Thiên tai đi qua, tình người ở lại

Dải đất cực nam Tổ quốc có ba bề sóng vỗ. Bên cạnh sự trù phú của tài nguyên biển và rừng ngập mặn, nơi đây cũng là một trong những vùng đất chịu nhiều tổn thương do biến đổi khí hậu. Vào mùa mưa bão, những thiên tai dị thường liên tiếp ập đến, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

Lực lượng chức năng và đoàn thể xã Đất Mới (tỉnh Cà Mau) hỗ trợ giúp dân khắc phục hậu quả sau sạt lở đất.
Lực lượng chức năng và đoàn thể xã Đất Mới (tỉnh Cà Mau) hỗ trợ giúp dân khắc phục hậu quả sau sạt lở đất.

Cà Mau trong dông bão

Buổi sáng ngày 13/7 vừa qua trở thành ký ức ám ảnh đối với hàng trăm hộ dân tại nhiều xã nông thôn tỉnh Cà Mau. Chỉ trong chưa đầy hai tiếng đồng hồ (từ 7-9 giờ sáng), trận cuồng phong bất ngờ quét qua hàng loạt vùng quê thanh bình thuộc các xã Trí Phải, Lương Thế Trân, Khánh Bình, Trần Văn Thời…, khiến hơn 70 mái nhà phút chốc thành đống đổ nát. Nặng nề nhất là xã Khánh Bình với bốn người bị thương, tám nhà dân và điểm trường lẻ Lý Tự Trọng bị sập hoàn toàn, 21 căn nhà bị tốc mái và hai trụ điện hạ thế 220 V bị gãy đổ.

Đã nhiều ngày trôi qua nhưng đến nay, bà Nguyễn Thị Bình (ngụ ấp Tham Trơi, xã Khánh Bình) vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại thời khắc lốc xoáy càn qua. Sáng hôm 13/7, khi cả nhà chưa thức giấc, tiếng gió rít lên từng hồi dữ dội đã hất văng cháu trai 11 tuổi của bà ra khỏi giường. Chiếc tủ thờ nặng trịch cũng bị cuốn bay hàng chục mét. “Căn nhà cũ trước đây nhờ các nhà hảo tâm hỗ trợ xây dựng, đến cái giường ngủ cũng phải đi xin. Ở chưa được bao lâu thì sau cơn dông, toàn bộ tài sản không còn gì. Nhà tôi có bốn người bị thương nhưng may mắn thoát chết”, bà Bình nghẹn ngào.

Cách đó không xa, bà Huỳnh Thị Út (65 tuổi, cùng ấp Tham Trơi) vẫn chưa hoàn thần khi chứng kiến ngôi nhà mình bị san phẳng. Lúc đó, chồng bà đang nằm võng, còn bà nghỉ trong phòng do cơn rối loạn tiền đình. “Trời đất tối sầm rất nhanh, gió mạnh như muốn nhấc bổng mọi thứ. Vợ chồng tôi chỉ kịp bò ra ngoài. Nhìn lại, mái nhà đã bị tốc sạch, đồ đạc bay cuồn cuộn trên không. Sống cả đời ở đây, chưa bao giờ tôi thấy trận dông lốc nào tàn khốc đến vậy. Chỉ sau một cái chớp mắt, chúng tôi trắng tay”, bà Út thất thần kể.

Không chỉ dông lốc, hiểm họa sạt lở bờ sông tại Cà Mau cũng diễn biến khó lường. Từ ngày 17 đến 19/7, tại xã Đất Mới và Định Thành liên tiếp xảy ra năm vụ sạt lở đất, làm hư hỏng nhiều nhà dân và hạ tầng giao thông. Riêng xã Đất Mới ghi nhận bốn vụ sạt lở chỉ trong hai ngày 17 và 18/7.

Chỉ đạo tại hiện trường, Bí thư Đảng ủy xã Đất Mới Nguyễn Phương Đông nhấn mạnh, mục tiêu hàng đầu là bảo vệ tính mạng cho Nhân dân: “Ngoài huy động lực lượng giúp dân khắc phục hậu quả, khoanh vùng và cắm biển cảnh báo nguy hiểm, địa phương tập trung tuyên truyền người dân nâng cao cảnh giác, chủ động di dời tài sản, hạn chế lưu thông qua các đoạn đường rạn nứt để bảo đảm an toàn”.

Sát cánh cùng Nhân dân vượt khó

Từ đầu năm 2026 đến nay, thiên tai tại Cà Mau liên tục để lại những hậu quả nặng nề. Sét đánh đã cướp đi sinh mạng của hai người dân; 82 vụ sạt lở đất bờ sông, bờ vuông tôm với tổng chiều dài hơn 2.250m đã nuốt chửng 75 ngôi nhà, cuốn phăng tài sản trị giá hơn 8,7 tỷ đồng.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau Nguyễn Thanh Tùng: Cùng thời gian trên, toàn tỉnh cũng xảy ra 43 vụ lốc xoáy làm bốn người bị thương, thiệt hại 381 căn nhà (sập hoàn toàn 54 căn, hư hỏng nặng và tốc mái 327 căn), cùng 41 trụ điện và 73 cây xanh gãy đổ... “Xót xa hơn, mưa lớn trái mùa đã làm tan biến hy vọng của hàng trăm hộ dân làm muối và nuôi tôm. Hơn 1.520 ha diện tích sản xuất muối đang đến ngày thu hoạch bị hòa tan hoàn toàn trong nước, thiệt hại ước tính hơn 14,4 tỷ đồng. Đó là mồ hôi, công sức tích góp cả năm trời của người diêm dân”, ông Tùng chia sẻ thực trạng.

Giữa những đổ nát, tinh thần kiên cường của người dân cùng sự vào cuộc quyết liệt “coi dân là trên hết” của chính quyền tỉnh Cà Mau đã thắp lên hơi ấm nghĩa tình.

Tại xã Khánh Bình, ngay khi dông lốc vừa qua, khi những hạt mưa còn chưa dứt, lực lượng công an, quân sự, dân quân tự vệ cùng cán bộ địa phương đã xông pha vào tâm lốc để cứu hộ. Bí thư Đảng ủy xã Khánh Bình Nguyễn Quốc Tiến, chia sẻ: “Nhiệm vụ ưu tiên số một là cứu người. Những người bị thương được sơ cứu tại chỗ và đưa đi bệnh viện kịp thời. Trên các ngả đường ngổn ngang, lực lượng điện lực cũng dầm mình trong mưa để dựng lại cột điện, khôi phục dòng điện sinh hoạt sớm nhất cho bà con”.

Cùng thời điểm, đoàn công tác của đồng chí Hồ Thanh Thủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Cà Mau, đã tức tốc đến hiện trường. Không bàn giấy, không nghi thức, lãnh đạo tỉnh trực tiếp đến từng hộ gia đình ân cần thăm hỏi, động viên và trao tận tay những khoản hỗ trợ khẩn cấp.

Nhận số tiền hỗ trợ ngay trên nền nhà vừa sập, bà Nguyễn Thị Hiền (ấp Tham Trơi, xã Khánh Bình) xúc động: “Lúc nhà sập, tài sản mất hết, cả gia đình hoang mang không biết đêm nay ngủ đâu, lấy gì ăn. Nhờ sự giúp đỡ kịp thời của chính quyền, chúng tôi mới có thêm động lực để gượng dậy”.

Thiên tai nơi cực nam Tổ quốc ngày càng dị thường và tàn khốc, nhưng người dân Cà Mau không bao giờ đơn độc. Khẳng định về chính sách lâu dài, đồng chí Hồ Thanh Thủy nhấn mạnh: “Tỉnh tiếp tục thống kê để đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ. Tùy mức độ thiệt hại, tỉnh sẽ có mức hỗ trợ phù hợp. Với các trường hợp gia đình quá khó khăn có nhà sập hoàn toàn, tỉnh sẽ hỗ trợ xây lại nhà mới, quyết không để một người dân nào phải rơi vào cảnh màn trời chiếu đất”.

Theo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Cà Mau, trong 6 tháng đầu năm 2026, Quỹ “Vì người nghèo” và Quỹ Cứu trợ tỉnh đã chi hơn 28 tỷ đồng để hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho các hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn, cùng nhiều chương trình an sinh xã hội thiết thực. Sự đồng hành kịp thời này đã tiếp thêm sức mạnh để những người yếu thế vững tin vươn lên ổn định cuộc sống.

Có thể bạn quan tâm

Các bạn trẻ tương tác với màn hình ở kios tìm hiểu thông tin về Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ảnh: Đại Dương

Cần một “nhạc trưởng”

Mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa đang chuyển động theo chiều hướng tích cực nhờ ứng dụng các công nghệ hiện đại. Trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam, việc triển khai Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có hiệu lực kể từ ngày ký, ngày 2/12/2021, đã cho thấy rất rõ một thực tiễn: Công nghệ đã giúp mở rộng tầm nhìn về di sản.

Đồ án tốt nghiệp thiết kế bao bì và đồ chơi 3D mang tên Thanh Cầm của sinh viên Bùi Khánh Linh, Trường đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương, lấy cảm hứng từ trang phục truyền thống. Nguồn ảnh: NUAE Photography Club

Đồng bộ giữa yêu cầu bảo tồn và số hóa

Nhân Dân cuối tuần ghi nhận ý kiến của một số nhà quản lý, nhà nghiên cứu và đại diện đơn vị công nghệ tham gia số hóa di tích, di sản văn hóa về tác động xã hội của thành quả ban đầu trong công tác số hóa di sản văn hóa, cũng như những khả thể trong kiến thiết một nền tảng dữ liệu lớn về di sản văn hóa Việt Nam.

Lâu đài Shuri trước khi bị hỏa hoạn. Nguồn: CC BY-SA 4.0

Phương thức tiếp cận linh hoạt và hiệu quả

Trước những tác động của thời gian, biến đổi khí hậu, thiên tai và quá trình đô thị hóa, việc số hóa di sản đã và đang trở thành một xu hướng được nhiều quốc gia quan tâm như một giải pháp hỗ trợ công tác bảo tồn, nghiên cứu và quảng bá di sản.

Các triển lãm, trưng bày phát huy giá trị của lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia II thu hút sự quan tâm của công chúng. Nguồn: NAC2

Những cánh cửa đang ngày càng rộng mở

Hàng loạt triển lãm được thiết kế hiện đại, hình ảnh phong phú, tài liệu văn bản được chuyển ngữ tiếng Việt bên cạnh ngoại ngữ phổ biến là tiếng Anh, được trình hiện cả trong không gian vật lý và trực tuyến. Cùng đó, việc số hóa thúc đẩy công tác truyền thông của các Trung tâm lưu trữ quốc gia đã và đang góp phần quan trọng làm rộng mở hơn bao giờ hết lối về lịch sử cho công chúng hôm nay, nhất là lớp trẻ.

Đội ngũ chuyên gia, kỹ sư của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và đối tác trao đổi về kỹ thuật quét 3D tại Điện Thái Hòa. Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế

Cơ hội lớn cho kinh tế số

Cả nước hiện có 357 bảo vật quốc gia, 153 di tích quốc gia đặc biệt, 6 di sản văn hóa, 2 di sản thiên nhiên, 1 di sản hỗn hợp, 11 di sản tư liệu và 17 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh ở cấp độ thế giới hoặc khu vực. Bên cạnh công tác bảo vệ và phát huy giá trị của các di sản, di tích, hiện vật đặc biệt quý giá này ở định dạng vật lý, việc số hóa một cách bài bản sẽ đem lại rất nhiều lợi ích về văn hóa và kinh tế.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới. Nguồn: HAI

TỪ ÁP LỰC AN SINH ĐẾN NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN

Khi con người khỏe mạnh hơn và tiếp tục cống hiến lâu hơn, chính khái niệm về tuổi già cũng đang được viết lại. Từ những chuyển động của kinh tế, chính sách đến sự thay đổi trong mỗi gia đình, thế giới đang bước vào một kỷ nguyên dân số mới, nơi giá trị của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô dân số, mà còn bằng khả năng phát huy nguồn vốn con người ở mọi lứa tuổi.

Thế hệ người cao tuổi hôm nay có sức khỏe và khả năng tham gia các hoạt động kinh tế-xã hội tốt hơn trước. Nguồn: HAI

Viết lại mệnh đề dân số

Thành tựu y tế cùng xu hướng giảm sinh đang tạo nên một cuộc biến đổi nhân khẩu học sâu sắc nhất lịch sử: Già hóa dân số toàn cầu. Đã đến lúc không thể nhìn nhận cục diện này như một bài toán an sinh thuần túy, mà cần chuyển hóa thành động lực đổi mới mô hình phát triển, khơi thông nguồn vốn con người và kiến tạo tương lai bền vững.

Những gia đình bốn thế hệ ngày càng nhiều trong xã hội. Ảnh: HẢI NAM

Để một ngày được già đi trong tự chủ

Chúng ta vẫn quen nói đến già hóa dân số bằng những con số: Tỷ lệ người cao tuổi tăng lên, mức sinh giảm xuống, tuổi thọ ngày càng kéo dài. Nhưng sau những biểu đồ và dự báo ấy là một thay đổi âm thầm hơn rất nhiều: Cấu trúc của mỗi gia đình đang được viết lại.

Một người thợ cao niên đang cần mẫn làm việc, hình ảnh dễ thấy tại Nhật Bản. Ảnh: NYT

Cách thế giới khai thác nền kinh tế bạc

Nhật Bản kéo dài tuổi lao động đến 70 và khuyến khích các doanh nghiệp tuyển dụng người già, còn Trung Quốc muốn thu hút hàng chục nghìn tỷ nhân dân tệ (NDT) từ túi tiền của thế hệ cao niên. Hai chiến lược khác nhau cho cùng một bài toán kinh tế bạc: Làm sao để duy trì tăng trưởng, khi dân số ngày càng già đi?

Ông Trần Viết Lưu

Tuổi thọ tăng, cơ hội cũng phải tăng!

Việt Nam hiện có hơn 17 triệu người cao tuổi. Khi tuổi thọ trung bình tăng nhanh, nhóm dân số này cần được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội thay vì gánh nặng an sinh. Chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần, ông Trần Viết Lưu - Phó Chánh Văn phòng Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam khẳng định: Thay đổi nhận thức của xã hội chính là bước đi tiên quyết cho quá trình chuyển đổi này.

Chăm sóc người cao tuổi đòi hỏi nhiều kỹ năng chuyên nghiệp. Nguồn: Dự án GRACE

Nghề chưa được gọi đúng tên

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cùng với đà tăng của tuổi thọ, nhu cầu chăm sóc dài hạn sẽ trở thành một trong những thách thức lớn nhất của các quốc gia, đòi hỏi phải phát triển đội ngũ chăm sóc chuyên nghiệp, có kỹ năng và lấy người cao tuổi làm trung tâm.

Chất thải xây dựng phát sinh lớn trong quá trình phá dỡ công trình ở Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt

Không để “tài nguyên” thành phế thải đô thị

Trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển hạ tầng được thúc đẩy mạnh mẽ, khối lượng chất thải xây dựng và phá dỡ công trình đang gia tăng áp lực lên các đô thị lớn. Nếu không sớm thay đổi tư duy quản lý và chuyển hướng sang tái sử dụng, nguồn tài nguyên thứ cấp khổng lồ này sẽ bị lãng phí nghiêm trọng, biến thành gánh nặng cho hệ thống xử lý và gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường.

TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam.

Mấu chốt là hoàn thiện thể chế và chuyển đổi tư duy quản lý

Đây là hai điểm quan trọng được TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam (ảnh nhỏ) phân tích kỹ càng trong cuộc trả lời phỏng vấn của Nhân Dân cuối tuần, về các giải pháp biến chất thải xây dựng thành tài nguyên, góp phần bảo vệ môi trường.

Dự án Vành đai 2,5 đoạn qua phường Yên Hòa, nhiều hạng mục đang thi công phát sinh bụi dày đặc.

Giải quyết căn cơ bài toán vì môi trường Hà Nội

Thành phố Hà Nội đang đồng loạt triển khai nhiều dự án hạ tầng lớn, từ các tuyến đường vành đai, cầu vượt sông Hồng đến những khu đô thị mới. Đi cùng tốc độ giải phóng mặt bằng và tháo dỡ công trình là lượng chất thải xây dựng tăng đột biến. Theo ước tính, từ đầu năm 2026 đến nay, khối lượng chất thải phát sinh đã đạt khoảng 1,5 triệu tấn.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn cho biết: “Những doanh nghiệp tiên phong như Toàn Cầu không thể khai thác hết công suất do thiếu hụt nguồn nguyên liệu đầu vào”. Ảnh: Thành Đạt

Gỡ khó để doanh nghiệp dám đầu tư

Nguồn chất thải xây dựng phục vụ tái chế chưa ổn định và chưa được quản lý theo chuỗi chính là những rào cản lớn khiến cho doanh nghiệp tái chế chất thải xây dựng gặp nhiều khó khăn.

Một sản phẩm gạch tái chế từ chất thải xây dựng của Hà Lan. Ảnh: Chuyên gia cung cấp

Kích hoạt kinh tế tuần hoàn trong ngành xây dựng

Theo nhiều thống kê quốc tế, chất thải xây dựng hiện chiếm từ 25-40% tổng lượng chất thải rắn phát sinh ở nhiều quốc gia. Ngày nay, tại nhiều nước phát triển, chất thải xây dựng đã được nhìn nhận như một tài nguyên thứ cấp có giá trị, góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính.

Cấp bách bài toán an ninh năng lượng

Cấp bách bài toán an ninh năng lượng

Trước đòi hỏi đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao cùng những áp lực ngày một gia tăng bởi biến đổi khí hậu và những biến động địa chính trị trên toàn cầu, để bảo đảm an ninh năng lượng, Việt Nam không chỉ đẩy mạnh xử lý các dự án chậm tiến độ mà quan trọng hơn, cần đến cuộc “đại phẫu” giàu tính chiến lược và khoa học cho ngành quan trọng này. Tốc độ hoàn thiện thể chế chính là yếu tố quyết định liệu chúng ta có về đích - bổ sung 90.000 MW còn thiếu cho hệ thống trong chưa đầy 5 năm tới hay không?

Công nhân EVNHANOI kiểm tra vận hành Hệ thống thiết bị đóng cắt hợp bộ tại trạm biến áp. Ảnh: Thành Đạt

Phát triển hạ tầng nguồn điện cho tăng trưởng hai con số

Trong tiến trình hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đất nước, bảo đảm an ninh năng lượng là vấn đề tiên quyết. “Điện đi trước một bước” và càng phải “đi” nhanh hơn, trong quá trình chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

TS Đỗ Minh Thắng. Ảnh: NVCC

“Quy hoạch dài hạn, dự báo chính xác và chuẩn bị nguồn lực từ sớm”

Những cảnh báo về nguy cơ xuất hiện Siêu El Niño vào thời gian tới đặt ra yêu cầu cấp bách về bảo đảm đủ điện cho sản xuất và đời sống. Song, bảo đảm cung ứng điện không chỉ là chuyện của một mùa. Để góp phần tìm lời giải cho những thách thức mang tính cấu trúc của ngành điện, Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trò chuyện với TS Đỗ Minh Thắng, Trưởng bộ phận năng lượng, Công ty Meteodyn (Pháp).

Ngành điện Cao Bằng chủ động các biện pháp phòng ngừa để đồng hành doanh nghiệp trong mùa cao điểm thiếu điện. Ảnh: Hoàng Yến

Đối phó thiếu hụt cung ứng điện mùa khô

Năm 2026 được dự báo có mùa khô hạn khốc liệt, nguy cơ thiếu điện sản xuất là rất lớn. Thay vì bị động ứng phó tình thế, cơ quan quản lý, ngành điện và các doanh nghiệp hiện nay đã chuyển sang tư duy quản trị rủi ro từ sớm bằng hàng loạt giải pháp thực tế.

VINASOL triển khai nâng cấp Hệ thống BESS lưu trữ 260 kWh cho một nhà máy ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Những khoảng cách cần sớm thu hẹp

Theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đến nay, hơn 23.000 MW điện gió và điện mặt trời đã được triển khai trong nước, chiếm khoảng 27% tổng công suất toàn hệ thống. Nếu so tổng công suất pin lưu trữ năng lượng (BESS) dự kiến hoàn thành trong năm 2026 trên cả nước ước đạt 900 MW sẽ thấy sự chênh lệch lớn giữa nhu cầu thực tế trước mắt và mục tiêu dài hạn về công suất lắp đặt hệ thống BESS tại Việt Nam.

Trung tâm dữ liệu DayOne tại Bang Johor (Malaysia) hoạt động với công suất 478 MW.

Chấp nhận trả giá trước hay sau?

Câu chuyện về nguồn cung năng lượng tại hai nước láng giềng Đông Nam Á của Việt Nam là Thái Lan và Malaysia có thể gợi lên nhiều điểm đáng lưu tâm.

Đọc sâu và thấu hiểu là một thách thức với giới trẻ ngày nay. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Ươm mầm văn hóa đọc trong thời đại số

Công nghệ số đang làm thay đổi căn bản cách con người tiếp cận tri thức. Chỉ với một thiết bị kết nối internet, mỗi cá nhân đều có thể tìm kiếm gần như mọi thông tin cần thiết trong vài giây.

Các không gian đọc cộng đồng cần được quan tâm đầu tư thành những điểm hẹn văn hóa. Ảnh: TRANG PHI

Con đường đầu tư cho tương lai

Hình ảnh người ngồi đọc sách ở các địa điểm công cộng ngày càng trở nên hiếm gặp, song sẽ là phiến diện nếu cho rằng người Việt đang quay lưng với sách. Thực tế cho thấy nhu cầu đọc vẫn tồn tại dưới nhiều dạng thức. Mối bận tâm về văn hóa đọc, do đó, không phải là cộng đồng “có đọc hay không”, mà là chúng ta nên “đọc gì, đọc như thế nào và dành bao nhiêu thời gian cho việc đọc sâu”.

PGS, TS Nguyễn Văn Tùng

Từ phong trào đến tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục

Nhà trường có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành văn hóa đọc, bởi đây là môi trường giáo dục nền tảng, nơi hình thành thói quen, nhân cách và phương pháp học tập của mỗi con người. PGS, TS Nguyễn Văn Tùng, thành viên Hội đồng thành viên, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần về các giải pháp phát triển văn hóa đọc cho học sinh.