Theo Tiến sĩ Lê Văn Đông, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, các mô hình liên kết sản xuất nông sản sạch, tạo chuyển biến mạnh mẽ về kỹ thuật canh tác và khâu tổ chức sản xuất. Vì thế, tỉnh khuyến khích nhân rộng, lan tỏa các mô hình với quy mô lớn nhằm hướng đến mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, hiệu quả.
Lúa gạo hữu cơ Trà Vinh
Hai xã đảo Long Hòa, Hòa Minh nằm giữa sông Cổ Chiên, cách cửa biển Cung Hầu khoảng 30 km. Ngoài hạn, mặn gay gắt vào mùa khô, nơi đây cũng chịu tác động mạnh bởi triều cường, nước biển dâng. Tuyến đê bao tả, hữu sông Cổ Chiên dài gần 30 km, được Trung ương đầu tư giúp các địa phương chủ động ngăn triều cường, kiểm soát mặn, bảo đảm sản xuất nông nghiệp. Nhờ đó, Long Hòa, Hòa Minh đẩy nhanh chuyển dịch kinh tế nông nghiệp, đa dạng cây trồng, vật nuôi, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Từ năm 2015 đến nay, gần 150 hộ nông dân hai xã đảo Long Hòa, Hòa Minh được tập huấn, hướng dẫn áp dụng quy trình canh tác lúa hữu cơ với 120 ha đất nhiều năm liền không sử dụng phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật.
Về hiệu quả kinh tế, mô hình trồng lúa hữu cơ, sử dụng giống lúa ST25, năng suất đạt 5 tấn/ha, giá bán 14.960 đồng/kg, lợi nhuận đạt 51,6 triệu đồng/ha, cao hơn nhiều so với ruộng lúa bên ngoài.
Tiêu biểu như nông dân Nguyễn Văn Xem, ấp Rạch Sâu, xã Long Hòa khi từ năm 2019 đến nay, gia đình ông sản xuất lúa hữu cơ, Công ty Hồng Tin ở Thành phố Hồ Chí Minh bao tiêu đầu ra sản phẩm. Với 7 ha trồng lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh hằng năm, gia đình ông có thu nhập ổn định hơn 1 tỷ đồng.
Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chấp nhận đơn hợp lệ theo Quyết định số 56999/QĐ-SHTT ngày 27/7/2023 về chứng nhận nhãn hiệu lúa, gạo hữu cơ Trà Vinh gồm gạo hữu cơ, lúa hữu cơ được sản xuất tại hai xã đảo Long Hòa, Hòa Minh và một phần xã Hưng Mỹ, tỉnh Vĩnh Long.
Hiện nay, sản phẩm gạo hữu cơ hai xã Long Hòa, Hòa Minh cũng đã được cấp chứng nhận EU Organic Bio, JAS và đóng gói với trọng lượng 2 kg, 5 kg, 10 kg, có dán tem chống giả kết hợp truy xuất nguồn gốc.
Hằng năm, Hợp tác xã nông nghiệp, thương mại và sản xuất dịch vụ Châu Hưng, xã Hưng Mỹ hỗ trợ vật tư nông nghiệp, bao tiêu đầu ra cho hộ trồng lúa hữu cơ hai xã đảo với diện tích 20 ha lúa hữu cơ.
Trồng lúa phát thải thấp
Theo ông Phùng Duy Truyền, Phó Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ, hợp tác xã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường chọn triển khai mô hình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải với diện tích 50 ha, 46 thành viên tham gia, sử dụng giống lúa ST24, có thời gian sinh trưởng 105 ngày.
Trong những năm qua, hợp tác xã cũng đã đầu tư hệ thống thiết bị phục vụ sản xuất gồm lò sấy lúa, máy bay phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân, máy xay xát gạo, máy sạ hàng theo cụm.
Kết quả bước đầu thực hiện mô hình lúa phát thải thấp đã giúp các thành viên hợp tác xã giảm 60% lượng lúa giống, 20% phân bón, ba lần phun thuốc bảo vệ thực vật, năng suất bình quân đạt từ 7-8 tấn/ha, tùy vụ, lợi nhuận tăng khoảng 6-8 triệu đồng/ha, so với ruộng lúa bên ngoài.
Thành viên Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo Nguyễn Văn Phúc cho biết: Liên tục năm vụ lúa gần đây, gia đình tôi canh tác 2,5 ha lúa ST24 theo quy trình sản xuất lúa phát thải thấp, vụ lúa hè đạt năng suất 7,5 tấn/ha; đông xuân năng suất 8 tấn/ha, đầu ra sản phẩm được hợp tác xã bao tiêu với giá cao hơn thị trường từ 500-1.000 đồng/kg.
Đến nay, Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo thu hút hơn 300 thành viên, trong đó có 60 thành viên chính thức, còn lại là thành viên liên kết, với diện tích sản xuất 560 ha.
Các thành viên hợp tác xã áp dụng các phương pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến như sử dụng máy sạ lúa theo cụm, thiết bị bay không người lái để phun xịt thuốc bảo vệ thực vật, tưới nước ngập khô xen kẽ, sử dụng phân bón sinh học, quản lý dịch hại, sức khỏe cây trồng tổng hợp.
100% thành viên chính thức của hợp tác xã thực hành sản xuất lúa, gạo theo tiêu chuẩn VietGAP, hợp tác xã ký hợp đồng bao tiêu đầu ra sản phẩm. Sản phẩm lúa, gạo với nhãn hiệu “Gạo quê hương” của hợp tác xã được tỉnh công nhận sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, các mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa đạt lợi nhuận hơn 70 triệu đồng/ha, tăng 4-5 lần so với độc canh cây lúa; nuôi tôm luân canh lúa theo hướng hữu cơ, lợi nhuận hơn 450 triệu đồng/ha. Sản phẩm lúa, gạo hữu cơ thơm tự nhiên, dẻo ngọt, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa và xuất khẩu.
Thực hiện Đề án một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, các địa phương trong tỉnh đăng ký thực hiện 50.000 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Các mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, đạt hiệu quả cao ở cả ba tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường, góp phần hình thành hệ sinh thái nông nghiệp xanh, sạch.
