Sau khi kế nhiệm ông Keir Starmer và chính thức trở thành Thủ tướng Anh, ông Andy Burnham nhanh chóng tiến hành cuộc cải tổ nội các sâu rộng, phát đi tín hiệu rõ ràng đối với một đường hướng chính trị thiên về cánh tả. Tân Thủ tướng Anh cam kết đưa đất nước bước vào một giai đoạn ổn định hơn, đồng thời hướng tới một mô hình kinh tế mới, chính trị mới.
Nước Anh vừa hoàn tất cuộc chuyển giao quyền lực tại Số 10 phố Downing khi ông Burnham, 56 tuổi, trở thành Thủ tướng thứ tư của Anh dưới triều đại Vua Charles III kể từ năm 2022 và là Thủ tướng thứ 7 của nước này chỉ trong hơn một thập kỷ.
Mô tả bước vào nhiệm sở như “một thời khắc để suy ngẫm và cho những quyết tâm mới”, ông Burnham nhấn mạnh rằng, nước Anh cần cho thế giới thấy có thể một lần nữa giành lại sự ổn định của mình. Ông công bố các ưu tiên nhằm khôi phục lòng tin của công chúng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và trao thêm quyền tự chủ cho các chính quyền địa phương.
Ông Burnham lên nắm quyền trong bối cảnh Vương quốc Anh đang đối mặt với hàng loạt thách thức về kinh tế và chính trị. Việc thời gian qua nước Anh liên tục thay đổi thủ tướng đã để lại nhiều vấn đề về tăng trưởng, tài khóa và chi phí sinh hoạt. Tiếp quản “gánh nặng” kinh tế tăng trưởng chậm, chi phí vay nợ và nợ công tăng cao, ông Burnham muốn tạo bước chuyển mạnh trong cách điều hành đất nước.
Ông cam kết chấm dứt chuỗi bất ổn chính trị kéo dài và xây dựng mô hình phát triển mới. Ông nhấn mạnh sẽ công nghiệp hóa lại nước Anh, phân quyền mạnh hơn cho các địa phương và triển khai kế hoạch 10 năm nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt đối với người dân, với mục tiêu xây dựng nền kinh tế mới và đưa các dịch vụ thiết yếu trở lại dưới sự kiểm soát công mạnh mẽ hơn để bảo đảm khả năng chi trả.
Ngay sau khi nhậm chức, tân Thủ tướng Anh phải đối mặt với một chương trình nghị sự dày đặc, trong đó ưu tiên hàng đầu là khôi phục niềm tin của người dân vào chính phủ và giảm bớt áp lực từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Ông nhấn mạnh ưu tiên trước mắt là giúp người dân “có thêm khoảng thở” trước áp lực chi tiêu. Đáng chú ý, một trong những cam kết đầu tiên của ông là nỗ lực chấm dứt tình trạng người vô gia cư ngủ ngoài đường, vấn đề mà ông từng theo đuổi khi còn là Thị trưởng vùng Đại Manchester.
Sau nhiều năm điều hành chính quyền vùng Đại Manchester, ông được mệnh danh là “Vua của phương Bắc”, với các chính sách thúc đẩy phân quyền, cải tổ hệ thống xe buýt theo hướng tăng vai trò quản lý của nhà nước và khuyến khích hợp tác công-tư để phục hồi kinh tế địa phương. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ông tiếp tục phát huy những thành công và mở rộng mô hình này trên phạm vi cả nước khi ông đảm nhiệm trọng trách người đứng đầu chính phủ.
Với chương trình hành động là tăng cường vai trò của nhà nước thông qua phân quyền mạnh hơn cho địa phương, đẩy nhanh xây dựng nhà ở, tăng cường quản lý đối với các lĩnh vực thiết yếu như năng lượng, nước và giao thông, tân Thủ tướng Anh gọi cách tiếp cận này là “chủ nghĩa xã hội thân thiện với doanh nghiệp”.
Bước vào nhiệm kỳ với sự ủng hộ mạnh mẽ trong Công đảng, cùng với thế đa số vững chắc của Công đảng tại Hạ viện, tân Thủ tướng Burnham có nhiều thuận lợi để điều hành chính phủ mới triển khai các chương trình cải cách. Là một chính khách trưởng thành từ chính quyền địa phương, gần gũi với tầng lớp lao động và chú trọng các vấn đề dân sinh, ông có cơ hội giành sự ủng hộ rộng rãi hơn.
Tuy nhiên, chính phủ của ông Burnham vẫn đứng trước nhiều thách thức khi chịu áp lực không nhỏ từ bài toán tài khóa. Dư địa ngân sách của Anh eo hẹp sau nhiều năm phải tăng chi để ứng phó các cú sốc kinh tế, trong khi nhu cầu đầu tư cho an sinh xã hội rất lớn. Khi thực hiện những cam kết cải cách, ông chịu sức ép phải cân bằng giữa mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và duy trì kỷ luật ngân sách. Trong khi đó, các chính sách tăng vai trò của Nhà nước, mở rộng phân quyền và giảm chi phí sinh hoạt đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn.
Với tăng trưởng kinh tế còn chậm và áp lực thu ngân sách gia tăng, việc triển khai thực hiện các cam kết được dự báo sẽ đối mặt nhiều khó khăn, nhất là duy trì niềm tin của thị trường. Với những thành công trên chính trường, ông Burnham đã xây dựng hình ảnh một chính khách tạo dựng được niềm tin và khát vọng thay đổi. Song, trong vai trò Thủ tướng Anh, ông cần phải vượt qua những thách thức để thực hiện các cam kết về duy trì ổn định chính trị, khôi phục tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống người dân. “Kế hoạch mới cho nước Anh, kế hoạch 10 năm” của ông được kỳ vọng sẽ thổi luồng sinh khí mới, mang lại kết quả thiết thực cho người dân Xứ Sương mù.
