Trách nhiệm bảo vệ đại dương

Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên biển và đại dương là mối quan tâm chung của nhiều quốc gia và cũng nằm trong chương trình nghị sự của nhiều tổ chức, diễn đàn đa phương. Trong bối cảnh “sức khỏe” của các đại dương ngày càng bị đe dọa nghiêm trọng, nỗ lực này càng cần sự chung tay của cộng đồng quốc tế.
Hội nghị Đại dương của chúng ta lần thứ 9. (Ảnh: ourocean2024.gov.gr).
Hội nghị Đại dương của chúng ta lần thứ 9. (Ảnh: ourocean2024.gov.gr).

Bao phủ khoảng 70% bề mặt Trái đất, đại dương đóng vai trò thiết yếu đối với tự nhiên và đời sống con người. Như là “lá phổi” của hành tinh, đại dương là nguồn cung cấp phần lớn ô-xi cho bầu khí quyển. Hấp thụ hầu hết lượng nhiệt dư thừa từ tình trạng ấm lên toàn cầu, đại dương góp phần “làm dịu” tác động của biến đổi khí hậu. Nhiều nền kinh tế trên thế giới, nhiều hoạt động, lĩnh vực từ thủy sản đến du lịch, vận tải quốc tế, đều phụ thuộc vào các đại dương.

Giữ vai trò quan trọng như vậy, song đại dương lại phải chịu hậu quả nặng nề do tình trạng ô nhiễm rác thải hay các hoạt động du lịch, vận tải biển không bền vững. Đánh bắt cá bất hợp pháp và không được kiểm soát gây cạn kiệt tài nguyên, phá hủy hệ sinh thái. Đại dương cũng phải chịu gánh nặng từ những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, như hiện tượng tẩy trắng san hô, nhiệt độ ấm lên và mực nước biển dâng cao.

Theo cơ quan khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), nhiệt độ trung bình trên bề mặt đại dương tháng 3 vừa qua “xô đổ” mức cao kỷ lục được ghi nhận hồi tháng 2.

Các đại dương đang “ngạt thở” khi nhiệt độ thường xuyên ở mức cao kỷ lục. Đó là lời cảnh báo của Tổng Giám đốc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) Audrey Azoulay, tại hội nghị về bảo vệ đại dương diễn ra ở thành phố Barcelona của Tây Ban Nha. Bà Azoulay cho biết đã có nhiều biện pháp được triển khai nhằm bảo vệ đại dương, song vẫn còn nhiều việc phải làm và điều này có thể thực hiện được. Do đó, bà Azoulay kêu gọi các quốc gia tiếp tục đầu tư vào khoa học nhằm thúc đẩy nỗ lực chung, dù bối cảnh quốc tế hiện nay phức tạp.

Hội nghị Đại dương của chúng ta lần thứ 9 diễn ra mới đây ở thủ đô Athens của Hy Lạp đã thu hút sự tham gia của đông đảo đại biểu đến từ 130 quốc gia và tổ chức, cho thấy sự quan tâm của cộng đồng quốc tế với trách nhiệm bảo vệ đại dương. Tại Hội nghị, Thủ tướng nước chủ nhà Kyriakos Mitsotakis bày tỏ lo ngại khi đại dương đang phát đi những “tín hiệu đau thương”. Cho rằng các biện pháp giảm tác động tiêu cực đối với đại dương là chưa đủ, ông Mitsotakis kêu gọi các quốc gia tập trung vào nỗ lực bảo vệ và phục hồi.

Bộ trưởng Ngoại giao Hy Lạp George Gerapetritis cũng kêu gọi các quốc gia đưa ra sáng kiến cụ thể nhằm giải quyết những vấn đề được quan tâm hàng đầu hiện nay, như ứng phó biến đổi khí hậu, xây dựng các khu bảo tồn biển, thúc đẩy ngành đánh bắt thủy, hải sản bền vững và phát triển nền kinh tế xanh, bảo đảm an toàn hàng hải và xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường biển.

Hội nghị Đại dương của chúng ta lần này khép lại với thành quả là huy động được gần 500 cam kết trị giá khoảng 10,8 tỷ euro. Trong đó, EU đưa ra 40 cam kết trị giá khoảng 3,5 tỷ euro dành cho một loạt sáng kiến về chống ô nhiễm môi trường biển, hỗ trợ nghề cá bền vững và đầu tư vào nền kinh tế xanh. Đây là khoản cam kết lớn nhất từng được EU công bố kể từ khi hội nghị này diễn ra lần đầu vào năm 2014. Sở hữu đường bờ biển dài và hàng nghìn hòn đảo, nước chủ nhà Hy Lạp đang thúc đẩy 21 sáng kiến với ngân sách 780 triệu euro nhằm tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học và giải quyết tình trạng ô nhiễm bờ biển. Trước hội nghị này, Hy Lạp tuyên bố thành lập hai công viên quốc gia nhằm bảo vệ các loài chim biển, động vật có vú và rùa biển.

Nhân hội nghị ở Hy Lạp, EU và 13 quốc gia kêu gọi các bên tham gia phê chuẩn Hiệp ước về Bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học ở vùng biển nằm ngoài quyền tài phán quốc gia, còn gọi là Hiệp ước về Biển cả. Đã được các nước thành viên Liên hợp quốc thông qua vào năm 2023 sau nhiều năm đàm phán, song hiệp ước này chỉ chính thức có hiệu lực sau khi được 60 nước phê chuẩn. Dù hiệp ước đến nay được gần 90 nước ký kết, song số quốc gia đã phê chuẩn mới chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế tăng tốc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG), trong đó có mục tiêu số 14 về bảo tồn và sử dụng bền vững biển, đại dương và nguồn tài nguyên biển, việc thúc đẩy hiệp ước có hiệu lực càng trở nên cấp thiết. Cao ủy EU về môi trường, đại dương và nghề cá Virginijus Sinkevicius khẳng định, bảo vệ đại dương chính là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.