Định vị thương hiệu du lịch văn hóa dân tộc thiểu số

Du lịch văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số là lĩnh vực giàu tiềm năng gắn với hệ giá trị văn hóa đặc sắc và không gian sinh thái đa dạng. Tuy nhiên, do quá trình triển khai còn phân tán, thiếu liên kết, nhiều địa phương chưa hình thành được sản phẩm đặc trưng, hệ thống nhận diện mờ nhạt, khó tạo sức hút đối với du khách.

Làng Ơp trở thành làng du lịch cộng đồng kiểu mẫu, gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc Gia Rai tại Pleiku.
Làng Ơp trở thành làng du lịch cộng đồng kiểu mẫu, gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc Gia Rai tại Pleiku.

Thời gian qua, nhiều mô hình du lịch cộng đồng khẳng định hiệu quả khi lấy không gian văn hóa bản địa làm nền tảng định vị điểm đến. Năm 2025, Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh thôn Lô Lô Chải (tỉnh Tuyên Quang) và làng Quỳnh Sơn (tỉnh Lạng Sơn) là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Hoạt động du lịch tại các ngôi làng vùng cao này phát triển dựa trên các sinh hoạt văn hóa đặc trưng của tộc người bản địa.

Cùng định hướng đó, mô hình bảo tồn văn hóa gắn với du lịch cộng đồng bền vững tại Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải (tỉnh Thái Nguyên) được công nhận là sản phẩm du lịch OCOP 5 sao tại Festival OCOP Việt Nam 2025. Tại tỉnh Đắk Lắk, du lịch buôn Akô Dhông tạo được dấu ấn riêng thông qua không gian cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống và kiến trúc nhà dài của đồng bào Ê Đê. Những yếu tố này từng bước định hình sản phẩm đặc thù, giúp buôn làng hình thành vị trí trên bản đồ du lịch.

Thực tiễn cho thấy, khi cộng đồng giữ vai trò trung tâm trong gìn giữ không gian sống, kiến trúc và nếp sinh hoạt, thương hiệu du lịch hình thành một cách tự nhiên từ đời sống hằng ngày. Đối với du khách, lưu trú trong nhà sàn, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tham gia vào các sinh hoạt của cộng đồng bản địa mang lại cảm nhận chân thực và sâu sắc về văn hóa tộc người.

Tuy nhiên, so với tiềm năng, mức độ phát triển lĩnh vực này chưa tương xứng. Phần lớn sản phẩm du lịch khai thác ở quy mô nhỏ, chưa tạo được sự nhận diện thương hiệu rõ ràng. Một số mô hình đã hình thành nhưng chưa gắn hình ảnh điểm đến với cộng đồng tộc người. Bên cạnh đó, các yếu tố nhận diện như không gian sinh hoạt, cơ sở lưu trú, lễ hội và hoạt động quảng bá chưa được triển khai đồng bộ khiến sản phẩm thiếu điểm nhấn, khó phân biệt giữa các vùng, miền.

Tại một số nơi, hoạt động khai thác diễn ra quá nhanh so với khả năng bảo tồn, trong khi các biện pháp bảo vệ môi trường và gìn giữ văn hóa chưa hiệu quả, làm gia tăng nguy cơ phai nhạt bản sắc. Ông Lâm Bá Nam, Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam khẳng định: Văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam là khối di sản đồ sộ. Muốn bảo tồn và phát triển du lịch, văn hóa tộc người phải là hồn cốt tạo nên sức sống, sức hấp dẫn của điểm đến.

Nhiều chuyên gia nhận định, thương hiệu sẽ giúp định vị hình ảnh du lịch văn hóa dân tộc thiểu số Việt Nam trong tâm trí du khách và nâng cao hiệu quả điểm đến. Cách tiếp cận bài bản, thống nhất sẽ phát huy hiệu quả tiềm năng của lĩnh vực này.

Đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng, để hiện thực hóa mục tiêu ngành du lịch văn hóa chiếm 20% trong tổng doanh thu 130 tỷ USD từ khách du lịch vào năm 2030, đồng thời mở rộng thương hiệu quốc gia về du lịch văn hóa, Việt Nam cần chú trọng phát triển thương hiệu du lịch văn hóa dân tộc thiểu số một cách có chiến lược.

Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng, hệ thống nhận diện thương hiệu du lịch văn hóa dân tộc thiểu số cần gắn với không gian văn hóa đặc thù và khả năng tiếp cận tri thức bản địa. Thương hiệu phải được hình thành từ tính chân thực của các giá trị văn hóa. Mọi hoạt động du lịch cần xuất phát từ cộng đồng địa phương, tránh sân khấu hóa và thương mại hóa quá mức.

Tiến sĩ Nguyễn Anh Cường, Khoa Quản trị du lịch và Ngôn ngữ quốc tế, Trường đại học Văn hóa Hà Nội cho rằng, hiện nay việc phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch thiếu sự liên kết giữa cộng đồng, doanh nghiệp và chính quyền. Bên cạnh đó, cần nâng cao nhận thức và niềm tự hào của bà con về gìn giữ bản sắc văn hóa, bảo đảm sự cân bằng giữa bảo tồn, phát huy và phát triển du lịch.

Với những chuyển biến tích cực, du lịch văn hóa tại các vùng dân tộc thiểu số đang đóng góp thiết thực, bảo đảm sinh kế và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Khi có chiến lược tổng thể và định hướng khai thác hợp lý sẽ góp phần hình thành hệ sản phẩm đặc sắc, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc, khẳng định vị thế điểm đến Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Khách du lịch đến Thủ đô Hà Nội vào dịp Tết. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Du lịch Việt nỗ lực giữ vững quy mô, tốc độ tăng trưởng top đầu Đông Nam Á

Thực hiện Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Việt Nam đặt mục tiêu đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, 160 triệu lượt khách nội địa vào năm 2030. Tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD, đóng góp trực tiếp 10-12% GDP cho đất nước. 

Công viên đá Núi Chúa kỳ thú dưới nắng chiều.

[Ảnh] Công viên đá Núi Chúa: "Bảo tàng địa mạo" triệu năm bên bờ biển Khánh Hòa

Nằm tĩnh lặng trong ranh giới Vườn Quốc gia Núi Chúa, Công viên đá Núi Chúa là một trong những điểm đến hoang sơ và kỳ vĩ bậc nhất Ninh Thuận (cũ). Trải qua hàng triệu năm kiến tạo địa chất, hàng vạn khối đá đã bị phong hóa, bào mòn thành những hình thù độc đáo, xếp chồng lên nhau vươn dài ra sát mép sóng.

Khách hàng trải nghiệm thanh toán QR xuyên biên giới. (Ảnh: HOÀNG TRANG)

Kết nối thanh toán, nâng trải nghiệm du lịch

Sự thay đổi trong cách lựa chọn điểm đến và sử dụng dịch vụ của du khách Trung Quốc đang đặt ra yêu cầu mới đối với du lịch Việt Nam. Bên cạnh sức hấp dẫn của cảnh quan, ẩm thực và văn hóa bản địa, khả năng thanh toán thuận tiện trở thành một mắt xích góp phần hoàn thiện trải nghiệm, mở rộng cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Nâng cao hiệu quả chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng trong đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk

Chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo được những kết quả bước đầu, hình thành một số mô hình, cải thiện điều kiện phục vụ khách du lịch, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc.

Bức tranh thiếu nữ đánh đàn, được làm bằng những cây lúa.

[Ảnh] Những cánh đồng "bội thu sớm" ở Trung Quốc

Những bãi đỗ xe gần như chật kín, dòng người đông đúc đổ về trải nghiệm văn hóa và cảnh sắc thôn quê, hài lòng với những bức ảnh check-in trên cánh đồng đa sắc màu rực rỡ, tuy chưa vào thời điểm thu hoạch nhưng đã cho thấy sự tốt tươi, được mùa. Đây là một trong nhiều lát cắt về công cuộc chấn hưng nông thôn ở Trung Quốc.

Hình ảnh nghệ nhân điêu khắc tác phẩm từ rễ tre trên phố cổ Hội An, thu hút nhiều du khách đến chiêm ngưỡng, tìm hiểu. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Khơi thông nguồn lực, đưa du lịch Việt Nam bứt tốc

Để khơi thông mọi nguồn lực phát triển, du lịch Việt cần đổi mới tư duy, cách tiếp cận và cách làm nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phương thức quản trị du lịch từ số lượng sang chất lượng. Qua đó, nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Du lịch và Công nghiệp văn hóa có mối quan hệ mật thiết. (Ảnh: VEC)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Khi hai trụ cột du lịch và công nghiệp văn hóa song hành

Nghị quyết số 26-NQ/TW đã định hướng phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, với mục tiêu đến năm 2030 đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế; đến năm 2045, tỷ lệ này đạt 14-15%, đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Bãi đá cuội 7 màu ở biển Cổ Thạch, Lâm Đồng được xem kiệt tác địa chất hiếm có, thu hút khách du lịch khám phá. (Ảnh: TÙNG LÂM)

Mở hướng phát triển mới cho du lịch Lâm Đồng

Bằng việc tái cấu trúc không gian thành mô hình liên kết mới và khai thác vào chiều sâu di sản bản địa, ngành du lịch Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững, từng bước định vị thương hiệu điểm đến chất lượng cao với chuỗi trải nghiệm riêng biệt, thú vị cho du khách.

Trận bán kết lượt đi giữa hai đội Thẩm Dương và Trường Xuân, diễn ra ngày 11/9, tại sân vận động Thiết Tây, thành phố Thẩm Dương. (Ảnh: LẬP ĐÀ)

Một giải bóng đá bình dân hâm nóng ngành du lịch Trung Quốc

Mùa hè năm nay, có một giải đấu đã trở thành hiện tượng nóng bỏng trong giới thể thao Trung Quốc, không chỉ bởi sự quan tâm của những người yêu bóng đá và công chúng, mà còn bởi khả năng kích cầu tiêu dùng, hâm nóng ngành du lịch các tỉnh Đông Bắc, vốn chỉ nổi tiếng bởi các loại hình du lịch băng tuyết vào mùa đông.

[Video] Khám phá Đồi Cổ Thạch: Bí ẩn ngủ yên giữa lòng "xứ Nẫu"

[Video] Khám phá Đồi Cổ Thạch: Bí ẩn ngủ yên giữa lòng "xứ Nẫu"

Nằm giữa cụm danh thắng nhộn nhịp của vùng phía Bắc Phú Yên (cũ), Đồi Cổ Thạch là một "toạ độ" mang vẻ đẹp và sự bí ẩn với hệ thống đường và tường được cấu thành từ hàng chục ngàn viên đá đều tăm tắp. Du khách đến nơi đây bị cuốn hút bởi sự thanh bình, kỳ bí và cảm giác như đang bước vào một "bảo tàng" thiên nhiên.

Phố cổ Hội An luôn là điểm đến thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế. (Ảnh: PHAN HẢI TÙNG LÂM)

Việt Nam nằm trong top 3 điểm đến châu Á có tỷ lệ du khách quay lại cao nhất

Từ nhịp sống sôi động của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đến những bãi biển đẹp như tranh vẽ tại Đà Nẵng hay cảnh quan núi rừng hùng vĩ của Sa Pa, mỗi điểm đến đều cho du khách lý do mới để trở lại Việt Nam. Và năm nay, đất nước hình chữ S tiếp tục nằm trong top 3 điểm đến châu Á có tỷ lệ du khách quay lại cao nhất.

Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là nền tảng, lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam. (Ảnh Lăng Tự Đức: Dawnhwang)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Phát huy giá trị di sản, tạo động lực phát triển du lịch

Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Một trong những quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết là xác định văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là nền tảng, lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam.

Điểm dừng chân đầu tiên trải nghiệm, như “món khai vị” trước khi du khách ghé thăm Cồn Sơn là bè cá của ông Lý Văn Bon (Bảy Bon), để chiêm ngưỡng vẻ đẹp và sự đa dạng của các loài thủy sản trên sông Mê Kông.

[Ảnh] Cồn Sơn - nơi mộc mạc níu chân du khách

Cồn Sơn nằm giữa dòng sông Hậu thuộc phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Chỉ cần 10 phút qua thuyền máy từ bờ Bình Thủy, bạn sẽ có một ngày tham gia tour du lịch sinh thái cộng đồng, thưởng thức những món đặc sản nhà vườn khó quên.

Khách quốc tế thích thú khi được tham gia trò chơi dân gian Việt Nam. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Định vị thương hiệu du lịch Việt từ những trải nghiệm giàu bản sắc

Quá trình định vị, xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam gắn với phát triển xanh và bền vững đòi hỏi một chiến lược quản trị dài hạn, đồng bộ. Xuyên suốt quá trình ấy, mỗi cam kết về chất lượng dịch vụ lữ hành được đong đếm bằng chính trải nghiệm thực tế và sự hài lòng của du khách thập phương.

Du khách tham quan Tràng An, Ninh Bình. (Ảnh: HOÀNG TRƯỜNG)

Tạo không gian tăng trưởng mới cho du lịch Việt

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, du lịch Việt Nam buộc phải ứng phó linh hoạt và tiếp cận với chiến lược toàn diện, bền vững hơn, nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị từ số lượng sang chất lượng.