Dự kiến năm 2026 mới sửa Luật
Theo Dự thảo báo cáo của Chính phủ, Luật Thuế thu nhập cá nhân đã góp phần quan trọng trong điều tiết thu nhập của các tầng lớp dân cư, bảo đảm động viên một cách hợp lý thu nhập dân cư; khuyến khích minh bạch các nguồn thu nhập của cá nhân trong lao động, sản xuất, kinh doanh, làm giàu chính đáng. Việc thực hiện chính sách thuế thu nhập cá nhân có tính đến các bước đi phù hợp tình hình kinh tế - xã hội và thông lệ quốc tế, nhờ đó đã động viên kịp thời các nguồn lực cho ngân sách nhà nước giải quyết tốt hơn các vấn đề của xã hội.
Song, Dự thảo cũng đánh giá, chính sách thuế thu nhập cá nhân đã phát sinh một số hạn chế, bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi cho phù hợp thực tiễn hiện nay, nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc và tạo thuận lợi hơn nữa cho người nộp thuế, bảo đảm tính minh bạch và đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Qua kết quả nghiên cứu, rà soát, Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và đề nghị đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025, trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 10 (tháng 10/2025), thông qua tại kỳ họp thứ 11 (tháng 5/2026).
Luật Thuế thu nhập cá nhân được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 20/11/2007, có hiệu lực từ ngày 1/1/2009 (được sửa đổi, bổ sung hai lần vào năm 2012 và năm 2014). Từ ngày 1/7/2020, mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đã được Quốc hội đồng ý tăng từ 9 triệu lên 11 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, mức giảm trừ này vẫn đang bị đánh giá là chưa theo kịp tốc độ tăng giá cả hàng hóa, dịch vụ.
Cần đẩy sớm hơn
Chị Nguyễn Thị Oanh, nhân viên hành chính một đơn vị sự nghiệp có thu ở Hà Nội cho biết, tổng thu nhập của chị năm 2021 là 224,6 triệu đồng, sau khi được giảm trừ 184,8 triệu đồng, chị phải nộp thuế 6,7 triệu đồng. Tuy nhiên, trong năm Oanh có một số khoản thu nhập bất thường và bộ phận kế toán đã tạm thu 10% là 2,4 triệu đồng. Sau khi quyết toán, chị Oanh còn phải nộp 4,3 triệu đồng thuế TNCN.
Thêm thu nhập của chồng 10 triệu đồng/tháng (120 triệu đồng/năm), tổng thu nhập của hai vợ chồng chị Oanh năm vừa qua là hơn 330 triệu đồng. Tuy nhiên, vợ chồng chị hiện còn phải “gánh” một khoản nợ mua nhà trả góp trong 10 năm tương ứng 168 triệu đồng/năm (14-15 triệu đồng/tháng), chiếm khoảng 50% tổng thu nhập của hai vợ chồng. Chưa kể còn tiền ăn, tiền điện nước, tiền học cho hai con, tiền ốm đau bệnh tật…
Trên thực tế, mức thuế chị Oanh phải nộp đã giảm đi đáng kể khi năm 2020, cơ quan quản lý thuế nâng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế từ 9 triệu đồng lên 11 triệu đồng/người/tháng và nâng mức giảm trừ đối với người phụ thuộc từ 3,6 triệu đồng lên 4,4 triệu đồng/người/tháng. Tuy nhiên, để bảo đảm cho người lao động như trường hợp của chị Oanh có đời sống khá hơn, lúc đó nhiều ý kiến đã kiến nghị, chỉ nâng mức giảm trừ gia cảnh chưa đủ mà cần phải sửa bậc thuế, thuế suất…
Thực tế những năm qua cho thấy, số thu về thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công luôn tăng qua từng năm. Thu thuế thu nhập cá nhân tăng từ mức chỉ 5.000 tỷ đồng (2006) lên trăm nghìn tỷ đồng. Năm 2019 đánh dấu lần đầu số thu thuế thu nhập cá nhân vượt mức 100 nghìn tỷ đồng, đạt 109,4 nghìn tỷ đồng. Năm 2020 và 2021, dù bị ảnh hưởng của dịch Covid-19 nhưng số thu từ thuế thu nhập cá nhân vẫn tăng so với các năm trước, đạt hơn 110 nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, mức tăng này vẫn có được ngay cả khi từ 1/7/2020, mức giảm trừ gia cảnh cũng đã được Quốc hội đồng ý tăng từ 9 triệu lên 11 triệu đồng/tháng.
Đánh giá về đề xuất dự kiến thời gian sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân, TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) khẳng định, thời gian sửa đổi luật thuế này quá muộn, bởi theo ông, những quy định về Luật Thuế thu nhập cá nhân đã bộc lộ nhiều bất cập trong thời gian dài. Theo ông, cơ quan quản lý cần nhìn nhận, xem xét điều chỉnh hợp lý khi biến động giá ngày càng lớn, thể hiện rõ sự chênh lệch trong quy định hiện hành. “Mức chịu thuế đã có chỉnh sửa nhưng chủ yếu chỉnh sửa theo mức lạm phát trên 20%, như thế không hợp lý”, ông Thịnh nói và nhấn mạnh “thu nhập càng cao, đời sống của người dân cũng nâng cao, mức sống bình quân của xã hội cũng càng cao, vì thế, mức bình quân đóng thuế thu nhập cá nhân cũng cần nới rộng hơn”.
Không chỉ cần tính toán nới rộng mức giảm trừ người phụ thuộc, chuyên gia Đinh Trọng Thịnh còn cho rằng, mức giảm trừ gia cảnh cũng phải nâng từ 11 lên 15-20 triệu đồng”. Với biểu thuế lũy tiến từng phần, ông Thịnh nhận xét, hiện các bậc tính thuế quá gần nhau, không tạo ra được sự thay đổi nào lớn, chưa thật sự hỗ trợ cho người nộp thuế, gây khó khăn cho việc tính toán. Do đó, cần đơn giản hơn. Đầu năm nay, Bộ Tài chính cũng lấy ý kiến các bộ, ngành về sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân. Liên quan biểu thuế, Bộ Tài chính cho biết, có ý kiến phản ánh biểu thuế lũy tiến từng phần hiện hành là không hợp lý dẫn đến nhiều vướng mắc như: Quá nhiều bậc, giãn cách giữa các bậc thấp quá hẹp dễ dẫn đến nhảy bậc thuế khi tổng hợp thu nhập vào cuối năm làm tăng số thuế phải nộp; thu nhập tính thuế ở từng bậc theo số lẻ dẫn đến khó nhớ... Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu để điều chỉnh phù hợp khi sửa Luật.
