Từng được ví là một thế giới bị lãng quên của những khu rừng rậm và hệ thống hang động khổng lồ, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Trị) dần được khám phá và mang tới những bí ẩn bất tận dưới lòng đất. Chuyến khảo sát đầu năm 2026, nhóm chuyên gia hang động Hoàng gia Anh do chuyên gia Howard Limbert dẫn đầu đã khảo sát 26 hang động mới có quy mô lớn, giá trị khoa học cao.
Từ 21/3 đến 11/4, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh gồm 10 chuyên gia, do Tiến sĩ Howard Limbert dẫn đầu có đợt khảo sát tại Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Kết quả, đoàn đã khảo sát 29 hang, trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ, với tổng chiều dài đo vẽ hơn 13,6km.
VẺ ĐẸP CHOÁNG NGỢP KHI LẦN ĐẦU KHẢO SÁT
Chia sẻ về những hang động vừa phát hiện, khảo sát lần này, chuyên gia Howard Limbert cho biết, họ vừa bước chân vào những hang động hoàn toàn mới, có nơi chưa từng có dấu chân con người. Vì thế, họ thực sự choáng ngợp trước sự kỳ vỹ và bí ẩn bởi một số hang vẫn chưa thể khám phá hết.
“Không có gì phải nghi ngờ khi nói rằng hệ thống hang động tại Phong Nha-Kẻ Bàng là những hang động đẹp nhất và lớn nhất thế giới. Vì vậy, với chúng tôi, mỗi chuyến thám hiểm đều mang một ý nghĩa rất quan trọng, nhằm tiếp tục khám phá và ghi nhận những phát hiện mới cho khoa học và làm căn cứ phát triển du lịch về sau”- ông Howard Limbert nói.
Ông Howard Limbert thông tin về kết quả khảo sát các hang động mới (Ảnh: HƯƠNG GIANG)
Ông Howard Limbert thông tin về kết quả khảo sát các hang động mới (Ảnh: HƯƠNG GIANG)
Trong đợt khảo sát đầu năm 2026, các chuyên gia hang động Hoàng gia Anh cho rằng, hang Chả Nghéo là hang có cửa dạng giếng đứng sâu, có thác nước, cấu trúc phức tạp, dẫn xuống dòng suối ngầm phía dưới.
Theo ông Howard Limbert, thách thức lớn nhất đối với đoàn thám hiểm không ở việc khám phá bên trong hang Chả Nghéo mà là hành trình để đến được cửa hang giữa rừng sâu. “Để vào tới được cửa hang phải mất một ngày rưỡi đi bộ, cùng địa hình vô cùng khó khăn. Trong hang có thác nước đổ xuống một hố sâu khoảng 350m. Điều kiện ở đó vô cùng khắc nghiệt, rất lạnh và cực kỳ nguy hiểm. Và đây có thể là hang động khó nhất mà đoàn thám hiểm từng thực hiện tại Việt Nam. Đến nay, chỉ có 2 người xuống được tới đáy của hang. Với những người thám hiểm như chúng tôi thì đây là một trải nghiệm đầy thử thách nhưng rất hứng khởi” - Tiến sĩ Howard Limbert chia sẻ.
Theo các chuyên gia, điều thú vị ở hang Chả Nghéo là hang vẫn tiếp tục phát triển và chưa được khảo sát hết, cho thấy tiềm năng hình thành hệ thống hang động quy mô lớn trong khu vực.
Hang Chả Nghéo.
Hang Chả Nghéo.
Trong 26 hang vừa phát hiện, khảo sát, các chuyên gia nhận định có những hang có thể mang lại giá trị lớn cho việc phát triển du lịch tại Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Để làm được điều đó, cần phải có quá trình đánh giá kỹ lưỡng các hang động, đưa các đoàn khảo sát vào trải nghiệm, thiết lập lộ trình di chuyển rõ ràng bên trong hang. Đồng thời thực hiện đánh giá rủi ro chi tiết, xác định khu vực nào có thể tiếp cận và khu vực nào cần được bảo vệ tuyệt đối.
Điều quan trọng nhất là phải bảo tồn được giá trị nguyên vẹn của hang động, bởi phần lớn các hang đều rất mong manh. Vì thế, ngay cả khi sau này được phép khai thác cũng phải hết sức cẩn trọng, không làm tổn thương giá trị độc đáo của tài nguyên thiên nhiên.
THÊM 26 HANG ĐỘNG MỚI
Đợt khảo sát được tiến hành tại Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng từ ngày 21/3 đến 11/4 với sự tham gia của đoàn thám hiểm hang động Anh gồm 10 chuyên gia và các hướng dẫn viên, porter cùng người dân địa phương hỗ trợ công tác hậu cần, tiếp cận hiện trường. Trong đó, Tiến sĩ Howard Limbert, người có gần 30 năm gắn bó với hoạt động thám hiểm, khám phá hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng trực tiếp dẫn đầu đoàn khảo sát.
Gắn bó hơn 35 năm với Phong Nha-Kẻ Bàng, chuyên gia Howard Limbert vẫn luôn hào hứng khi mô tả về các hang động tuyệt đẹp nơi đây (Ảnh: HƯƠNG GIANG)
Gắn bó hơn 35 năm với Phong Nha-Kẻ Bàng, chuyên gia Howard Limbert vẫn luôn hào hứng khi mô tả về các hang động tuyệt đẹp nơi đây (Ảnh: HƯƠNG GIANG)
Trong đợt khảo sát năm 2026, đoàn đã khảo sát 29 hang, trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ, với tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643m. Các chuyên gia đã phát hiện nhiều hang động có quy mô lớn, giá trị khoa học cao đã được ghi nhận, nổi bật như: Hang Thiên Cung dài 4.206m (trong Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng), là hang có chiều dài lớn nhất trong đợt khảo sát, có ý nghĩa đặc biệt về mặt khoa học và tiềm năng khai thác.
Các chuyên gia khảo sát hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng năm 2026.
Các chuyên gia khảo sát hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng năm 2026.
Hang Nước Lặn, ở 2 xã Tân Thành và Tuyên Lâm dài 2.721m; hang Má Dơm ở xã Kim Điền) dài 1.257m; hang Chả Nghéo (trong Vườn quốc gia) dài 583m.
Các kết quả cho thấy, hệ thống hang động trong khu vực có cấu trúc phát triển mạnh theo địa hình karst, thể hiện rõ qua sự tồn tại đồng thời của các hang sâu dạng thẳng đứng (như hang Má Dơm sâu -102m, hang Tru sâu -68m) và các hang có quy mô lớn, phát triển theo chiều ngang.
“Không có gì phải nghi ngờ khi nói rằng hệ thống hang động tại Phong Nha-Kẻ Bàng là những hang động đẹp nhất và lớn nhất thế giới. Vì vậy, với chúng tôi, mỗi chuyến thám hiểm đều mang một ý nghĩa rất quan trọng, nhằm tiếp tục khám phá và ghi nhận những phát hiện mới cho khoa học và làm căn cứ phát triển du lịch về sau”.
- Tiến sĩ Howard Limbert -
Theo đánh giá của các chuyên gia hang động, nằm ở khu vực thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 2 của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, hang Chả Nghéo là hang có cửa dạng giếng đứng sâu, có thác nước, cấu trúc phức tạp, dẫn xuống dòng suối ngầm phía dưới.
Điều đặc biệt là hang vẫn tiếp tục phát triển và chưa được khảo sát hết, cho thấy tiềm năng hình thành hệ thống hang động quy mô lớn trong khu vực.
Vợ chồng Tiến sĩ Howard Limbert trong một chuyến khảo sát hang động (Ảnh: Hương Giang)
Vợ chồng Tiến sĩ Howard Limbert trong một chuyến khảo sát hang động (Ảnh: Hương Giang)
Ở thung lũng Sinh Tồn thuộc phân khu dịch vụ-hành chính, các chuyên gia phát hiện cửa hang Thiên Cung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xác định là tuyến dòng chảy cổ của sông Hang Tối. Hang có quy mô lớn, nhiều thạch nhũ, phát triển gần song song với hệ thống Hang Tối và có mối liên kết thủy văn với sông Chày.
Phía sau hang Rục Mòn xã Kim Phú, đoàn đã khảo sát một chuỗi gồm 3 hang có suối ngầm; trong đó hang thượng nguồn có tiềm năng phát triển du lịch mạo hiểm. Hang Mò Rọo là hang xuyên dài khoảng 500m, có hệ thống suối ngầm và cảnh quan đẹp, thuận lợi cho tiếp cận và tổ chức khai thác du lịch.
Trong đợt khảo sát năm 2026, đoàn đã khảo sát 29 hang, trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ, với tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643m.
Khu vực xã Tân Thành, xã Tuyên Lâm, hang Nước Lặn dài 2.721m, có thể xuất hiện dòng chảy theo mùa. Tại thời điểm khảo sát hang khô.
Khu vực đường 20 thuộc phân khu dịch vụ-hành chính của Vườn quốc gia, có hang Chạc Đen là hang giếng đứng sâu khoảng 20m, dẫn xuống hành lang lớn, có khả năng là nhánh cao của hệ thống hang sông Phong Nha, tiềm năng phát triển trong tương lai.
Hang Mò Rọo
Hang Mò Rọo
Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái cho biết, kết quả khảo sát năm 2026 đã bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của vườn; đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực.
“Các phát hiện mới không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng trong thời gian tới” - ông Thái nói.
Đến nay, các chuyên gia hang động Hoàng gia Anh và Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã xác định được 7 khu vực hang động chính, trong đó có 3 hệ thống lớn gồm: Hệ thống Phong Nha, hệ thống Vòm và hệ thống Nước Moọc. Tổng số hang động được ghi nhận là 472 hang, với tổng chiều dài khảo sát hơn 254km, đưa khu vực này trở thành một trong những vùng karst có hệ thống hang động phong phú và độc đáo bậc nhất thế giới, được mệnh danh là “Vương quốc hang động”.
Đặc biệt, ngày 22/4/2009, Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh khảo sát hang Sơn Đòong và khẳng định đây là hang lớn nhất thế giới với chiều rộng 200m, dài 9km, cao hơn 150m và với thể tích 38,5 triệu m³. Với kết quả này, hang Sơn Đoòng vượt qua hang Deer ở Vườn quốc gia Gunnung Mulu của Malaysia để giữ vị trí hang động lớn nhất thế giới.
Lãnh đạo Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và các đơn vị khai thác du lịch mạo hiểm trong khu vực gửi lời cảm ơn chân thành đến ông Howard Limbert cùng đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh vì hành trình hơn 35 năm bền bỉ, tự bỏ kinh phí để khảo sát, đo vẽ và quảng bá vẻ đẹp của các hang động Việt Nam ra thế giới.
Từ niềm đam mê cá nhân, nỗ lực của các chuyên gia đã tạo nên một xu hướng du lịch mạnh mẽ, thay đổi hoàn toàn cuộc sống của hàng nghìn người dân tại Phong Nha và các vùng lân cận ở của Di sản thiên nhiên thế giới liên biên giới đầu tiên của khu vực Đông Nam Á.
Theo các chuyên gia, dù họ đã đồng hành, gắn bó với Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng hàng chục năm qua song chắc chắn hành trình thám hiểm, khám phá hang động vẫn chưa dừng lại, bởi khoảng 60% diện tích Vườn quốc gia này vẫn chưa được khám phá. Vì thế bí ẩn bất tận dưới lòng đất vẫn còn rất hấp dẫn, họ sẽ tiếp tục những chuyến thám hiểm, khám phá tiếp theo ở Phong Nha-Kẻ Bàng trong thời gian thích hợp.
Ngày xuất bản: 27/4/2026
Thực hiện: Hương Giang
Trình bày: Xuân Bách - Hải Nam
Ảnh và video: Nhóm chuyên gia thám hiểm hang động Hoàng gia Anh.