Đó là quan điểm mà GS,TS Phùng Hữu Phú, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, đã nêu ra khi trao đổi với Nhân Dân cuối tuần về vấn đề này.
Dũng cảm, quyết liệt, loại bỏ sự trì trệ
Thưa Giáo sư, có quan điểm cho rằng Đại hội XIV lại được coi là thời điểm “vàng” để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, ông nghĩ sao về vấn đề này? Và theo ông, đâu là sự khác biệt về tinh thần chủ đạo trong các văn kiện Đại hội XIV so trước đây?
Thực tế minh chứng, Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Bối cảnh quốc tế hiện nay không cho phép chúng ta chậm trễ. Sự bùng nổ của kinh tế tri thức và cuộc cách mạng số, cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa các nước để xác lập vị thế trong trật tự thế giới… đang tái định hình sức mạnh quốc gia. Nếu không vươn mình ngay lúc này, chúng ta sẽ lỡ nhịp, mãi mãi tụt lại ở phía sau.
Thêm nữa, sau 40 năm Đổi mới, song hành với những thành tựu vĩ đại, đất nước ta vẫn còn nhiều khó khăn cần vượt qua, nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ. Yêu cầu cấp bách hiện nay là phải “đột phá kép”, vừa thúc đẩy phát triển bứt phá, lấy phát triển để khắc phục hạn chế một cách tích cực; vừa kiên quyết giải quyết các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững. Đó là tư duy biện chứng ở thời điểm vàng: Biện chứng “biến nguy thành cơ, lấy cơ vượt nguy”, vốn là phép biện chứng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, biện chứng trong khoa học, nghệ thuật lãnh đạo cách mạng của Đảng ta.
Điểm khác biệt lớn nhất trong tinh thần của Đại hội XIV, dưới sự chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, chính là sự chuyển dịch từ tư duy “quản lý ổn định” sang tư duy “kiến tạo phát triển”, từ “đổi mới, ổn định, phát triển” sang “đổi mới sáng tạo, ổn định tích cực, phát triển đột phá”.
Thực tế, các văn kiện và Nghị quyết Đại hội lần này không chỉ dừng lại ở việc xác định những mục tiêu định tính, mà là sự khẳng định mạnh mẽ về ý chí tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường bằng những mục tiêu định lượng, có thể đo đếm được.
Chúng ta không chỉ thuận theo dòng chảy thế giới, mà chủ động tạo ra động lực để bứt phá. Tinh thần của Tổng Bí thư là “nhìn thẳng vào hiện thực, đánh giá đúng tình hình, quyết tâm đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế”.
Đó là một thái độ dũng cảm, quyết liệt, loại bỏ sự trì trệ để hướng tới những mục tiêu cụ thể cho các dấu mốc quan trọng: năm 2030 và 2045.
Một trong những “điểm nghẽn” kinh niên mà dư luận thường nhắc tới là “Nghị quyết thì hay, nhưng thực hiện thì chậm”. Tại Đại hội XIV vừa diễn ra, Chương trình hành động được tích hợp trực tiếp và là một trong các văn kiện trình Đại hội. Ông đánh giá thế nào về sự thay đổi mang tính cách mạng này?
Đây chính là điều tôi trăn trở nhất! Nhiều nhiệm kỳ qua, chúng ta đã rút ra bài học đau xót: Nghị quyết đúng nhưng thực thi thiếu động lực, thiếu nguồn lực, khó đo lường kết quả, thiếu đánh giá trách nhiệm, dẫn đến hiệu quả thấp.
Lần này, Đảng ta thực hiện một đổi mới mang tính đột phá: “Nói” gắn liền với “làm”, nói ít làm nhiều, mục tiêu gắn chặt với điều kiện, trách nhiệm thực thi, với kết quả cụ thể đạt được.
Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV tích hợp đầy đủ các yếu tố: Giải pháp cụ thể, chủ thể thực hiện, lộ trình, nguồn lực và đích đến... đã biến Văn kiện quan trọng này từ một tài liệu lý luận mang tính định hướng “tĩnh” trở thành một cẩm nang hành động “động”. Nó không cho phép bất kỳ cấp ủy hay cá nhân lãnh đạo nào có thể thoái thác bằng cách nói chung chung, dựa dẫm, nói mà không làm, nói một đằng, làm một nẻo. Người lãnh đạo không thể chỉ hô hào khẩu hiệu mà phải trực tiếp chỉ huy, phải suy nghĩ, sáng tạo, và phải chỉ ra được: Nguồn vốn ở đâu? Nhân lực ở đâu? Bao giờ xong? Ai là người chịu trách nhiệm?
Và quan trọng hàng đầu, cấp ủy, lãnh đạo phải là người đi đầu và là người chịu trách nhiệm trước hết đối với mọi thành công hay thất bại. Đây chính là hạt nhân của cách mạng về đổi mới phương thức lãnh đạo.
Đổi mới tư duy, hành động quản trị quốc gia
Thưa Giáo sư, để đưa Nghị quyết vào cuộc sống khẩn trương, vấn đề “thể chế” và “cán bộ” vẫn luôn là chìa khóa. Theo ông, đâu là những giải pháp cần được triển khai quyết liệt ngay sau Đại hội?
Tôi cho rằng có hai việc phải làm ngay và làm quyết liệt. Thứ nhất là đột phá về thể chế. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc đi nhắc lại yêu cầu phải hoàn thiện thể chế để kiến tạo động lực tăng trưởng mới. Chúng ta cần rà soát tổng thể, đồng bộ hệ thống pháp luật, khắc phục cách làm đơn lẻ, cục bộ, mạnh dạn bãi bỏ những quy định lỗi thời, chồng chéo, đang kìm hãm sức sáng tạo. Thể chế phải là “đường băng”, là khởi nguồn động lực cho doanh nghiệp cất cánh, chứ không phải là “hàng rào” để quản lý, phòng ngừa hay ngăn trở người dân.
Thứ hai là công tác cán bộ. Đưa nghị quyết vào cuộc sống trước hết cần những cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược, người đứng đầu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và dám đổi mới. Chúng ta cần thực thi nghiêm minh một hệ thống tiêu chí cụ thể đánh giá chính xác trách nhiệm, đo lường được hiệu quả làm việc của cán bộ. Đặc biệt, phải bảo vệ những cán bộ vì lợi ích chung mà bứt phá và kiên quyết thay thế những cán bộ nói hay làm dở hoặc loại cán bộ vô thưởng vô phạt. Nếu hệ thống bộ máy và quy trình công việc vẫn vận hành theo kiểu “ai không làm thì không sai, không sao”, thì Nghị quyết Đại hội XIV dù hay đến mấy cũng sẽ chỉ nằm trên giấy.
Tinh thần “thần tốc”, “táo bạo”, “quyết liệt” phải bắt đầu và nhất quán từ cán bộ - đây chính là thước đo đầu tiên mức độ đổi mới tư duy, hành động quản trị quốc gia từ Trung ương đến cơ sở.
Vững một niềm tin kiên định
Trong các bài viết của mình, Tổng Bí thư Tô Lâm luôn nhấn mạnh vai trò của nhân dân. Giáo sư có thể phân tích rõ hơn về nguyên tắc “Dân thụ hưởng” được đề cập trong Nghị quyết Đại hội XIV?
“Dân là gốc!”, đó là nguyên lý vĩnh cửu. Nhưng ở Đại hội XIV, vai trò của nhân dân được nâng tầm ở một vị thế chủ động hơn. Quy trình xây dựng văn kiện lần này đã tiếp thu hơn 14 triệu ý kiến từ nhân dân, đó là một con số kỷ lục, thể hiện tâm huyết, trách nhiệm của nhân dân và sự tôn trọng thật sự của Đảng đối với trí tuệ toàn dân.
Khẩu hiệu “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” lần này không chỉ là văn chương, mà là mục tiêu, nguyên tắc triển khai chính sách. Đặc biệt, hai chữ “thụ hưởng” phải là thước đo cuối cùng. Mọi con số tăng trưởng GDP hay các công trình nghìn tỷ sẽ trở nên vô nghĩa nếu chất lượng cuộc sống của người dân không được nâng cao, nếu công bằng xã hội không được bảo đảm.
Nghị quyết chỉ thật sự sống và có ý nghĩa khi người dân thấy mình trong đó, thấy vai trò làm chủ, nguyện vọng, quyền lợi chính đáng của mình, gia đình mình được tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm.
Để gửi gắm một thông điệp về niềm tin và hành động trước thềm kỷ nguyên mới, Giáo sư sẽ nói điều gì?
Chúng ta phải vững tin - một niềm tin kiên định vào khoa học, vào con đường mình đã chọn, bởi thực tế lịch sử 95 năm qua đã chứng minh tính đúng đắn của độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Tuy nhiên, niềm tin phải luôn luôn được củng cố, bồi đắp bằng sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự tận tụy, gương mẫu của cán bộ, đảng viên.
Tôi chỉ có một mong muốn giản dị: Đảng ta, cán bộ, đảng viên ta phải khắc cốt ghi tâm và thực hiện cho được những lời dạy của Bác Hồ muôn vàn kính yêu: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”; “… mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật sự trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân ”.
Đây chính là cội nguồn sức mạnh vô địch, là bí quyết thành công của sự nghiệp vĩ đại kiến tạo kỷ nguyên hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc của đất nước ta, dân tộc Việt Nam ta.
Trân trọng cảm ơn Giáo sư!
Nhân dân tin Đảng, hết lòng ủng hộ, làm theo Đảng khi Đảng thật sự là của nhân dân, là “Đảng ta” trong lòng dân. Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và sự đồng thuận xã hội là yếu tố quyết định sự thành bại của công cuộc kiến tạo kỷ nguyên mới”.
