Đại diện Ban Tổ chức cho biết, đợt khảo sát được tiến hành tại Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng từ 21/3 đến 11/4 với sự tham gia của đoàn thám hiểm hang động Anh gồm 10 chuyên gia và các hướng dẫn viên, porter cùng người dân địa phương hỗ trợ công tác hậu cần, tiếp cận hiện trường.
Chuyên gia Howard Limbert, thành viên Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh, người có hàng chục năm gắn bó với hoạt động thám hiểm, khám phá hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng trực tiếp dẫn đầu đoàn khảo sát lần này.
Trong đợt khảo sát năm 2026, đoàn đã khảo sát 29 hang, trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ, với tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643m. Các chuyên gia đã phát hiện nhiều hang động có quy mô lớn, giá trị khoa học cao đã được ghi nhận, nổi bật như: hang Thiên Cung dài 4.206m (trong Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng), là hang có chiều dài lớn nhất trong đợt khảo sát, có ý nghĩa đặc biệt về mặt khoa học và tiềm năng khai thác.
Hang Nước Lặn, ở 2 xã Tân Thành và Tuyên Lâm dài 2.721m; hang Má Dơm ở xã Kim Điền) dài 1.257m; hang Chả Nghéo (trong Vườn quốc gia) dài 583m.
Các kết quả cho thấy, hệ thống hang động trong khu vực có cấu trúc phát triển mạnh theo địa hình karst, thể hiện rõ qua sự tồn tại đồng thời của các hang sâu dạng thẳng đứng (như hang Má Dơm sâu -102m, hang Tru sâu -68m) và các hang có quy mô lớn, phát triển theo chiều ngang.
Theo đánh giá của các chuyên gia hang động, nằm ở khu vực thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 2 của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, hang Chả Nghéo là hang có cửa dạng giếng đứng sâu, có thác nước, cấu trúc phức tạp, dẫn xuống dòng suối ngầm phía dưới.
Điều đặc biệt là hang vẫn tiếp tục phát triển và chưa được khảo sát hết, cho thấy tiềm năng hình thành hệ thống hang động quy mô lớn trong khu vực.
Ở thung lũng Sinh Tồn thuộc phân khu dịch vụ-hành chính, các chuyên gia phát hiện cửa hang Thiên Cung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xác định là tuyến dòng chảy cổ của sông Hang Tối. Hang có quy mô lớn, nhiều thạch nhũ, phát triển gần song song với hệ thống Hang Tối và có mối liên kết thủy văn với sông Chày.
Phía sau hang Rục Mòn xã Kim Phú, đoàn đã khảo sát một chuỗi gồm 3 hang có suối ngầm; trong đó hang thượng nguồn có tiềm năng phát triển du lịch mạo hiểm. Hang Mò Roọ là hang xuyên dài khoảng 500m, có hệ thống suối ngầm và cảnh quan đẹp, thuận lợi cho tiếp cận và tổ chức khai thác du lịch.
Khu vực xã Tân Thành, xã Tuyên Lâm, hang Nước Lặn dài 2.721m, có thể xuất hiện dòng chảy theo mùa. Tại thời điểm khảo sát hang khô.
Khu vực đường 20 thuộc phân khu dịch vụ-hành chính của Vườn quốc gia, có hang Chạc Đen là hang giếng đứng sâu khoảng 20m, dẫn xuống hành lang lớn, có khả năng là nhánh cao của hệ thống hang sông Phong Nha, tiềm năng phát triển dài trong tương lai.
Ở xã Trường Sơn, đoàn khảo sát cụm hang Sơn Bồi gồm 4 hang nhỏ, trong đó 3 hang đã được khai thác du lịch. Nhóm khảo sát cho rằng cần khai thác tốt hơn các lối đi ngoài hang, kết nối giữa các đoạn hang. Những khu vực này có tầm nhìn đẹp ra cảnh quan chung quanh và có thể phù hợp cho việc quan sát động vật hoang dã.
Theo Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái, kết quả khảo sát năm 2026 đã bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của vườn; đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực.
Các phát hiện mới không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng trong thời gian tới.
Đến nay, các chuyên gia hang động Hoàng gia Anh và Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã xác định được 7 khu vực hang động chính, trong đó có 3 hệ thống lớn gồm: hệ thống Phong Nha, hệ thống Vòm và hệ thống Nước Moọc. Tổng số hang động được ghi nhận là 472 hang, với tổng chiều dài khảo sát hơn 254km, đưa khu vực này trở thành một trong những vùng karst có hệ thống hang động phong phú và độc đáo bậc nhất thế giới, được mệnh danh là “Vương quốc hang động”.
