Trách nhiệm bảo vệ đại dương

Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên biển và đại dương là mối quan tâm chung của nhiều quốc gia và cũng nằm trong chương trình nghị sự của nhiều tổ chức, diễn đàn đa phương. Trong bối cảnh “sức khỏe” của các đại dương ngày càng bị đe dọa nghiêm trọng, nỗ lực này càng cần sự chung tay của cộng đồng quốc tế.
Hội nghị Đại dương của chúng ta lần thứ 9. (Ảnh: ourocean2024.gov.gr).
Hội nghị Đại dương của chúng ta lần thứ 9. (Ảnh: ourocean2024.gov.gr).

Bao phủ khoảng 70% bề mặt Trái đất, đại dương đóng vai trò thiết yếu đối với tự nhiên và đời sống con người. Như là “lá phổi” của hành tinh, đại dương là nguồn cung cấp phần lớn ô-xi cho bầu khí quyển. Hấp thụ hầu hết lượng nhiệt dư thừa từ tình trạng ấm lên toàn cầu, đại dương góp phần “làm dịu” tác động của biến đổi khí hậu. Nhiều nền kinh tế trên thế giới, nhiều hoạt động, lĩnh vực từ thủy sản đến du lịch, vận tải quốc tế, đều phụ thuộc vào các đại dương.

Giữ vai trò quan trọng như vậy, song đại dương lại phải chịu hậu quả nặng nề do tình trạng ô nhiễm rác thải hay các hoạt động du lịch, vận tải biển không bền vững. Đánh bắt cá bất hợp pháp và không được kiểm soát gây cạn kiệt tài nguyên, phá hủy hệ sinh thái. Đại dương cũng phải chịu gánh nặng từ những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, như hiện tượng tẩy trắng san hô, nhiệt độ ấm lên và mực nước biển dâng cao.

Theo cơ quan khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), nhiệt độ trung bình trên bề mặt đại dương tháng 3 vừa qua “xô đổ” mức cao kỷ lục được ghi nhận hồi tháng 2.

Các đại dương đang “ngạt thở” khi nhiệt độ thường xuyên ở mức cao kỷ lục. Đó là lời cảnh báo của Tổng Giám đốc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) Audrey Azoulay, tại hội nghị về bảo vệ đại dương diễn ra ở thành phố Barcelona của Tây Ban Nha. Bà Azoulay cho biết đã có nhiều biện pháp được triển khai nhằm bảo vệ đại dương, song vẫn còn nhiều việc phải làm và điều này có thể thực hiện được. Do đó, bà Azoulay kêu gọi các quốc gia tiếp tục đầu tư vào khoa học nhằm thúc đẩy nỗ lực chung, dù bối cảnh quốc tế hiện nay phức tạp.

Hội nghị Đại dương của chúng ta lần thứ 9 diễn ra mới đây ở thủ đô Athens của Hy Lạp đã thu hút sự tham gia của đông đảo đại biểu đến từ 130 quốc gia và tổ chức, cho thấy sự quan tâm của cộng đồng quốc tế với trách nhiệm bảo vệ đại dương. Tại Hội nghị, Thủ tướng nước chủ nhà Kyriakos Mitsotakis bày tỏ lo ngại khi đại dương đang phát đi những “tín hiệu đau thương”. Cho rằng các biện pháp giảm tác động tiêu cực đối với đại dương là chưa đủ, ông Mitsotakis kêu gọi các quốc gia tập trung vào nỗ lực bảo vệ và phục hồi.

Bộ trưởng Ngoại giao Hy Lạp George Gerapetritis cũng kêu gọi các quốc gia đưa ra sáng kiến cụ thể nhằm giải quyết những vấn đề được quan tâm hàng đầu hiện nay, như ứng phó biến đổi khí hậu, xây dựng các khu bảo tồn biển, thúc đẩy ngành đánh bắt thủy, hải sản bền vững và phát triển nền kinh tế xanh, bảo đảm an toàn hàng hải và xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường biển.

Hội nghị Đại dương của chúng ta lần này khép lại với thành quả là huy động được gần 500 cam kết trị giá khoảng 10,8 tỷ euro. Trong đó, EU đưa ra 40 cam kết trị giá khoảng 3,5 tỷ euro dành cho một loạt sáng kiến về chống ô nhiễm môi trường biển, hỗ trợ nghề cá bền vững và đầu tư vào nền kinh tế xanh. Đây là khoản cam kết lớn nhất từng được EU công bố kể từ khi hội nghị này diễn ra lần đầu vào năm 2014. Sở hữu đường bờ biển dài và hàng nghìn hòn đảo, nước chủ nhà Hy Lạp đang thúc đẩy 21 sáng kiến với ngân sách 780 triệu euro nhằm tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học và giải quyết tình trạng ô nhiễm bờ biển. Trước hội nghị này, Hy Lạp tuyên bố thành lập hai công viên quốc gia nhằm bảo vệ các loài chim biển, động vật có vú và rùa biển.

Nhân hội nghị ở Hy Lạp, EU và 13 quốc gia kêu gọi các bên tham gia phê chuẩn Hiệp ước về Bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học ở vùng biển nằm ngoài quyền tài phán quốc gia, còn gọi là Hiệp ước về Biển cả. Đã được các nước thành viên Liên hợp quốc thông qua vào năm 2023 sau nhiều năm đàm phán, song hiệp ước này chỉ chính thức có hiệu lực sau khi được 60 nước phê chuẩn. Dù hiệp ước đến nay được gần 90 nước ký kết, song số quốc gia đã phê chuẩn mới chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế tăng tốc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG), trong đó có mục tiêu số 14 về bảo tồn và sử dụng bền vững biển, đại dương và nguồn tài nguyên biển, việc thúc đẩy hiệp ước có hiệu lực càng trở nên cấp thiết. Cao ủy EU về môi trường, đại dương và nghề cá Virginijus Sinkevicius khẳng định, bảo vệ đại dương chính là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Một người phụ nữ và các con trong một căn lều tại trại tị nạn gần thị trấn biên giới Al-Tina ở miền tây Sudan, vào ngày 19/6/2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Cơ hội tới trường của trẻ em ở các khu vực xung đột: Khoảng trống khó khỏa lấp

Tháng 9, tháng tựu trường đang đến gần, hàng triệu trẻ em trên thế giới nô nức chuẩn bị sách vở, háo hức đón chờ ngày khai giảng. Tuy nhiên, không phải trẻ em nào cũng được hưởng niềm vui và quyền cơ bản đó. Đối với trẻ em tại nhiều nước đang xảy ra xung đột, cơ hội đến trường vẫn chỉ là ước mơ xa vời.

Mực nước sông Loire ở Pháp xuống thấp kỷ lục. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Biến đổi khí hậu đe dọa an ninh toàn cầu

Ảnh hưởng trầm trọng đến nhiều lĩnh vực, biến đổi khí hậu không chỉ là một thách thức về môi trường đơn thuần mà đã được giới chuyên gia nhìn nhận như mối đe dọa an ninh, địa chính trị toàn cầu.

Công nhân khai thác mỏ ở Nam Phi. (Ảnh: WORLDFINANCE)

Cơ hội và thách thức của châu Phi

Sở hữu khoảng 30% trữ lượng khoáng sản chiến lược trên thế giới, châu Phi đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thiết yếu phục vụ quá trình phát triển công nghệ và chuyển đổi năng lượng. 

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.