Hội nghị thượng đỉnh của Liên hợp quốc đã quy tụ các nhà lãnh đạo chính trị từ khắp nơi trên thế giới, lãnh đạo các cơ quan của Liên hợp quốc, các tổ chức quốc tế, cùng đại diện khu vực tư nhân và xã hội dân sự.
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh tình trạng mất an ninh lương thực đang gia tăng ở nhiều nơi, với 8,2% dân số toàn cầu, tương đương khoảng 673 triệu người trên thế giới trong tình trạng bị đói. Dù đây là năm thứ ba liên tiếp tỷ lệ đói giảm, song bức tranh tổng thể vẫn đáng lo ngại khi 2,3 tỷ người vẫn sống trong cảnh mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng - tăng thêm 335 triệu người so với năm 2019, thời điểm trước khi bùng phát đại dịch Covid-19.
Riêng tại châu Phi, tình trạng đáng báo động với số người không đủ khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống lành mạnh vượt quá 1 tỷ người - khoảng hai phần ba dân số của lục địa này - vào năm 2024. Tỷ lệ mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng ở châu Phi cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu là 28%.
Điều đáng lo ngại nữa là việc giá lương thực đang vượt quá khả năng chi trả của nhiều người và hiện có tới một phần ba dân số thế giới không đủ khả năng tiếp cận chế độ ăn uống lành mạnh, trong khi một phần ba lương thực thế giới bị thất thoát hoặc lãng phí. “Bão giá” lương thực làm xói mòn sức mua, đe dọa an ninh lương thực. Tình trạng biến đổi khí hậu và xung đột càng làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói trên thế giới.
Các tổ chức cảnh báo, nếu không kiểm soát được giá cả, hàng triệu người, nhất là trẻ em, sẽ đối mặt với suy dinh dưỡng cấp tính và thấp còi. Tình trạng hạn hán kéo dài, lũ lụt bất thường, thiên tai tăng cao đã tàn phá mùa màng ở nhiều khu vực, đẩy giá lương thực tăng mạnh. Giá cả hàng hóa biến động lớn khiến người tiêu dùng chịu ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt là những nhóm thu nhập thấp. Xung đột gây gián đoạn nguồn cung, đẩy nhiều khu vực, nhất là vùng Sừng châu Phi, Sahel, Trung Đông, tới bờ vực nạn đói.
Các nhà lãnh đạo trên thế giới đều nhấn mạnh quan điểm cho rằng, mất an ninh lương thực là vấn đề chính trị và kinh tế toàn cầu cấp bách và là nguồn gốc của các tình trạng như nghèo đói, xung đột, khủng bố và di cư cưỡng bức. Trong bối cảnh đó, cần bảo đảm dòng chảy tài chính đầu tư vào các lĩnh vực nông nghiệp, chuyển đổi nông thôn, cơ sở hạ tầng và nâng cao dinh dưỡng.
Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi (AUC) Mahmoud Ali Youssouf nhấn mạnh sự cần thiết phải cải tổ hệ thống lương thực toàn cầu để giải quyết những thách thức cấp thiết về phát triển bền vững. Trong nỗ lực cải cách hệ thống lương thực, các nước cần củng cố hợp tác và huy động tài chính cũng như đầu tư cho việc tăng tốc hành động hướng tới các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc.
Trong một thông điệp video gửi tới hội nghị, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cũng nhấn mạnh đến sự cấp thiết của việc hiện thực hóa các cam kết chung để bảo đảm các hệ thống lương thực toàn cầu mang tính bao trùm, bền vững, công bằng, có khả năng chống chịu và dựa trên quyền con người.
Trước những thách thức địa-chính trị và tình trạng biến đổi khí hậu gây áp lực lớn tới hệ thống lương thực toàn cầu, thông điệp mà các nhà lãnh đạo đưa ra thông qua hội nghị ở Ethiopia vừa qua là cùng khẳng định trách nhiệm chung trong việc xây dựng hệ thống lương thực lành mạnh, bền vững nhằm chống chịu tốt hơn trước các cú sốc trong tương lai, ngăn chặn nạn đói, bảo đảm an ninh lương thực và mục tiêu phát triển bền vững.
