Lá chắn bảo vệ các đại dương

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết về Hiệp định bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học tại vùng ngoài quyền tài phán quốc gia (BBNJ), theo đó ấn định thời điểm mở ký hiệp định vào tháng 9 tới. Trong bối cảnh "sức khỏe" của nhiều đại dương bị đe dọa nghiêm trọng, BBNJ được kỳ vọng sẽ tiếp thêm sức sống cho các đại dương trên Trái đất.
Ảnh minh họa. (Nguồn: vietnam.vnanet.vn)
Ảnh minh họa. (Nguồn: vietnam.vnanet.vn)

Nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc hoan nghênh việc Hiệp định BBNJ chính thức được thông qua vào tháng 6 vừa qua, đánh một dấu mốc quan trọng khi chính thức khép lại quá trình đàm phán đầy cam go kéo dài gần hai thập niên.

Đại hội đồng Liên hợp quốc kêu gọi các nước xem xét sớm ký kết, phê chuẩn để hiệp định nhanh chóng có hiệu lực, đồng thời quyết định bổ sung đề mục về BBNJ vào chương trình nghị sự hằng năm của Đại hội đồng Liên hợp quốc. Hiệp định được mở ký trong vòng hai năm tính từ ngày 20/9 tới và sẽ có hiệu lực sau 120 ngày kể từ khi có 60 nước gia nhập/phê chuẩn.

Được xem là thắng lợi của nỗ lực ngoại giao và chủ nghĩa đa phương, Hiệp định BBNJ ra đời với mục tiêu tạo cơ sở và động lực cho các hoạt động bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng biển nằm ngoài phạm vi tài phán quốc gia. Vùng biển quốc tế bao phủ gần 50% bề mặt Trái đất và hơn 60% diện tích các đại dương trên thế giới. Đây là nơi tạo ra lượng lớn khí oxy mà con người hít thở hằng ngày, đồng thời giúp hạn chế biến đổi khí hậu bằng cách hấp thu khí thải CO2.

Ngoài ra, biển cả còn là ngôi nhà của các khu vực đa dạng sinh học. Trong nghiên cứu được đăng trên tạp chí The Lancet, một nhóm nhà khoa học đã nhấn mạnh, các đại dương, từ vùng nước ven biển đến vùng biển cả và vùng đáy biển sâu, là không thể thiếu đối với sức khỏe và sự sống còn của con người.

Tuy nhiên, do vùng biển quốc tế là khu vực không thuộc quyền tài phán của quốc gia nên thời gian qua, không có cơ quan hay tổ chức nào chịu trách nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ quản lý "kho báu" quan trọng song dễ bị tổn thương này. Việc bảo vệ các vùng biển quốc tế cũng vì thế mà từ lâu đã bị bỏ qua. Thực trạng đáng lo ngại nêu trên đặt ra yêu cầu cấp bách phải có một khuôn khổ pháp lý nhằm mở rộng phạm vi bảo vệ môi trường ra các vùng biển quốc tế.

Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Hiệp định BBNJ được xem là một bước tiến quan trọng trên hành trình bảo vệ đại dương. Nhấn mạnh sự kiện thông qua BBNJ là một kỳ tích, Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77 Csaba Korosi (X.Cô-rô-xi) cho rằng, các nước đã cùng nhau đặt nền móng cho việc quản lý tốt hơn và bảo vệ các đại dương cho thế hệ mai sau.

Hiệp định không chỉ thiết lập khuôn khổ, phương thức chia sẻ công bằng lợi ích từ biển cả, mà còn có các quy định về biện pháp phân vùng bảo tồn biển, cũng như đánh giá, phòng ngừa tác động tiêu cực mà các hoạt động khai thác, nghiên cứu gây ra đối với đa dạng sinh học biển.

Hiệp định đồng thời thành lập và vận hành các cơ quan, thể chế để thực hiện văn kiện, giải quyết tranh chấp, cơ chế tài chính… Văn kiện cũng được coi là một bước tiến trong nỗ lực toàn cầu nhằm bảo vệ 30% diện tích đất và biển của thế giới vào năm 2030, được các nước thông qua tại Hội nghị lần thứ 15 Các bên tham gia Công ước Liên hợp quốc về đa dạng sinh học (COP15) diễn ra cuối năm 2022.

Các chuyên gia nhận định, việc các nước sớm ký kết, phê chuẩn và thực thi Hiệp định BBNJ là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với các đại dương. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh, các đại dương trên thế giới đang ngày càng đối mặt nhiều mối đe dọa nghiêm trọng như biến đổi khí hậu làm Trái đất nóng lên, ô nhiễm, khai thác quá mức, biến đổi hệ sinh thái biển.

Theo đó, năm 2021, hơn 17 triệu tấn nhựa bị trút xuống các đại dương. Con số này có thể tăng gấp đôi hoặc gấp ba lần vào năm 2040. Bên cạnh đó, tình trạng axit hóa đại dương và nhiệt độ tăng cao đang đe dọa các loài sinh vật cũng như hệ sinh thái biển. Giới khoa học cho biết, nhiệt độ bề mặt đại dương liên tục chạm mốc cao kỷ lục.

Mới đây, Cơ quan Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ cho biết, sau khi Địa Trung Hải ghi nhận mức cao kỷ lục mới về nhiệt độ, khu vực Bắc Đại Tây Dương cũng đã đạt đến mức nóng chưa từng có, sớm hơn vài tuần so với thời điểm thường ghi nhận mức nhiệt cao nhất hằng năm tại đây.

Những nguy hiểm cận kề đối với đại dương là lời cảnh tỉnh và thúc giục các quốc gia, tổ chức quốc tế nhanh chóng hành động. Giới chuyên gia khẳng định, việc các nước sớm ký kết, phê chuẩn và thực thi Hiệp định BBNJ sẽ giúp thế giới xây dựng thêm một lá chắn để cùng nhau bảo vệ biển cả - tài sản chung quý giá của nhân loại.

Có thể bạn quan tâm

Công nhân khai thác mỏ ở Nam Phi. (Ảnh: WORLDFINANCE)

Cơ hội và thách thức của châu Phi

Sở hữu khoảng 30% trữ lượng khoáng sản chiến lược trên thế giới, châu Phi đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thiết yếu phục vụ quá trình phát triển công nghệ và chuyển đổi năng lượng. 

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.