Hồi sinh

1/Sáng sớm, cả xóm đã bị đánh thức bởi tiếng ồn ào phát ra từ phía nhà ông Tư. Gặp My ở chân cầu thang chung cư, chị Quyên lắc đầu: “Mới đầu năm đầu tháng”.
Minh họa: NGUYỄN MINH
Minh họa: NGUYỄN MINH

Chuyện ông Tư ồn ào ảnh hưởng cả xóm, trước nay vẫn vậy, đâu có nể gì đầu tháng hay đầu năm. Hồi My mới dọn về, đã nghe lời qua tiếng lại về ông Tư ở tầng trên rất khó tính. Ai đời, cái sân thượng dùng chung của cả chung cư, mà ai để vật gì lên, ông cũng dẹp đi. Ông cho rằng, đó là nóc nhà của ông, ông toàn quyền quyết định. Đấy là nói ngang, chứ mua căn hộ thì chỉ được toàn quyền trong phạm vi sổ đỏ là diện tích căn hộ, chứ ông đâu có mua ô gạch trên tầng sân thượng. Biết vậy, nhưng ông khó tính nên ai cũng sợ mà né ra cho lành.

Để bảo đảm không ai lấn chiếm khoảng không trên sân thượng nhà mình, ông Tư đặt những chậu cây trồng trên ấy.

Trong khi, sân thượng là để bà con sinh hoạt chung. Cũng chủ yếu là lên phơi đồ cho áo quần có nắng sẽ thơm tho hơn. Cô tổ trưởng còn trích quỹ để đầu tư hẳn những dây phơi dài cho bà con có chỗ phơi. Chung cư cũ, diện tích sử dụng từng căn hộ chật nên cô tổ trưởng còn khuyến khích mọi người đưa những vật dụng ít dùng lên, để hành lang lối đi luôn thông thoáng. Chỉ riêng diện tích phía trên nhà ông Tư là không ai dám đụng đến. Cũng chẳng đụng đến làm gì cho thêm phiền.

Cú ồn ào khiến ai cũng khiếp sợ nhất, đó là lần ông Tư phát hiện ngay ban-công căn hộ mình có loại bột trắng đáng ngờ. Sáng sớm hôm đó, ông quát tháo ầm ĩ, quay phim, chụp hình các kiểu, rồi làm đơn thưa ra phường. Sau khi cán bộ trên phường xuống tìm hiểu, điều tra mới biết đó chẳng phải thứ bột nguy hiểm gì, chỉ là loại muối ăn thường. Bữa đó, vừa lúc cô con gái của ông Tư đi làm về, cô ấy nói chính mình đã rải muối để diệt con sên trần, loại côn trùng mà cô ấy rất sợ.

Từ đó, không ai nói ai, mọi người đều né nhà ông Tư, cho đỡ phiền.

2/Không ai thích tính ông Tư, nhưng vườn cây của ông chăm thì bất cứ người chơi cây nào cũng phải trầm trồ. Đó như là một không gian được thu nhỏ với những cây bonsai có kiểu dáng rất đẹp. Khi My mới đến, vườn bonsai đã hoàn thiện như một bức tranh thiên nhiên thu nhỏ. Ở mỗi chậu cây, ông Tư trang trí thêm tiểu cảnh. Nào là hòn non bộ, hồ nước, các loại tượng… Thứ thu hút My nhất là tượng người ở mỗi cây cổ thụ. Khổng Tử với chòm râu dài đứng ngắm tán mai chiếu thủy khoe ra từng chùm hoa trắng muốt. Ở gốc sam núi sần sùi già cỗi có hai ông lão thảnh thơi ngồi chơi cờ, từng đường nét sắc sảo đến mức nhìn ra biểu cảm khuôn mặt. Cả gốc bồ đề to xù xì, cho ra những tán lá che hồ nước nhỏ, có ông lão đang ngồi câu cá… Cứ như vậy, mỗi chậu cây như một không gian sống sinh động.

Mỗi lần lên sân thượng, nhằm lúc rảnh, My ngắm vườn cây cả buổi không chán. Chị Quyên cũng hay lên phơi đồ trên sân thượng. Có lần gặp My cúi xuống gần một chậu nguyệt quế bonsai, chị hốt hoảng: “Nè nhỏ, tránh xa ra. Ông Tư không phải như chị em mình đâu. Lỡ có chuyện gì lại thêm phiền”. My biết rằng, chị đang muốn tốt cho mình, nhưng chỉ ngắm cây thì làm gì nên tội? Dù vậy, My vẫn đứng tránh ra cho chị yên tâm.

Một lần, người thấy My chăm chú ngắm chậu bonsai lại chính là ông Tư. Bữa đó, cô lên sớm hơn mọi khi, mảnh vườn ấy như thể mỗi lần gặp, đều cho cô một bất ngờ. Lần này là chùm linh sam nở rộ tím thành thảm. Mới vài hôm trước, My còn không thấy chiếc nụ nào. Quá bất ngờ, cô cúi xuống thật gần để nhìn kỹ hơn điều kỳ diệu ấy, vừa lúc ông Tư đi lên. My có chút giật mình bởi bất ngờ, nhưng sau đó bình tĩnh lại ngay, bởi My có làm gì đâu. Ông Tư có dáng người đậm, giống dũng sĩ trong những phim kiếm hiệp My hay xem. Từng bước chân của ông chắc chắn và cả bàn tay cũng to bè. My không hình dung được những ngón tay ấy làm cách nào chăm chút cho từng chiếc lá bé tí trên những chậu bonsai kia? Hẳn ông Tư phải rất khéo léo? Mà ngẫm lại, một người chơi cây thường đằm tính, chứ đâu ồn ào nóng tính như ông Tư vậy. Hay như lúc này đây, My nghĩ, nếu có ai đó trầm trồ những sản phẩm do chính mình làm ra, My sẽ hạnh phúc biết chừng nào. Khi hạnh phúc, người ta sẽ thể hiện bằng một biểu cảm, hay ngôn từ nào đó, nhưng ông Tư thì không. Vẫn là ông Tư với khuôn mặt không cảm xúc. Ông lặng lẽ đi lại góc vườn lấy bình xịt loại phun sương, xịt lên từng tán cây.

My thấy hơi mất cảm xúc, nhưng thôi, nói như chị Quyên là “tránh xa cho lành”. Cô lẳng lặng rời khỏi khu vườn. Những tia nắng đầu ngày trong veo như ánh mắt trẻ thơ.

3/My trở về nhà sau chuyến công tác, buổi chiều mát mẻ, cô đi dạo bộ trên sân thượng cho thư thái, tiện thể ngắm vườn bonsai nhà ông Tư. Đập vào mắt cô là khu vườn với những chiếc lá cây từ mầu xanh mỡ màng chuyển sang nhàn nhạt, cái mầu của sự lìa cành như mỗi khi mình cắt ngang một thân cây đang tươi tốt. Cô cúi nhìn kỹ mới thấy hòn non bộ cạn khô đến đáy, những gốc cổ thụ vốn biết dự trữ dinh dưỡng giờ cũng trơ cành, rụng lá. Có lẽ chúng đã dốc cạn nhựa sống dưới cái nắng chói chang của mùa hè. Nhìn thảm cảnh này, My đoán có đến hơn 1 tuần cây chưa được tưới tắm. Chẳng còn nhớ đến sự hung hãn, khó gần của ông Tư, My xuống nhà xách ngay thùng nước lên tưới cho từng cây. Có những cây cô chạm vào cảm nhận còn sự kết nối của sự sống, có những cây đã khô hẳn, nhưng My tin chúng sẽ hồi sinh.

Lúc xuống nhà, đi ngang căn hộ chị Quyên, My mới hỏi thăm. Chị Quyên xem chừng nắm hết mọi thông tin ở chung cư này. Chị nói: “Ông Tư vắng nhà hơn chục ngày nay, chắc là ở quê có chuyện. Kỳ này lên là xong luôn cái vườn”. My định nói: “Sao chị không tưới cây, cây có tội tình gì đâu”. Nhưng thôi, cuộc sống dạy cho My rằng, cần phải biết sàng lọc những ý nghĩ thành lời nói, có những việc mình làm mình biết.

Mỗi ngày mới, My nôn nao chờ trời sáng để lên thăm vườn. Người ta nói rằng, điều gì mình tập trung vào bằng tất cả tâm trí, chắc chắn sẽ mang lại kết quả. Nhưng nếu những thân cây đã đứt lìa sự sống thì sao? Liệu có phép màu nào cho cây, cho My? My nhớ lần chị gái cô gặp tai nạn, khi cả gia đình suy sụp bởi cái lắc đầu buồn bã của bác sĩ bên ngoài phòng cấp cứu, bà nội My khi ấy vừa cùng đứa con gái nhỏ của chị từ quê nhà lên. Nhìn cảnh ảm đạm, bà biết ngay có chuyện. Bà bình tĩnh nói với bác sĩ, cho cháu bé vào với mẹ nó. Bằng cách nào đó, cô cháu gái bé bỏng của My chạy ùa vào rất nhanh, khi mớ dây ngoằn ngoèo từ các loại máy móc hiện đại nhất đang chuẩn bị được các cô y tá gỡ ra, bất ngờ nhịp tim của chị gái My trở lại sau tiếng gọi của cô con gái. Các y, bác sĩ ngỡ ngàng nhìn nhau.

Sau này bà My nói rằng, có những sự kết nối tưởng đã đứt như tình yêu thương là liều thuốc diệu kỳ đã khiến sự sống trở lại.

Không dưng, khi chăm chút cho vườn cây lần này, My lại nhớ đến những chuyện xa xưa. My cũng tin những chiếc lá kia vì tình yêu thương của My dành cho mà xanh lại. Cô tìm hiểu những loại dưỡng chất tốt cho lá cho rễ, để bổ sung thêm cho cây.

Thành quả đến với My trong một buổi sáng đẹp trời, khi My chạm mắt phải mầu xanh của chiếc lá bé xíu. Cô phải dừng lại, đưa tay lên lồng ngực mình, nỗi xúc động dâng lên. Vì cớ gì mà chiếc lá bé xíu kia làm nên được điều kỳ diệu là niềm hạnh phúc đến vỡ òa trong mình vậy?

4/Buổi sáng, My xuống lấy xe đi làm thì tình cờ gặp ông Tư ở chân cầu thang. Ông đang đủng đỉnh đi xuống. Tối hôm qua, chị Quyên cũng đã báo tin ông Tư về rồi. Chị còn nói: “Ông ấy vừa về là hấp tấp chạy lên sân thượng ngay, biết được vườn cây có người cứu, chắc là ổng vui lắm! Biết đâu nhờ vậy mà từ nay ổng bớt cộc cằn đi!”.

Hèn gì khi gặp My ở chân cầu thang, ông Tư khẽ cười. Nụ cười vốn không xuất hiện trên khuôn mặt ông, nên nhìn ông Tư cứ như một người khác. My nhớ ra hình dung của mình về ông Tư ở buổi đầu gặp, như một dũng sĩ sống ẩn mình giữa núi rừng. Mà dũng sĩ dù có lạnh lùng hay cộc cằn đến mấy thì bên trong lồng ngực vẫn là trái tim nóng ấm.

Cô nghĩ, chỉ ít hôm nữa thôi, dưới bàn tay khéo léo của ông Tư, khu vườn sẽ hồi sinh trở lại như xưa.

Chị Quyên còn hỏi My rằng: “Ổng có hỏi cô tổ trưởng ai chăm giúp vườn cây để ổng đến nói lời cảm ơn, mà cô tổ trưởng cũng không biết. Chị định hỏi ý em sao rồi mới báo lại cô tổ trưởng?”. My lắc đầu nói: “Không cần đâu chị! Em chỉ mong cây sống lại, chứ đâu quan trọng ơn nghĩa gì!”. Chị Quyên cười tươi, giọng miền nam đặc sệt: “Nhỏ này, tánh thấy cưng ghê!”.

Thật ra, My còn một ý đồ khác mà không nói với chị Quyên, rằng My muốn ông Tư không biết ai là ân nhân của vườn cây, vì khi đó, ông nhìn ai ở chung cư này cũng đều nở nụ cười thân thiện, như khi sáng đã cười với My.

Chỉ như vậy thôi là đã thấy cuộc đời tươi đẹp hơn rồi!

Có thể bạn quan tâm

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.

Ảnh: ANH QUÂN

Người của rừng

Mỗi lần bà tôi cho ra chợ phố chơi, mọi người thường chào hỏi bà tôi bằng câu: “Mới trong rừng ra hả?”.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…