Trước ngã rẽ lịch sử: Điện khí hóa thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch

Trong bài phát biểu mới đây tại Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu năm 2026, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh: “Chúng ta là thế hệ đầu tiên có những công cụ để chấm dứt kỷ nguyên nhiên liệu hóa thạch, và cũng là thế hệ cuối cùng có thể ngăn chặn thảm họa khí hậu”.

Các tấm pin mặt trời của nhà máy điện mặt trời Francisco Pizarro ở Caceres, Tây Ban Nha, năm 2023. (Ảnh: Xinhua)
Các tấm pin mặt trời của nhà máy điện mặt trời Francisco Pizarro ở Caceres, Tây Ban Nha, năm 2023. (Ảnh: Xinhua)

Một trong những công cụ mà nhà lãnh đạo Liên hợp quốc đề cập đến là điện khí hóa. Đây được xem là xu hướng tất yếu giúp các nền kinh tế vượt qua khủng hoảng năng lượng, duy trì sức cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hiện thực hóa mục tiêu trung hòa các-bon.

Nhận thức rõ điều này, thời gian gần đây, nhiều nước tiếp tục đẩy nhanh tiến trình điện khí hóa mới. Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố Kế hoạch điện khí hóa nhằm đưa châu Âu trở thành lục địa đầu tiên trên thế giới vận hành hoàn toàn bằng năng lượng sạch.

Kế hoạch tập trung thúc đẩy chuyển đổi từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang điện sạch trong những lĩnh vực trọng yếu như công nghiệp, giao thông và xây dựng, qua đó nâng tỷ lệ điện trong tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng của Liên minh châu Âu (EU) lên 46% vào năm 2040.

Theo ước tính của EC, nếu đạt được mục tiêu này, EU có thể tiết kiệm hàng trăm tỷ euro chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch mỗi năm, đồng thời nâng cao tính tự chủ chiến lược và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Không chỉ EU, nhiều quốc gia trên thế giới đã nhanh chóng tham gia “đường đua”.

Theo truyền thông Australia, kể từ tháng 3/2026, khoảng 25 nước đã đưa ra các chính sách thúc đẩy điện khí hóa. Có nhiều nguyên nhân khiến thế giới thúc đẩy tiến trình điện khí hóa mới.

Giáo sư về chính sách năng lượng và khí hậu tại Đại học Oxford Jan Rosenow cho rằng, chuyển dịch năng lượng sạch là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.

Việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu có thể khiến các nền kinh tế bị chi phối bởi những biến số không thể kiểm soát từ bên ngoài và dễ rơi vào tình thế bấp bênh khi nguồn cung đứt gãy.

Tình trạng gián đoạn dòng chảy “vàng đen” từ Trung Đông thời gian qua là một minh chứng rõ ràng cho thấy điểm yếu cố hữu trong hệ thống năng lượng phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Trong bối cảnh đó, tăng cường sử dụng điện năng sản xuất trong nước sẽ giúp các quốc gia tự chủ về nguồn cung và nâng cao năng lực chống chịu trước biến động địa chính trị cũng như những cú sốc bất ngờ trên thị trường toàn cầu.

Về mặt kinh tế, điện khí hóa mang lại lợi ích không thể phủ nhận. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) ước tính, việc đẩy nhanh tiến trình điện khí hóa mới có thể giúp các nước tiết kiệm hơn 400 tỷ USD chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch vào năm 2035 so với mức năm 2025. Tuy nhiên, tiến trình này đang đối mặt không ít khó khăn.

Thách thức hàng đầu hiện nay là bài toán mở rộng và nâng cấp hệ thống lưới điện. Các trang trại điện gió và điện mặt trời đang được triển khai nhanh hơn tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng cần thiết để kết nối và truyền tải điện năng. Hơn 2.500GW điện từ các dự án năng lượng tái tạo hiện đang “xếp hàng” chờ kết nối với lưới điện.

Theo IEA, từ nay đến năm 2040, thế giới cần bổ sung hoặc nâng cấp hơn 80 triệu ki-lô-mét lưới điện, tương đương tổng chiều dài toàn bộ hệ thống lưới điện toàn cầu hiện nay.

Đây là thách thức đáng kể, nhất là đối với các nền kinh tế có tốc độ phát triển hạ tầng truyền tải không theo kịp tốc độ mở rộng năng lượng tái tạo. Ngoài ra, bảo đảm nguồn cung điện ổn định với giá hợp lý cũng là yêu cầu then chốt.

Tại một số khu vực trên thế giới, giá điện hiện cao gấp ba lần giá khí đốt. Nếu thiếu giải pháp giảm giá điện, tiến trình điện khí hóa mới sẽ khó đạt mục tiêu.

Hệ thống năng lượng toàn cầu đang đứng trước ngã rẽ mang tính lịch sử, mở ra cơ hội khép lại nhiều thập niên phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, bước sang “kỷ nguyên điện khí hóa mới” với tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trong bối cảnh các nước liên tiếp đối mặt những biến động khó lường từ môi trường địa chính trị toàn cầu, điện khí hóa không chỉ là những giải pháp kỹ thuật, mà đã trở thành chiến lược thiết yếu giúp tăng cường tính tự chủ của nền kinh tế.

Có thể bạn quan tâm

Khách hàng trải nghiệm kính thông minh ở một cửa hàng tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những nguy cơ tiềm ẩn về "bong bóng AI"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “điểm sáng” hiếm hoi, tạo cú huých mạnh mẽ cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi “cơn sốt” AI ngày càng tăng nhiệt, các nền kinh tế cũng đứng trước nhiều câu hỏi lớn.

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa. (Ảnh: XUÂN PHÚ)

Cuộc cạnh tranh quyền lực mới

Nhiều quốc gia mới nổi và đang phát triển chọn con đường bứt phá mới để tiến thẳng lên kỷ nguyên điện sạch. Theo đó, làn sóng phát triển năng lượng mặt trời không chỉ nhằm giải quyết bài toán thiếu điện, mà đang trở thành động lực mới tái định hình bản đồ kinh tế và công nghiệp toàn cầu.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.