Những ngày gần đây, thời tiết khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chuyển lạnh đột ngột, xen kẽ những cơn mưa trái mùa và sương mù kéo dài. Chính sự thay đổi này đã khiến nhiều vườn cúc mâm xôi đồng loạt trổ hoa sớm, trong khi theo quy luật, phải khoảng nửa tháng trước Tết hoa mới bắt đầu nở rộ để kịp đưa ra thị trường.
Tại xã Vĩnh Thành, gia đình ông Nguyễn Văn Sơn là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề.
Với hơn 3.000 giỏ cúc mâm xôi được đầu tư chăm sóc suốt gần 6 tháng qua, ông Sơn từng kỳ vọng có một vụ hoa Tết thuận lợi. Cách đây khoảng hai tháng, toàn bộ số cúc này đã được thương lái đặt cọc mua với giá 85.000 đồng mỗi giỏ.
Tuy nhiên, đến nay, khi hoa đã trổ vàng hơn 90%, thương lái chỉ chọn mua khoảng 600 giỏ, số còn lại bị từ chối vì không đáp ứng yêu cầu về thời gian trưng bày và vận chuyển xa.
Ông Sơn chia sẻ: “Mọi năm, hoa chỉ trổ đúng dịp, thương lái mua hết mang ra các chợ lớn. Năm nay, dù đã xử lý kỹ thuật để kéo dài thời gian trổ hoa nhưng thời tiết thất thường khiến mọi biện pháp đều không hiệu quả. Nhìn cả vườn hoa nở sớm mà ruột gan nóng như lửa đốt”.
Theo tính toán của ông Sơn, nếu không tiêu thụ được số cúc còn lại, gia đình có nguy cơ lỗ hàng chục triệu đồng tiền giống, phân bón, thuốc và công chăm sóc.
Cùng chung nỗi lo, bà Nguyễn Thị Xuyến (ngụ xã Chợ Lách) cho biết, gia đình bà có 1.500 giỏ cúc mâm xôi trổ sớm. Dù đã được thương lái đặt cọc từ trước, nhưng do hoa nở không đúng thời điểm, họ chỉ thu mua khoảng 20% sản lượng. Bà Xuyến cho biết: “Số còn lại, gia đình tôi cố gắng chăm sóc để bán lẻ tại các chợ địa phương, nhưng giá thấp và rất khó tiêu thụ”.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chợ Lách Trần Hữu Nghị cho biết, toàn xã hiện có khoảng 3 triệu sản phẩm hoa, cây kiểng phục vụ Tết, trong đó cúc mâm xôi chiếm gần 50%. Năm nay, do ảnh hưởng của thời tiết, ước tính khoảng 30% diện tích cúc mâm xôi trên địa bàn đã trổ sớm.
Trước tình hình này, chính quyền địa phương đang phối hợp ngành nông nghiệp hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Ngành nông nghiệp địa phương cũng khuyến cáo bà con từng bước ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất hoa, cây kiểng như xây dựng nhà màng che mưa, chủ động điều tiết ánh sáng, nhiệt độ, sử dụng các biện pháp kỹ thuật sinh học để hạn chế tác động tiêu cực của thời tiết.
Đồng thời, người dân cần chủ động trữ nước ngọt, bảo đảm nguồn nước tưới trong bối cảnh xâm nhập mặn đang có xu hướng gia tăng vào cao điểm mùa khô.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, mỗi dịp Tết Nguyên đán, toàn tỉnh cung ứng ra thị trường từ 10-12 triệu sản phẩm hoa, cây cảnh các loại, trong đó có nhiều loại truyền thống như cúc mâm xôi, cúc Hà Lan, mai vàng, vạn thọ…
Riêng cúc mâm xôi, đến thời điểm hiện tại, bà con nông dân đã ký hợp đồng tiêu thụ khoảng 50-60% sản lượng tại vườn, với giá dao động từ 75.000 đến 100.000 đồng mỗi giỏ.
Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, sản xuất hoa Tết đang đứng trước nhiều thách thức. Thực tế này đòi hỏi việc đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao khả năng thích ứng, nhằm bảo đảm sinh kế bền vững cho người trồng hoa và ổn định nguồn cung cho thị trường Tết.
