Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xung đột vũ trang đang gây sức ép lớn lên hệ thống lương thực và đẩy hàng trăm triệu người tới bờ vực nạn đói, cải cách và chuyển đổi hệ thống lương thực càng trở nên cấp thiết và cần sự hợp tác rộng rãi.
Báo cáo về tình trạng an ninh lương thực và dinh dưỡng thế giới (SOFI) năm 2025 đã cho thấy bức tranh lương thực toàn cầu còn u ám. Tỷ lệ dân số toàn cầu bị đói đã giảm từ 8,7% của năm 2022 xuống 8,2% vào năm 2024, song trên thế giới vẫn còn 673 triệu người đang đói và 2,3 tỷ người sống trong tình trạng mất an ninh lương thực. Hơn 295 triệu người trên thế giới đã phải đối mặt với tình trạng đói nghiêm trọng trong năm 2024, mức cao nhất từ trước đến nay, chủ yếu do xung đột vũ trang và các cuộc khủng hoảng.
Theo FAO, các chỉ số đói vẫn ở mức cao hơn so với giai đoạn trước đại dịch Covid-19, trong bối cảnh lạm phát giá lương thực kéo dài tiếp tục cản trở tiến trình phục hồi an ninh lương thực. Tại châu Phi, hơn 20% dân số đang đối mặt với tình trạng bị đói, tương đương khoảng 307 triệu người. Trong khi đó, tại khu vực Tây Á, khoảng 12,7% dân số (hơn 39 triệu người) cũng rơi vào tình trạng tương tự. Nếu không có hành động quyết liệt, đến năm 2030 sẽ có khoảng 512 triệu người trên thế giới suy dinh dưỡng mạn tính, trong đó gần 60% ở khu vực châu Phi.
Biến đổi khí hậu, biến động địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng, cùng các “cú sốc” kinh tế đe dọa nghiêm trọng hệ thống lương thực toàn cầu. Năm 2024, xung đột là nguyên nhân chính gây khủng hoảng lương thực tại 20 quốc gia, ảnh hưởng gần 140 triệu người. Biến đổi khí hậu làm suy thoái đất đai, giảm năng suất cây trồng, biến đổi hệ sinh thái, gây ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của nhiều người, nhất là người nghèo.
Thêm vào đó, tình trạng lạm phát kéo dài khiến chỉ số giá lương thực của FAO (FFPI) tháng 8/2025 lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua, đe dọa đời sống của người nghèo và các nước nhập khẩu lương thực. Đáng lo ngại, hiện có hơn 420 triệu người ở 39 nền kinh tế dễ bị tổn thương đang sống với mức thu nhập dưới 3 USD/ngày - ngưỡng nghèo đói cùng cực theo định nghĩa của Ngân hàng Thế giới (WB).
Tại các quốc gia bị xem là "tuyệt vọng nhất thế giới", tình trạng mất an ninh lương thực ngày càng tồi tệ. Trong khi đó, việc cắt giảm nguồn tài trợ cho Chương trình Lương thực thế giới (WFP) đe dọa đẩy thêm 13,7 triệu người tại nhiều “điểm nóng” vào tình trạng "chỉ còn cách nạn đói một bước".
Theo báo cáo mới của WFP, Afghanistan, Cộng hòa dân chủ Congo, Haiti, Somalia, Nam Sudan và Sudan đang đối mặt với những gián đoạn lớn trong hoạt động cứu trợ lương thực và tình hình có thể còn xấu đi trước cuối năm nay. WFP lại bị cắt giảm tới 40% tổng nguồn tài trợ, với ngân sách dự kiến cho năm nay chỉ còn 6,4 tỷ USD, so với mức 9,8 tỷ USD của năm ngoái. Thiếu kinh phí hoạt động khiến hệ thống nhân đạo toàn cầu chịu sức ép nghiêm trọng, do nhiều đối tác rút khỏi các khu vực tiền tuyến, tạo khoảng trống lớn trong công tác cứu trợ.
Với chủ đề “Chung tay vì nguồn thực phẩm lành mạnh hơn và tương lai tốt đẹp hơn”, Diễn đàn lương thực toàn cầu năm 2025 nhấn mạnh thông điệp về tăng cường đoàn kết toàn cầu nhằm bảo đảm an ninh lương thực. Quy tụ đông đảo các nhà lãnh đạo thế giới cùng các đại biểu từ nhiều lĩnh vực cùng tham gia đối thoại và thảo luận, Diễn đàn được kỳ vọng là dịp để phát động lời kêu gọi hành động tập thể nhằm chấm dứt tình trạng đói nghèo và suy dinh dưỡng trên toàn cầu.
Lương thực, thực phẩm là sự sống, là văn hóa và là quyền cơ bản của con người. FAO ví tiến trình chuyển đổi hệ thống lương thực như một bức tranh ghép đa sắc cần nhiều bàn tay và trí tưởng tượng, đòi hỏi hành động tập thể, đa chiều và bền bỉ. Xây dựng một hệ thống lương thực công bằng và bền vững hơn là mục tiêu mà thế giới đang hướng tới, cần sự chung tay hành động của các quốc gia và cộng đồng.
