Giá chứng khoán về mức hấp dẫn
Thị trường chứng khoán giai đoạn vừa qua ghi nhận diễn biến tương đối ảm đạm khi lực bán dồn dập xuất hiện trên diện rộng. Tâm lý e ngại bao trùm khiến chỉ số chưa thể bứt phá, trong khi dòng tiền có xu hướng đứng ngoài quan sát.
Theo số liệu từ Công ty chứng khoán Kafi áp lực trên thị trường hiện nay còn đến từ hoạt động bán ròng kéo dài của khối nước ngoài. Tính từ đầu năm đến nay đã ghi nhận lượng bán ròng của khối ngoại hơn 3 tỷ USD. Nguyên nhân xuất phát từ căng thẳng địa chính trị toàn cầu, biến động tỷ giá và sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế sang các ngành công nghệ mới như AI và bán dẫn.
Ở những giai đoạn trước, lực bán của khối ngoại thường được dòng vốn trong nước được hấp thụ hoàn toàn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, thị trường ghi nhận sự chuyển dịch khi chỉ còn nhóm nhà đầu tư cá nhân đứng ra cân lực mua. Các tổ chức trong nước cũng quay sang bán ròng. Áp lực bán dồn dập từ cả hai phía ngoại lẫn nội đã tạo ra hiệu quả dây chuyền, hiện tượng giải chấp hay sụt giảm mạnh trên thị trường chính là hệ quả tất yếu xuất phát từ những yếu tố cơ bản nêu trên.
Theo ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư cấp cao tại VinaCapital, đa số cổ phiếu trên thị trường đã giảm ở mức khá sâu dù không hề xuất hiện các sự kiện "thiên nga đen" (sự kiện bất ngờ gây hậu quả nghiêm trọng). Yếu tố chính khiến giá giảm nằm ở tâm lý nhà đầu tư khá yếu và mặt bằng lãi suất gia tăng.
Mức độ phân hóa thực tế lớn hơn rất nhiều so với những gì chỉ số hiển thị. Thống kê của VinaCapital cho thấy, nếu tính từ đầu năm 2026 đến nay, VN-Index tăng khoảng 32%. Nhưng nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup thì chỉ số chỉ tăng vỏn vẹn khoảng 2%. Tình trạng "xanh vỏ đỏ lòng" diễn ra phổ biến khi chỉ có khoảng 20% số cổ phiếu trên sàn HoSE tăng tốt hơn VN-Index.
Cũng theo đại diện VinaCapital, việc định giá cổ phiếu về mức rẻ đã kích hoạt hành động từ những người am hiểu doanh nghiệp nhất. "Chúng tôi thống kê có hơn chục lãnh đạo doanh nghiệp đăng ký mua vào cổ phiếu chính công ty mình trong vài tuần qua, tiêu biểu như Chứng khoán Vietcap, Thế giới di động, Nam Long... ", ông Đinh Đức Minh nhận định.
Đồng quan điểm về vùng giá hấp dẫn, ông Nguyễn Đình Tùng, Trưởng phòng Đầu tư Công ty CP Quản lý quỹ Phú Hưng (PHFM) phân tích: "P/E (hệ số giá trên thu nhập), đo lường mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu (Price) và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của thị trường hiện đã giảm về mức 12 lần. Nếu loại trừ nhóm Vingroup, P/E thị trường chỉ còn khoảng 9,5–10 lần, tương đương vùng đáy trong lịch sử".
Xét trong tương quan với mặt bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng đã tăng lên khoảng 8% trong nửa đầu năm 2026, mức P/E khoảng 10 lần tương đương với lợi suất thu nhập khoảng 10%. Ông Nguyễn Đình Tùng đánh giá mức lợi suất thu nhập này vẫn nhỉnh hơn lãi suất tiết kiệm, tương đối hợp lý để cân nhắc tích lũy.
Bên cạnh đó, phân tích từ Công ty chứng khoán Kafi cũng chỉ ra sự bất hợp lý về mặt định giá khi nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì kết quả kinh doanh tốt, có khả năng tăng trưởng lợi nhuận trong 1 - 3 năm tới nhưng giá cổ phiếu lại đang giao dịch dưới giá trị sổ sách. Đây là động lực chính khiến các chủ doanh nghiệp chủ động gom mua cổ phiếu nhằm bảo vệ và khẳng định giá trị thực của doanh nghiệp.
Động lực mới cho thị trường chứng khoán
Bức tranh kinh tế hiện tại đang xuất hiện nhiều tín hiệu đảo chiều tích cực giúp thị trường chứng khoán kỳ vọng có những bứt phá trong tương lai. TS Quách Mạnh Hào, giảng viên Đại học Lincoln (Anh) đánh giá, điểm chuyển dịch quan trọng nhất đến từ dữ liệu lao động Mỹ khi số lượng việc làm phi nông nghiệp giảm nhẹ, kết hợp với giá dầu hạ nhiệt.
Áp lực lạm phát toàn cầu đang dịu dần, khiến thị trường thay đổi dự báo khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất trong kỳ họp tháng 9/2026. Điều này làm giảm áp lực lên chỉ số DXY (chỉ số USD) và lợi suất trái phiếu Mỹ, trực tiếp giải tỏa bớt áp lực tỷ giá tại Việt Nam cũng như mở ra cơ hội dòng vốn ngoại quay trở lại.
Trong nước, bối cảnh vĩ mô thuận lợi đang củng cố khả năng Ngân hàng Nhà nước tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ mở rộng nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng tín dụng hai con số. Dữ liệu từ thị trường tiền tệ cho thấy bước sang tháng 8, lãi suất liên ngân hàng và hoạt động hỗ trợ thanh khoản đã tăng trở lại, đặc biệt là sự xuất hiện của các khoản hỗ trợ kỳ hạn dài 91 ngày.
"Tín dụng đang tăng tốc đi vào nền kinh tế với dư địa lớn trong nửa cuối năm. Cùng với vĩ mô ổn định và kỳ vọng nâng hạng, đây là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Dù thị trường có thể tích lũy lình xình, dòng tiền nước ngoài đã quay trở lại. Đối với định hướng dòng tiền, các cổ phiếu cơ bản có vốn hóa lớn và tính thanh khoản cao vẫn là ưu tiên hàng đầu nhờ khả năng thu hút dòng vốn quốc tế, tạo nền tảng vững chắc cho một chu kỳ tăng trưởng mới", TS Quách Mạnh Hào chia sẻ.
Thông tin chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi sẽ đóng vai trò là động lực dài hạn. Đánh giá về sự kiện này, ông Đinh Đức Minh cho biết, mặc dù kỳ vọng ngắn hạn có giảm đôi chút, nhưng tác động tổng thể vẫn rất tích cực. Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng lớn trong vài năm qua do tỷ giá, lãi suất hoặc sự thu hút của các cổ phiếu công nghệ tại Mỹ, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp Việt Nam vẫn duy trì kết quả kinh doanh tốt thì việc rút vốn này không ảnh hưởng quá lớn vì lực cầu trong nước sẽ hấp thụ lại khi giá về mức rẻ.
Đứng trước việc nâng hạng, áp lực bán ròng của khối nước ngoài nhiều khả năng sẽ giảm xuống. Sau cột mốc nâng hạng của FTSE vào tháng 9 tới sẽ còn tiến trình hướng tới MSCI trong vài năm tiếp theo. Khoảng thời gian này sẽ liên tục xuất hiện các sự kiện hỗ trợ, rất đáng để nhà đầu tư kỳ vọng.
Nhìn chung, dù trong ngắn hạn thị trường có thể còn xuất hiện các nhịp lình xình, nhưng mặt bằng định giá rẻ cùng những biến số vĩ mô đang ấm dần lên là nền tảng vững chắc cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Đối với nhà đầu tư dài hạn, việc lựa chọn các doanh nghiệp cơ bản tốt, vốn hóa lớn và có thanh khoản cao ở vùng giá hiện tại chính là chiến lược tối ưu để đón đầu đợt sóng phục hồi sắp tới.
