Xăng E10 - Bước chuyển quan trọng trong chính sách năng lượng sạch

Sáng 27/1, Báo Xây dựng tổ chức Tọa đàm "Chuyển đổi sang xăng E10, thị trường đã sẵn sàng?" với sự tham gia của đại diện Bộ Công thương, Bộ Xây dựng và nhiều chuyên gia, doanh nghiệp.

Nhiều lợi ích về kinh tế-xã hội

Ông Nguyễn Đức Thắng, Phó Tổng Biên tập Báo Xây dựng đánh giá, đây là một trong những cột mốc quan trọng cho thấy sự quyết liệt của Chính phủ trong chính sách chuyển đổi năng lượng sạch, giảm phát thải nhằm bảo vệ môi trường, phù hợp xu thế phát triển bền vững tại Việt Nam.

Bên cạnh những lợi ích về môi trường và mục tiêu chiến lược, việc chuyển đổi hoàn toàn sang xăng E10 đòi hỏi một chính sách đồng bộ, dài hơi nhằm phát triển toàn diện thị trường xăng sinh học như phát triển vùng nguyên liệu cũng như công nghệ, kỹ thuật sản xuất đến chính sách khuyến khích doanh nghiệp, người dùng; đồng thời, đặt ra các vấn đề về lộ trình triển khai; cơ chế giá, việc giám sát chất lượng nhiên liệu; khả năng tương thích của động cơ cũng như trách nhiệm bảo hành,…

Mặt khác, hệ thống chính sách này cần khớp nối nhịp nhàng với chính sách phát triển xe điện, nhằm bảo đảm cho thị trường này phát triển bền vững; thông qua đó, góp phần quan trọng thực hiện cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Về phía các nhà sản xuất ô-tô, xe máy, có thể khẳng định, đến nay, hầu hết tất cả các sản phẩm đều được thiết kế để phù hợp nhiên liệu xăng E10. Hiệp hội các nhà sản xuất ô-tô, xe máy đã triển khai nhiều hoạt động, chia sẻ thông tin này đến tất cả hệ thống nhà phân phối, đại lý nhằm lan tỏa rộng rãi đến khách hàng; đồng thời, cam kết bảo hành phương tiện đối với các xe sử dụng đúng nhiên liệu theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đã được khuyến cáo.

Theo Tiến sĩ Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương), ngày 7/11/2025, Bộ Công thương ban hành Thông tư 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2026.

Từ ngày 1/6/2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải. Bên cạnh đó, Bộ Công thương tiếp tục phối trộn, pha chế xăng E5 Ron92 để sử dụng cho động cơ xăng đến hết ngày 31/12/2030.

Trong quá trình thực hiện, căn cứ tình hình thực tế, Bộ trưởng Công thương sẽ xem xét, quyết định điều chỉnh tỷ lệ phối trộn, bổ sung chủng loại mặt hàng xăng để bảo đảm mục tiêu an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và quyền lợi người tiêu dùng.

Ngoài lợi ích về kinh tế và tận dụng tối đa nguồn lực quốc gia, bảo đảm thu ngân sách Nhà nước thông qua thuế dầu khí, xăng dầu với mức đóng góp trung bình khoảng 250-300 nghìn tỷ đồng mỗi năm, việc chuyển đổi còn mang lại những lợi ích về an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính trong giao thông khoảng 37-84% và bảo vệ sức khỏe nhân dân,…

Phó Vụ trưởng Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) Nguyễn Hữu Tiến cho biết, việc chuyển đổi sang xăng E10 đã được đưa vào các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính trong Báo cáo quốc gia tự nguyện của Việt Nam gửi Liên hợp quốc (giải pháp số 23).

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi năng lượng xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải, giao Bộ Công thương chủ trì triển khai lộ trình chuyển đổi.

Trong bức tranh tổng thể về chuyển đổi năng lượng xanh, xăng sinh học E10 có vị trí và vai trò quan trọng trong quá trình giảm phát thải của ngành giao thông. Đối với xăng E10, các động cơ xăng đang sử dụng hiện nay hầu hết có thể dùng ngay mà không cần cải tạo hay thay đổi kỹ thuật là một lợi thế rất lớn.

Cần chính sách đồng bộ, dài hơi

Đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết, đã thí điểm kinh doanh xăng E10 từ ngày 1/8/2025 tại 36 cửa hàng khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, hạ tầng để bảo đảm chất lượng xăng E10 đáp ứng tiêu chuẩn cơ sở của Petrolimex và quy chuẩn của Việt Nam. Sau gần nửa năm, sản lượng tiêu thụ xăng E10 đã tăng, thể hiện sự đón nhận của người tiêu dùng. Qua kiểm tra, giám sát và thử nghiệm, cho thấy xăng E10 đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Tập đoàn cũng chưa ghi nhận bất cứ khiếu nại, phản ánh nào của người tiêu dùng với loại xăng này.

Phó Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) Nguyễn Thúy Hiền nhận định, việc triển khai sang xăng E10 đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Cơ quan quản lý cần rà soát, bổ sung các chính sách theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ áp dụng. Các doanh nghiệp sản xuất ethanol cần khung pháp lý minh bạch để thuận lợi trong việc tính toán giá thành, kê khai thuế, cũng như đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất,...

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng, nếu giải quyết được chương trình xăng sinh học, đầu ra ổn định cho mặt hàng sắn rất khả quan; đồng thời, giúp giải quyết bài toán cân bằng thương mại đối với thị trường Mỹ. Với sản lượng xăng ước tính khoảng 12-14 triệu m³/năm, với tỷ lệ pha trộn 10%, cả nước cần khoảng 1,2-1,4 triệu m³. Hiện Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất ethanol,có thể đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu thị trường.

“Các nước trên thế giới đều đồng thuận, không có loại năng lượng nào có thể cáng đáng toàn bộ nhu cầu năng lượng của con người, do đó vẫn trông cậy vào đa dạng hoá nhiên liệu nhưng không triệt tiêu nhu cầu chuyển đổi xanh. Việt Nam đang theo hướng các nước phát triển, đa dạng hóa các loại hình năng lượng nhưng đều theo hướng chuyển đổi xanh. Trong nhiều năm nữa, Việt Nam vẫn phải trông cậy vào nhiên liệu hóa thạch, nhiên liệu sinh học vẫn là bệ đỡ, trụ cột cho năng lượng chứ không thể thay ngay bằng điện hóa”, ông Đỗ Văn Tuấn khẳng định.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đàm Hoàng Phúc (Trường đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, thực tế, chuyển đổi xanh là việc sử dụng các nguồn năng lượng hiệu quả nhất cho các phương tiện. Do đó, cần có bức tranh tổng thể về nguồn năng lượng hiện nay, với cơ cấu năng lượng rõ ràng để phân bổ phù hợp cho phương tiện giao thông; tạo thuận lợi cho các nhà sản xuất nhiên liệu lên kế hoạch đáp ứng.

Đồng quan điểm, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo nhận định, mục tiêu bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính không phải là thay thế hoàn toàn các nguồn năng lượng hiện hữu trong ngắn hạn, mà là từng bước giảm mức độ phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.

Nhìn lại quá trình phát triển sau đổi mới, có thể thấy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong nhiều năm liền phụ thuộc rất lớn vào năng lượng, đặc biệt là xăng dầu. Để duy trì tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 7-8% mỗi năm, nhu cầu năng lượng thường phải tăng cao hơn, theo quy luật phổ biến là tăng nhanh hơn tăng trưởng GDP khoảng 1,5-2 lần.

Hiện nay, tăng trưởng tiêu thụ xăng dầu chỉ còn ở mức khoảng 3-4% mỗi năm, cho thấy nền kinh tế đã từng bước giảm sự phụ thuộc tuyệt đối vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời mở rộng các nguồn năng lượng thay thế. Đây là diễn biến phù hợp định hướng phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia, cần thống nhất mục tiêu giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, song song đa dạng hóa nguồn năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh theo lộ trình hợp lý. Đối với nhiên liệu sinh học ethanol, cần xác định đây là quá trình chuyển đổi dài hạn, kéo dài 15-20 năm. Vấn đề then chốt là chính sách của Nhà nước tạo điều kiện để phát triển vùng nguyên liệu, tận dụng đất đai kém hiệu quả, đất khó canh tác, qua đó hình thành chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học bền vững.

Chương trình này là kết quả nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng của các cơ quan quản lý nhà nước. Thay vì lo ngại thị trường đã sẵn sàng hay chưa, điều quan trọng hơn là bảo đảm sự đồng bộ chính sách và tổ chức thực hiện hiệu quả.