Chuyến công du của Thủ tướng Sebastien Lecornu được đánh giá là dấu mốc mới trên tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Pháp và Maroc sau nhiều năm “cơm không lành, canh không ngọt”. Chuyến thăm gây ấn tượng bởi sự chào đón nồng hậu mà Maroc dành cho nhà lãnh đạo Pháp. Tiếp người đồng cấp Pháp tại thủ đô Rabat, Thủ tướng Maroc Aziz Akhannouch khẳng định, lòng tin đã được khôi phục và hai bên đang cùng nhau “mở ra một chương mới cho quan hệ song phương”.
Triển vọng lạc quan này hoàn toàn trái ngược với trạng thái căng thẳng cách đây chưa đầy 5 năm. Năm 2021, quan hệ Pháp-Maroc bắt đầu rơi vào giai đoạn xuống cấp nghiêm trọng sau hàng loạt bất đồng liên quan vấn đề tình báo, chính sách thị thực, hợp tác tư pháp, cũng như lập trường của Pháp đối với vấn đề Tây Sahara. Paris từng cắt giảm một nửa hạn ngạch thị thực Schengen cấp cho công dân Maroc nhằm đáp trả việc Rabat từ chối tiếp nhận những công dân cư trú trái phép tại Pháp. Quyết định này vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ phía Maroc, đẩy quan hệ song phương rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.
Sóng gió ngoại giao giữa Pháp và Maroc chỉ dần được xoa dịu từ năm 2024, khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố ủng hộ lập trường của Maroc đối với khu vực Tây Sahara, vùng lãnh thổ tranh chấp mà Maroc và Mặt trận Polisario do Algeria hậu thuẫn đều tuyên bố chủ quyền. Tuy nhiên, ngay cả khi giai đoạn căng thẳng đã khép lại, thời gian qua, quan hệ giữa hai nước vẫn chưa tiến triển như kỳ vọng.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm của Thủ tướng Sebastien Lecornu không đơn thuần là một cử chỉ ngoại giao mang tính biểu tượng, cho thấy lòng tin đã được khôi phục. Chuyến thăm còn đặt nền tảng quan trọng thúc đẩy quan hệ song phương bước sang giai đoạn hợp tác thực chất. Nhân chuyến thăm, lần đầu kể từ năm 2019, Cuộc gặp cấp cao Pháp-Maroc được tổ chức, với sự tham dự của hai thủ tướng cùng hơn 20 bộ trưởng hai nước. 14 thỏa thuận hợp tác song phương đã được ký kết, trải rộng trên hàng loạt lĩnh vực như cơ sở hạ tầng, công nghệ, an ninh, giáo dục, văn hóa, nghiên cứu khoa học và phát triển bền vững.
Chuyến thăm gửi đi thông điệp về “cái bắt tay cùng có lợi” giữa Pháp và Maroc. Vượt ra ngoài ý nghĩa của một mối quan hệ song phương, đối với Paris, việc thắt chặt sợi dây liên kết với Maroc là bước đi chiến lược trong nỗ lực củng cố vị thế tại phía tây Địa Trung Hải và châu Phi. Nỗ lực này được triển khai trong bối cảnh vai trò của Paris trên trường quốc tế có nguy cơ suy giảm. Từng có tiếng nói quan trọng tại châu Phi, tuy nhiên thời gian qua, tầm ảnh hưởng của Pháp tại Lục địa Đen liên tục bị xói mòn. Quân đội Pháp buộc phải rút quân khỏi những quốc gia từng được coi là “sân sau”.
Trên hành trình tìm lại chỗ đứng tại châu Phi của Pháp, Maroc được xem là một đối tác đầy tiềm năng. Về mặt kinh tế, sở hữu hệ thống cảng biển hiện đại, mạng lưới hạ tầng đồng bộ, các khu công nghiệp quy mô lớn cùng năng lực logistics ngày càng mở rộng, Maroc đang khẳng định vị thế là một trung tâm công nghiệp, hậu cần và năng lượng lớn, kết nối châu Âu với châu Phi. Bên cạnh đó, Rabat cũng là nhân tố chủ chốt trong cuộc chiến chống khủng bố, tội phạm có tổ chức tại Sahel, cũng như việc quản lý dòng người di cư bất hợp pháp. Với vị trí địa lý nằm án ngữ tại cửa ngõ vào châu Âu, Maroc đóng vai trò là điểm “chốt chặn” ở Bắc Phi, ngăn chặn hàng chục nghìn người di cư từ châu Phi hạ Sahara vượt biên trái phép sang châu Âu.
Đối với Maroc, hợp tác với Pháp cũng mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Theo giới phân tích, lợi ích đó không chỉ giới hạn ở việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mà còn ở cơ hội tiếp cận công nghệ trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghiệp tiên tiến. Đây là những công nghệ đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Maroc trong dài hạn.
Những lợi ích chiến lược đan xen là động lực để Pháp và Maroc khép lại giai đoạn sóng gió đã qua và cùng hướng đến một mối quan hệ thực chất hơn. Tuy nhiên, tương lai quan hệ song phương sẽ phụ thuộc vào khả năng hai bên chuyển hóa những cam kết thành dự án hợp tác cụ thể và bền vững.
