Trong quý II/2026, chỉ số VN-Index vẫn duy trì vùng điểm hơn 1.800 nhưng tổng giá trị giao dịch trên HoSE đạt khoảng 1,377 triệu tỷ đồng, giảm 24% so quý I. Nếu loại giao dịch thỏa thuận, giá trị khớp lệnh chỉ còn khoảng 1,125 triệu tỷ đồng, giảm tới 31%.
Tiền vẫn còn, nhưng chưa chảy vào cổ phiếu
Sự suy giảm thanh khoản diễn ra trong bối cảnh số lượng tài khoản chứng khoán vẫn tăng nhanh. Đến cuối tháng 6/2026, nhà đầu tư trong nước sở hữu hơn 13,37 triệu tài khoản, tăng hơn 1,55 triệu tài khoản so cuối năm 2025 và hơn 3,1 triệu tài khoản so cùng kỳ.
Tuy nhiên, sự gia tăng về số lượng tài khoản chưa chuyển hóa thành dòng tiền giao dịch tương ứng. Điều này cho thấy việc mở mới tài khoản không còn đồng nghĩa với việc nhà đầu tư sẵn sàng tham gia thị trường.
Theo ông Phan Mạnh Hà, Giám đốc Kinh doanh Công ty CP Chứng khoán VNDirect, trạng thái thanh khoản suy yếu đã kéo dài trong nhiều tháng. Dòng vốn nước ngoài tiếp tục rút khỏi thị trường, trong khi một bộ phận nhà đầu tư trong nước dịch chuyển tiền sang kênh tiết kiệm. Phần vốn còn lại chủ yếu tập trung vào một số nhóm cổ phiếu nhất định.
“Diễn biến này phản ánh sự thận trọng ngày càng lớn của nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới còn nhiều yếu tố phức tạp, khó dự báo. Khi mức độ bất định gia tăng, nhà đầu tư thường ưu tiên bảo toàn vốn và chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn, thay vì chủ động mở rộng vị thế”, ông Hà nhận định.
Giữa tháng 6, một số ngân hàng niêm yết lãi suất kỳ hạn sáu tháng ở mức 6,5 - 6,85%/năm. Nhóm ngân hàng quốc doanh áp dụng khoảng 6%/năm ở kỳ hạn 24 tháng. Mặt bằng huy động trung và dài hạn vẫn cao hơn đáng kể so giai đoạn trước quý IV/2025.
Ở góc nhìn đầu tư, khoản lãi này không tạo ra mức sinh lời đột biến, nhưng dễ tính toán và ít biến động. Ngược lại, để chuyển tiền sang cổ phiếu, nhà đầu tư phải tin rằng, lợi nhuận kỳ vọng không chỉ cao hơn lãi suất tiết kiệm, mà còn đủ bù đắp rủi ro giá giảm, khả năng khó bán khi thanh khoản suy yếu.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Việt Quang, Giám đốc Kinh doanh Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, vấn đề không nằm ở việc VN-Index tăng điểm hay một số cổ phiếu ghi nhận mức tăng mạnh. Vấn đề nằm ở chỗ dòng tiền chưa tạo được sự lan tỏa trên diện rộng. Đà tăng chủ yếu tập trung tại một số nhóm ngành và cổ phiếu vốn hóa lớn. Phần lớn mã còn lại chỉ dao động trong biên độ hẹp.
Sự phân hóa này tạo ra khoảng cách giữa diễn biến của chỉ số và trải nghiệm thực tế trong danh mục của nhà đầu tư. “Sau giai đoạn thị trường biến động mạnh trong những năm gần đây, tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Họ có xu hướng chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn về tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, chính sách tiền tệ cũng như triển vọng kinh tế vĩ mô trước khi gia tăng tỷ trọng cổ phiếu”, ông Quang cho biết.
Cần những động lực đủ mạnh
Ở góc nhìn tích cực, phần lớn chuyên gia cho rằng, thanh khoản thấp chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực. Diễn biến này cũng cho thấy áp lực bán chưa đủ lớn. Thông thường, khi nhà đầu tư đồng loạt thoát khỏi thị trường, giá trị khớp lệnh sẽ tăng đột biến do lượng cổ phiếu được sang tay lớn. Thị trường vì thế đang ở trạng thái chờ đợi nhiều hơn là hoảng loạn.
Thực tế, hơn 13 triệu tài khoản trong nước, hàng triệu tỷ đồng tiền gửi dân cư cùng nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao cho thấy thị trường không thiếu tiền. Điều còn thiếu là những động lực đủ mạnh để thuyết phục dòng vốn rời khỏi các kênh an toàn và chấp nhận rủi ro cao hơn trên thị trường cổ phiếu.
Nêu quan điểm về triển vọng này, Công ty quản lý quỹ Dragon Capital cho rằng, nền kinh tế Việt Nam đã thể hiện khả năng thích ứng đáng kể sau sáu tháng đầu năm chịu nhiều sức ép từ bên ngoài, từ cú sốc giá dầu, chính sách tiền tệ thắt chặt của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đến hoạt động bán ròng kéo dài của khối nước ngoài. VN-Index vẫn chinh phục những vùng điểm cao mới, cho thấy nền tảng của thị trường chưa bị suy yếu hoàn toàn.
Trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Dragon Capital nhận định triển vọng chứng khoán sẽ được định hình bởi ba động lực chính: Đầu tư công và các chính sách hỗ trợ tăng trưởng được đẩy mạnh; Việt Nam chính thức được FTSE Russell (một trong ba tổ chức cung cấp và đánh giá chỉ số thị trường chứng khoán hàng đầu thế giới) nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026; và cuối cùng là mặt bằng định giá vẫn còn tương đối hấp dẫn.
Tiến độ giải ngân nhiều khả năng sẽ được đẩy nhanh trong những tháng cuối năm khi Chính phủ tăng cường giám sát trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương. Cùng với gói tín dụng khoảng 750.000 tỷ đồng của Ngân hàng Nhà nước dành cho các dự án hạ tầng chiến lược giai đoạn 2026-2033 và chu kỳ dòng vốn FDI có thể là động lực quan trọng cho tăng trưởng.
Cuối cùng, Dragon Capital cho rằng, định giá vẫn là một trong những yếu tố hỗ trợ quan trọng. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục cải thiện, đầu tư công được đẩy nhanh và lãi suất dần hạ nhiệt, thanh khoản có thể phục hồi vào cuối năm. Khi đó, dòng tiền đang đứng ngoài mới có đủ động lực để quay trở lại thị trường.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia cho rằng, điều kiện đầu tiên để thanh khoản thị trường cải thiện phải đến từ sự tăng trưởng thực chất của lợi nhuận doanh nghiệp. “Mùa báo cáo” quý II chỉ có thể tạo hiệu ứng tích cực trên diện rộng nếu tăng trưởng xuất hiện ở nhiều ngành, đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi và có khả năng duy trì, thay vì chỉ tập trung ở một vài doanh nghiệp hoặc dựa vào các khoản thu nhập bất thường.
Yếu tố tiếp theo là sự ổn định của mặt bằng lãi suất. Khi tiền gửi vẫn mang lại mức lợi suất tương đối hấp dẫn, thị trường chứng khoán phải cho thấy triển vọng sinh lời đủ vượt trội để bù đắp rủi ro. Nếu lãi suất huy động dần hạ nhiệt trong khi lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng, sức hấp dẫn của cổ phiếu sẽ được cải thiện.
Ngoài ra, thị trường cần sự lan tỏa rộng hơn. Một vài cổ phiếu vốn hóa lớn có thể kéo VN-Index, nhưng không đủ tạo nên nền thanh khoản bền vững. Dòng tiền chỉ thật sự quay trở lại khi nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội ở nhiều nhóm ngành, nhiều quy mô doanh nghiệp và tin rằng, đà tăng phản ánh sự cải thiện thực chất toàn thị trường.
Thị trường chứng khoán Việt Nam không thiếu vốn tiềm năng. Thứ còn thiếu là một câu chuyện tăng trưởng đủ rộng, đủ thật và đủ bền để biến tiền nhàn rỗi thành những lệnh mua trên bảng điện.
