Điều làm tôi giật mình không hẳn là việc một tờ báo thay đổi hình thức, mà là cảm giác rằng ngay cả một ấn phẩm từng có vị trí rõ ràng, từng có đời sống ổn định, từng là lựa chọn của rất nhiều độc giả kỹ tính, cũng phải rẽ sang một lối khác, như thể không còn đủ khoảng thời gian để tồn tại theo cách cũ nữa. Và cũng chính từ khoảnh khắc ấy, tôi nhìn thấy một điều lạ: Mạng xã hội không phản ứng bằng tranh luận hay phân tích, mà bằng một thứ cảm xúc rất nguyên sơ, khi người ta bắt đầu rủ nhau đi tìm lại số báo 50 (2025), như thể đang cố giữ lại một dấu vết của một thói quen đọc từng rất quen thuộc…
Thực ra, những “cơn sốt” ấy không phải là điều hiếm hoi. Tôi vẫn nhớ rất rõ có những thời điểm, khi Báo Nhân Dân phát hành phụ san đặc biệt dịp 30/4, mỗi buổi sáng, hàng nghìn người đứng xếp hàng từ sớm để nhận một tờ báo giấy tưởng như rất bình thường, nhưng lại trở thành một vật mang theo cảm xúc chung của một thời khắc đặc biệt. Trong hàng người đứng xếp hàng ấy không chỉ có những người lớn tuổi vốn có thói quen đọc báo in, mà còn có rất nhiều người trẻ, những gương mặt gen Z cũng đứng trong dòng người ấy, như thể họ không đến chỉ để nhận một tờ báo, mà để chạm vào một dạng ký ức tập thể đang được in ra trước mắt mình, một thứ ký ức có thể cầm được, giữ được, và mang về được… Nhìn những hàng người ấy, tôi chợt hiểu rằng báo in, trong những thời khắc nhất định, vẫn có thể tạo ra một lực hút rất lạ, nơi sự chờ đợi không biến mất, mà chỉ đổi hình thức tồn tại.
Có lẽ mỗi người đều từng có một tờ báo như thế, với tôi đó là những ấn phẩm Cuối tuần của những buổi sáng không vội, khi bên cạnh là một tách cà-phê và phía trước là một khoảng thời gian không bị kéo đi bởi những thông báo liên tục trên màn hình, khi tờ báo mở ra vẫn còn mùi mực in và tiếng giấy sột soạt khe khẽ...
Bây giờ, trên mạng xã hội, vẫn bắt gặp những hội nhóm bán báo, tạp chí cũ. Có lần tôi dừng lại rất lâu trước một bài đăng bán Hoa Học Trò cũ, và trong đó có tờ báo in bài viết đầu tiên của tôi. Tôi không mua lại, chỉ nhìn thôi cũng đủ thấy một đoạn đời mình nằm im trong một trang giấy đã không còn mới, một cảm giác không buồn nhưng rất lặng, như thể thời gian không đi qua mà chỉ lắng xuống ở đó.
Tôi còn nhớ Hoa Học Trò, một thời mà thứ tư hàng tuần giống như một điểm hẹn cố định. Sáng hôm ấy đi ngang sạp báo, chỉ cần thấy xấp báo mới là đã biết một tuần mới đang mở ra theo cách rất riêng. Có khi chưa kịp về đến nhà đã lật vội vài trang, giấy còn mới, mùi mực in vẫn còn…
Gần cơ quan tôi có một ông già cắt tóc vỉa hè. Những lúc vắng khách tôi thấy ông vẫn đọc báo giấy, không phải lúc nào cũng là báo mới. Tôi hỏi ông có thấy việc tiếp nhận thông tin trên điện thoại tiện hơn không, ông cười, bảo đọc báo giấy cho đỡ mỏi mắt, rồi nói rằng tiện thì tiện thật, nhưng không phải lúc nào cũng cần sống theo sự tiện.
Có những buổi chiều tôi mang cho ông vài tờ báo mới, ông đặt chúng bên cạnh ghế cắt tóc. Khi ấy tôi bỗng có cảm giác báo giấy chưa từng biến mất, nó chỉ rời khỏi trung tâm của đời sống để ở lại những nơi khuất hơn, nơi vẫn có những người còn giữ thói quen đọc báo giấy như một niềm yêu thích.
Ngẫm nghĩ về những mảnh ký ức và hiện tại đan xen quanh báo giấy, tôi thấy giữa chúng có một sợi dây nối lại. Và rồi mỗi trang chữ vẫn có thể ở lại lâu hơn một khoảnh khắc, như báo giấy còn vương đâu đó trong đời sống hôm nay.
