Ngày 27/1, tại Hà Nội, Vụ Tài chính-Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam và Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) tổ chức lễ khởi động Dự án Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh (SHIFT).
Phát biểu khai mạc, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính-Kinh tế ngành, cho biết năm 2025, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 8,02%, tạo dấu mốc quan trọng, mở ra tiềm năng, động lực và không gian phát triển mới cho giai đoạn tiếp theo.
Theo ông Chu Đức Lam, mục tiêu tăng trưởng 2 con số đặt ra nhiều thách thức, song với quyết tâm cao của Chính phủ và sự đồng hành của cộng đồng quốc tế, Việt Nam có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu này.
Trong bối cảnh đó, các định hướng phát triển mới đòi hỏi tăng trưởng phải nhanh nhưng bền vững, cao nhưng xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn, đồng thời chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng không.
Nhấn mạnh vai trò then chốt của lĩnh vực năng lượng trong tiến trình chuyển đổi xanh, ông Chu Đức Lam cho rằng, để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Theo các tính toán, trong 5 năm tới, riêng nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông đã lên tới hàng trăm tỷ USD. Đáng chú ý, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 vượt 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài.
Trong giai đoạn triển khai, Dự án SHIFT sẽ tập trung đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính; kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế cho các dự án tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng; đồng thời thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu cơ chế kỹ thuật để từng bước hình thành và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước.
Bà Phạm Thị Thanh Tùng - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận định: Thực tiễn cho thấy nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn, phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Đồng thời tiếp tục nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh của hệ thống ngân hàng thông qua sự hỗ trợ, cơ chế phối hợp đồng bộ của các cơ quan, tổ chức liên quan.
Vì vậy, bà Thanh Tùng cho rằng, việc khởi động dự án SHIFT có ý nghĩa quan trọng, góp phần hỗ trợ hệ thống ngân hàng giải quyết những thách thức này.
Giới thiệu về dự án, bà Trần Thị Quỳnh, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính-Kinh tế ngành, cho biết SHIFT được triển khai nhằm đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện Chiến lược Tăng trưởng xanh quốc gia và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Trọng tâm ưu tiên của dự án là hỗ trợ huy động nguồn vốn, đặc biệt là vốn tư nhân cho các hoạt động đầu tư xanh, nhất là trong lĩnh vực năng lượng - lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn và giữ vai trò then chốt đối với quá trình chuyển đổi của nền kinh tế.
Dự án cũng hướng tới đa dạng hóa các nguồn vốn và công cụ tài chính xanh, như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các nội dung liên quan thị trường carbon; đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và các tổ chức tài chính để mở rộng các sản phẩm, dịch vụ tài chính xanh trên thị trường.
Theo ông David Ambadar, Cố vấn trưởng Dự án SHIFT, mục tiêu tổng quát của dự án là hỗ trợ triển khai các chính sách tài chính xanh và đầu tư xanh nhằm tăng cường hành động ứng phó biến đổi khí hậu tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng.
Dự án sẽ tăng cường cơ chế phối hợp liên bộ giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các bên liên quan; hỗ trợ triển khai chiến lược tăng trưởng xanh, hướng dẫn đầu tư công xanh và xây dựng khung giám sát dòng vốn đầu tư xanh.
Cùng với đó, SHIFT tập trung hỗ trợ toàn diện cho lộ trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam, kết hợp chặt chẽ giữa chính sách, tài chính và đánh giá tác động vĩ mô; thúc đẩy các cơ chế khuyến khích đầu tư năng lượng xanh, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và nghiên cứu giải pháp thu hút đầu tư tư nhân phù hợp với điều kiện thể chế và thực tiễn của Việt Nam.
Dự án SHIFT nằm trong Sáng kiến Khí hậu quốc tế (IKI) của Đức, được Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn thiên nhiên và An toàn hạt nhân Đức (BMUKN) tài trợ, với 6 tổ chức phối hợp triển khai dự án bao gồm: Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ), Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP).
Bà Alexandra Westwood - Tùy viên Kinh tế và Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam chia sẻ: Đức đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong việc triển khai dự án này. Thúc đẩy tài chính xanh và năng lượng sạch là một hành trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ, năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu. Bằng việc kết hợp thế mạnh của các bên, SHIFT sẽ thúc đẩy hợp tác thực chất, tạo tác động lan tỏa hỗ trợ các mục tiêu phát triển và khí hậu của Việt Nam.
Tại sự kiện cũng diễn ra phiên thảo luận về những thách thức của các bên thụ hưởng trong quá trình tiếp cận tài chính xanh. Phiên thảo luận tập trung vào việc tăng cường hợp tác công-tư và xác định các cơ hội cụ thể và thiết thực mà dự án SHIFT có thể hỗ trợ hiệu quả.
