Những năm gần đây, biến đổi khí hậu và sự thay đổi dòng chảy đã khiến tình trạng sạt lở bờ sông tại xã Cái Nhum, tỉnh Vĩnh Long diễn biến hết sức phức tạp. Dù chính quyền và nhân dân đã nhiều lần nỗ lực gia cố, nhưng trước sức tàn phá của thiên tai, những đoạn đê bao cứ thế trôi dần xuống sông. Người dân nơi đây đang từng ngày, từng giờ sống trong cảnh nơm nớp lo sợ, mong mỏi một giải pháp đầu tư kiên cố để bảo vệ tài sản và ổn định cuộc sống.
Sống thấp thỏm bên miệng “hà bá”
Tại ấp Mỹ Long, một trong những điểm nóng về sạt lở, tiếng sóng vỗ vào bờ không còn là âm thanh thanh bình của vùng sông nước mà trở thành lời cảnh báo đầy đe dọa.
Anh Dương Hoàng Nam, một người dân ở ấp Mỹ Long, vừa chỉ tay vào đoạn đê bao nham nhở vết nứt, vừa xót xa chia sẻ: “Đoạn đê bao gần nhà tôi đã sạt lở rất nhiều lần. Bản thân người dân chúng tôi đã tự bỏ công, bỏ của ra khắc phục 3 lần, rồi Nhà nước cũng đã quan tâm đầu tư 2 lần khá kiên cố bằng rọ đá và cừ dừa. Thế nhưng, tất cả vẫn không chịu nổi sức công phá của dòng chảy sông Măng. Cứ mỗi mùa mưa lũ hay triều cường dâng cao, chúng tôi lại không ngủ được vì sợ đất sụp, sợ mất cả cơ nghiệp”.
Nỗi lo của anh Nam cũng là nỗi lo chung của người dân xã Cái Nhum. Theo báo cáo từ Ủy ban nhân dân xã, tình trạng sạt lở không chỉ diễn ra nhỏ lẻ mà đang có dấu hiệu lan rộng trên quy mô lớn. Đặc biệt, đoạn đê bao sông Măng Thít thuộc địa phận ấp Mỹ Long (khu vực đất bà Nguyễn Kim Hoa) dài 120m đang sạt lở rất nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến hơn 20ha vườn cây ăn trái và 5ha ao nuôi cá tra - nguồn thu nhập chính của hàng chục hộ dân.
Ghi nhận thực tế cho thấy, các điểm sạt lở tại xã Cái Nhum đều có đặc điểm chung là diễn biến nhanh và khó lường. Tại ấp Vàm Lịch, đoạn bờ sông Cổ Chiên gần trạm Quan trắc cũng đang trong tình trạng báo động đỏ. Dù đã được tỉnh hỗ trợ kinh phí đầu tư vào năm 2024, nhưng do tác động của thủy triều, nước chảy xiết và đặc biệt là tình trạng khai thác cát trái phép khiến lòng sông sâu thêm, mất cân bằng địa chất, dẫn đến sạt lở tiếp diễn.
Bà Nguyễn Thị Ngoan, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng ấp Vàm Lịch, lo lắng cho biết: “Toàn xã có gần 90ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó có hơn 80ha là vườn cây ăn trái đặc sản. Hiện nay, nếu đoạn đê bao gần trạm quan trắc dài gần 80m bị sạt lở hoàn toàn, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 50% diện tích vườn tược của bà con trong ấp. Chúng tôi đã huy động lực lượng gia cố tạm thời, cắm biển cảnh báo, nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế. Về lâu dài, nếu không có bờ kè kiên cố, đất đai sản xuất sẽ bị sông ‘nuốt’ sạch”.
Không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất, sạt lở còn đe dọa đến an toàn tính mạng và việc học hành của con em địa phương. Tại khu vực cầu số 8, đoạn đê bao chưa được khép kín đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại của học sinh 3 điểm trường và cư dân khóm 2. Tại ấp Chánh Thuận, đập kiên cố số 8 cũng đã bị xói mòn nghiêm trọng trên chiều dài 24m, gây khó khăn cho việc vận chuyển hàng hóa và lưu thông.
Mong mỏi những công trình kiên cố, chắc chắn
Trước tình hình cấp bách, Ủy ban nhân dân xã Cái Nhum đã gửi tờ trình đến các cơ quan chức năng xin hỗ trợ kinh phí xử lý khẩn cấp. Các phương án kỹ thuật đã được đề xuất cụ thể như: đóng cọc bê-tông cốt thép, neo tăng đơ, thả rọ đá bảo vệ mái taluy và đắp đất gia cố.
Dự toán kinh phí để khắc phục các điểm sạt lở trọng yếu là không nhỏ. Đơn cử như công trình đê bao sông Măng Thít (đoạn từ vàm số 8 đến cầu số 8) cần khoảng 73 tỷ đồng; đoạn sạt lở bờ sông Cổ Chiên ấp Vàm Lịch cần hơn 1 tỷ đồng; và các điểm sạt lở tại ấp Mỹ Long, Chánh Thuận cũng cần hàng trăm triệu đồng mỗi điểm.
Tuy nhiên, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, nguồn lực từ địa phương còn hạn chế, không thể tự cân đối để đầu tư hoàn chỉnh các tuyến đê bao khép kín. Người dân Cái Nhum hiện đang rất trông chờ vào sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía các ngành chức năng cấp trên.
Ngay sau khi có tờ trình của lãnh đạo địa phương, ngành chức năng cũng đã đến khảo sát và có ý kiến chỉ đạo tạm thời về việc treo biển cảnh báo và gia cố tạm để bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.
Việc đầu tư xây dựng hệ thống đê bao, bờ kè không chỉ là câu chuyện ứng phó với thiên tai, mà còn là vấn đề sống còn để phát triển kinh tế bền vững, bảo đảm an sinh xã hội cho xã vùng ven sông này. Đã đến lúc cần một chiến lược đầu tư bài bản, dài hạn để những tiếng thở dài bên bờ sông sạt lở không còn làm trĩu nặng lòng người dân Cái Nhum mỗi khi mùa mưa lũ về.
