Trong ngày, chủ của 12 homestay trong làng, dưới sự hỗ trợ và khuyến khích của chính quyền, đã tự vào bếp, cùng du khách đang lưu trú nấu, chế biến những món ăn đặc trưng địa phương như thịt ống tre, canh sắn, cháo tà lục tà lạo, ếch suối nướng, cá hấp củ kiệu… mang đậm văn hóa của đồng bào sống dưới chân dãy Trường Sơn. Những món ăn sau khi chế biến được bày biện đẹp mắt để dự thi với các homestay khác trong vùng.
Hồ Trâm, chủ một homestay, cho biết hoạt động này thú vị không chỉ với chủ nhà mà còn với du khách lưu trú. Vì với chủ homestay, lần nấu này không chỉ là phục vụ khách, mà còn là dịp hướng dẫn để khách có thể tự nấu được món ăn của đồng bào.
Còn với du khách, chị Nguyễn Thị Phương Thảo (thành phố Đà Nẵng) cho hay, dù không tham gia trọn vẹn do còn bố trí thời gian cho các hoạt động khám phá cùng gia đình, nhưng việc xuống bếp, cùng nướng ống lam trên bếp than hay tìm hiểu kho tàng gia vị của người dân địa phương cũng là một kỷ niệm đáng nhớ.
Sau khi hoàn tất, các mâm cơm được chấm điểm, rồi được chủ homestay đưa ra sân để mời du khách của các nhà khác cùng thưởng thức, khám phá.
Bà Ana, du khách đến từ Australia, rất thích điều này, bởi chỉ trong một buổi chiều đã có thể nếm thử mỗi nơi một món, qua đó cảm nhận rõ sự đa dạng trong văn hóa ẩm thực miền núi.
Khi hoạt động của các homestay khép lại, vai trò của chính quyền địa phương được thể hiện qua việc tổ chức một chương trình biểu diễn nghệ thuật, tái hiện nghi thức cúng cầu thần linh, cầu cho một vụ mùa bội thu. Tiếng cồng chiêng, khèn, trống da trâu vang lên, những lời gọi Giàng cất lên, cùng những bước chân chắc khỏe trong điệu tung tung zá zá, làm sống lại không gian núi rừng.
Ông Lê Hoàng Vũ Hải Quang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã A Lưới 1, cho biết đây là hoạt động do chính quyền gợi ý để các chủ homestay thực hiện. Qua đó, địa phương mong muốn khuyến khích họ chủ động hơn, linh hoạt hơn trong việc tạo sân chơi và phục vụ khách lưu trú.
Nhìn từ câu chuyện ở A Lưới 1 có thể thấy một cách làm đang được thử nghiệm. Thực tế, ở nhiều nơi, mô hình kinh doanh du lịch vẫn mang tính phụ thuộc. Hộ kinh doanh cung cấp dịch vụ nhưng trông chờ vào các sự kiện do nhà nước tổ chức để thu hút khách. Khi có chương trình, có đầu tư, lượng khách tăng; khi không có, hoạt động trở nên trầm lắng. Sản phẩm du lịch vì vậy thiếu tính liên tục, khó tạo dấu ấn dài hạn.
Ở A Lưới 1, hôm nay chính quyền chỉ gợi ý, hỗ trợ ban đầu; phần còn lại do các homestay chủ động thực hiện, từ ý tưởng, cách tổ chức đến kết nối du khách. Điều này buộc người làm du lịch phải tự tìm cách giữ chân khách, tạo trải nghiệm từ chính những giá trị sẵn có.
Những món ăn quen thuộc, khi được tổ chức lại thành hoạt động trải nghiệm, có thể trở thành sản phẩm. Những không gian riêng lẻ, nếu biết liên kết, có thể hình thành chuỗi giá trị.
Quan trọng hơn, sự chủ động này giúp giảm dần sự lệ thuộc vào các sự kiện mang tính thời điểm. Và từ đây, có thể đặt nền móng để tập thể làng tự tìm hoạt động, để cùng tổ chức phục vụ du khách đoàn có số lượng lớn, hoặc trong những dịp nghỉ lễ dài ngày.
![ndo_bl_3068fd4c2135a06bf924-2.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/srkjmJDpAjUnCS96KEDIa3fcHhzoK5rArYUrTRj_QzJRlNbl3HIb_Jb2_Z9SFYIjyLdfJ-kMyeyLYyhV0a2PPuZn03a_hplwuDvSqeoS4Oo/ndo_bl_3068fd4c2135a06bf924-2.jpg.avif "Còn du khách thì bị hút ngay từ "ánh nhìn đầu tiên".")
Một buổi chiều ở A Lưới 1 chưa đủ để khẳng định một mô hình. Nhưng cách tiếp cận này cho thấy một hướng đi đáng chú ý. Đó là chuyển từ làm thay sang khuyến khích tự làm; từ phụ thuộc sang chủ động.
Du lịch, xét cho cùng, không chỉ nằm ở những chương trình quy mô lớn, mà ở những trải nghiệm nhỏ, được duy trì mỗi ngày bởi chính người làm du lịch.
