Tăng trưởng quy mô nhưng còn nhiều điểm nghẽn
Trong báo cáo mới phát hành, Công ty chứng khoán ACBS cho biết, tổng quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp lưu hành tính đến quý II/2026 đạt khoảng 1.458 nghìn tỷ đồng (tương đương 11,3% GDP). Theo cập nhật của Công ty CP Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (VIS Rating), tính đến hết tháng 8/2026, tổng giá trị lưu hành toàn thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt 1.491 nghìn tỷ đồng. Dù tỷ trọng trên GDP danh nghĩa ở mức 10,9%, thấp hơn so với thời điểm cuối quý II do quy mô GDP tăng, số liệu vẫn cho thấy quy mô thị trường tiếp tục mở rộng.
Tuy nhiên, ACBS cũng lưu ý ngành ngân hàng và bất động sản tiếp tục dẫn đầu về giá trị phát hành mới. So với kỳ năm trước, giá trị phát hành của ngành ngân hàng giảm 37%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ mặt bằng lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao. Ngược lại, giá trị phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II, hoạt động phát hành tập trung chủ yếu ở một số chủ đầu tư lớn.
Ông Phan Duy Hưng, chuyên gia phân tích VIS Rating cho biết, trong nửa đầu năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận sự sụt giảm tổng thể do mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, môi trường kinh doanh gặp nhiều thách thức và biến động địa chính trị làm suy giảm giá trị phát hành cũng như đẩy lãi suất danh nghĩa lên cao.
Thị trường có sự phân hóa rõ rệt giữa hai nhóm ngành chính. Nhóm ngân hàng giảm phát hành do nhu cầu đầu tư suy giảm khi hệ thống vẫn gặp khó khăn về thanh khoản và các ngân hàng khác phải duy trì các tỷ lệ an toàn vốn, làm hạn chế khả năng mua trái phiếu lẫn nhau. Ngược lại, nhóm phi ngân hàng tăng trưởng mạnh và tập trung vào một số tập đoàn bất động sản lớn, xuất phát từ việc room tín dụng cho bất động sản bị siết chặt buộc doanh nghiệp phải chuyển sang kênh trái phiếu để huy động vốn.
Lãi suất thả nổi của một số doanh nghiệp bất động sản hiện ở mức rất cao, từ 13-15%/năm. Mức sinh lời này tuy hấp dẫn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro khi có khoảng 120.000 tỷ đồng trái phiếu bất động sản sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới. Con số này chiếm một nửa tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường, trong đó khoảng 30% số doanh nghiệp từng chậm trả gốc và lãi.
Theo ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup (nhà cung cấp dịch vụ về dữ liệu tài chính), thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã ghi nhận bước cải thiện đáng kể trong năm 2026. Nhưng thị trường vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Yếu tố nền tảng để thị trường vận hành lành mạnh là khả năng định giá chuẩn xác giúp hạn chế thấp nhất rủi ro, bảo vệ nhà đầu tư, thúc đẩy thanh khoản, củng cố niềm tin dài hạn, giúp thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam phát triển toàn diện.
Ông Phan Duy Hưng cho biết, cơ chế xác định lãi suất phát hành hiện nay chủ yếu qua thương lượng trực tiếp khiến nhà đầu tư khó đánh giá tương quan giữa rủi ro và mức lãi suất nhận được, còn các doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt lại không tiếp cận được mức lãi suất ưu đãi tương ứng. Thực tế giai đoạn 2022-2023 cho thấy, các doanh nghiệp trả nợ đúng hạn và doanh nghiệp chậm trả gần như phát hành với mức lãi suất không có sự khác biệt rõ rệt. Do đó, việc mở rộng bắt buộc xếp hạng tín nhiệm là giải pháp cần thiết để xây dựng đường cong lãi suất tham chiếu, định giá rủi ro công bằng và tăng tính minh bạch.
Tầm nhìn dài hạn
Quy mô dư nợ trái phiếu doanh nghiệp niêm yết trên GDP của Việt Nam hiện mới đạt chung quanh mốc 10%, tương đối khiêm tốn so với các quốc gia trong khu vực. Dư địa tăng trưởng dài hạn còn lớn nếu các điểm nghẽn thể chế và hạ tầng được tháo gỡ. Thị trường cũng chứng kiến những bước tiến ra quốc tế, điển hình là đợt phát hành 350 triệu USD trái phiếu quốc tế của Vingroup trong quý II/2026.
Ông Phạm Phú Khôi, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho rằng, để khơi thông nguồn lực bù đắp khoảng trống này, việc nâng hạng thị trường chứng khoán theo tiêu chuẩn FTSE Russell đóng vai trò quan trọng. Sự kiện này có khả năng thu hút khoảng 1-2 tỷ USD từ các quỹ đầu tư thụ động vào thị trường cổ phiếu.
Tuy nhiên, ông Khôi nhấn mạnh: “Thị trường trái phiếu toàn cầu có quy mô vượt trội so với thị trường cổ phiếu. Khác với cổ phiếu, xếp hạng tín nhiệm quốc gia và của tổ chức phát hành là điều kiện tiên quyết đối với nhà đầu tư trái phiếu quốc tế. Việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm không chỉ giúp Việt Nam mở rộng tệp nhà đầu tư nước ngoài mà còn hỗ trợ giảm chi phí vay và kéo dài kỳ hạn huy động. Kỳ vọng dòng vốn quốc tế chảy vào thị trường trái phiếu Việt Nam có thể đạt từ 10-20 tỷ USD, gấp 10 đến 20 lần so với thị trường cổ phiếu”.
Đồng quan điểm về tiềm năng thu hút dòng vốn nước ngoài khi nâng tầm hạ tầng thị trường, ông Guy Deslondes, Giám đốc toàn cầu về phát triển thị trường mới nổi, Tổ chức xếp hạng tín nhiệm S&P Global Ratings đánh giá, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam dù phục hồi nhưng quy mô vẫn khiêm tốn so với khu vực. Sau nâng hạng thị trường chứng khoán và hoàn thiện hạ tầng thị trường, Việt Nam có thể thu hút thêm 5-10 tỷ USD vốn nước ngoài. Đồng thời, việc nâng cấp này kích hoạt dòng vốn cổ phần và tín dụng quốc tế vượt xa quy mô trái phiếu bằng nội tệ hiện tại.
Ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường nước ngoài, Công ty Chứng khoán SSI nhấn mạnh, Việt Nam cần nhìn xa hơn những con số hàng tỷ USD từ đợt nâng hạng thị trường chứng khoán để hướng tới quy mô hàng nghìn tỷ USD trong tương lai. Chúng ta cần cải cách hệ thống hưu trí để nâng chất ngành quản lý quỹ trong nước, đây là nguồn vốn ổn định lâu dài thay vì biến động theo chu kỳ như vốn ngoại. Đồng thời, phát triển thị trường trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi là cấp thiết để tạo quy mô, thanh khoản cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.
Dự báo về triển vọng trong thời gian tới, bà Trần Thanh Huyền, Phó Giám đốc Đầu tư Tập đoàn VinaCapital cho biết, triển vọng của thị trường rất khả quan nhờ nhu cầu vốn của nền kinh tế ở mức vô cùng lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển hạ tầng và bất động sản. Tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội cùng các tỉnh lân cận, nguồn cung bất động sản đang gia tăng mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu vốn khổng lồ cho các doanh nghiệp bất động sản, xây dựng cũng như các dự án hạ tầng trọng điểm.
Trong bối cảnh dư nợ tín dụng ngân hàng đã ở mức cao, cùng với việc khung pháp lý dành cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp ngày càng rõ ràng và minh bạch hơn, thị trường được kỳ vọng sẽ phát triển lành mạnh, bứt phá không chỉ về quy mô mà cả về chất lượng, hướng tới sự bền vững trong dài hạn.
“Nhìn lại hành trình 5 năm qua, nếu như năm 2022 được xem là cơn bão lớn khiến nhiều doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, giai đoạn 2023-2025 là thời kỳ trầm lắng khi các chủ thể nỗ lực vượt khó để hồi phục, thì từ năm 2026 trở đi sẽ mở ra chu kỳ khởi sắc mới. Với các cơ chế đổi mới mang tính bứt phá từ Chính phủ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp hứa hẹn sẽ khởi sắc, giúp các doanh nghiệp khôi phục hoạt động kinh doanh và tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn”, bà Huyền nhấn mạnh.
