Chiếc xe đạp nhà tôi có từ bao giờ, tôi không rõ nhưng nghe mẹ tôi kể lại: Ngày đó, gia đình mình được cấp xe đạp Thống Nhất. Bố thương mẹ nên định lấy xe khung nữ nhưng mẹ bảo xe khung nam chắc khỏe hơn, thồ được gạo, củi và các thứ hàng nặng. Tuy xe này khó vắt chân lên khi nhảy pê-đan nhưng mẹ cố được…
Sau này, lúc chị gái tôi tập xe, tôi mới hiểu thế nào là cái khó của việc nhảy pê-đan. Với nam giới đã khó, phụ nữ còn khó hơn. Nhưng trong thời bao cấp đã có không biết bao phụ nữ như thế, khó đến mấy họ vẫn vượt qua được vì hướng đến cái chung: người thân còn đang chiến đấu ngoài chiến trường, đất nước tái thiết sau chiến tranh, người phụ nữ phải dắt trâu đi cày, đào hầm trú ẩn, trực chiến trên khẩu đội pháo, việc chinh phục chiếc xe khung nam đã là gì?
Có lần, tôi bắt gặp chị gái tôi đang ngồi xem một tờ họa báo cũ của Liên Xô (trước kia). Ngày đó, được đọc một tờ báo bị lìa khỏi quyển đã là một hạnh phúc. Trên tờ họa báo in tấm ảnh cô bé người Nga tóc vàng, xinh như nàng công chúa đang đạp xe giữa cánh đồng. Tôi hỏi chị đọc được tiếng Nga không? Chị bảo bập bõm chữ được, chữ không nhưng xem ảnh là chính. Chị thích cái xe đạp mi ni, bánh bé, yên thấp, vừa tầm. Chẳng biết bên mình bao giờ mới sản xuất nhỉ?
Rồi chị em tôi lớn phổng lên. Cái xe đến khổ bởi những cú đổ dốc, những lần ngã trày xước đầu gối hay những lần chúng tôi cố đi khi xe thủng săm. Nhưng bố mẹ tôi không bao giờ mắng mỏ bởi chỉ xót con chứ không xót xe, thế là chiếc xe cứ ọp ẹp, cũ kỹ dần trong khi hai chị em ngày càng khôn lớn.
Lâu lâu tôi về thăm nhà, thấy bố dựng ở góc nhà. Chiếc xe nhường lại vị trí trang trọng nhất trong phòng khách cho chiếc xe Dream mới cóng. Rồi khi chiếc xe máy cũng thất thế nhường chỗ cho ô-tô, xe đạp dạt xuống nhà kho ở lẫn với bao thứ nồi niêu không dùng đến. Nhiều lần, bà thu mua đồng nát gạ mua lại, bố tôi lắc đầu. Xe không đi đến cũng dần hoen gỉ, bố tôi lại hì hục phục chế. Cứ thế, xe được thay mầu sơn, được thay phụ tùng, các cháu háo hức xem ông sửa cái xe đạp cũ. Giờ chả ai đi nữa, xe chỉ để ngắm, ngắm để sống lại một thời.
Hôm rồi tôi về không còn thấy xe đạp nữa. Hỏi thì mới biết bố tôi đã hiến tặng cho một bảo tàng tư nhân. Chủ của bảo tàng là chú nhân viên cũ của bố. Thế là từ đó, mấy người già có chỗ đàm đạo bên ấm trà sớm, cũng sống lại những vui buồn một thuở. Quay mấy vòng xe, nghe tiếng “ro ro” quen thuộc, nhớ những cung đường mưa gió thấy ấm lòng.
Giờ người trẻ ham tốc độ, thích đi nhanh và thay đổi. Người già dậy sớm, thích gọi điện hơn là nhắn tin và nếu có thể tự đến thăm nhau để biết sức khỏe. Giờ đường sá đông đúc, xe đạp thất thế trước các phương tiện khác nên nhiều người già lại rủ nhau ra các con đường vắng cùng đạp xe và trò chuyện.
Cuộc sống cứ thế trôi đi, xe đạp vẫn có một góc riêng để sống cùng những ký ức và vòng quay chậm rãi ấy sẽ giúp ta suy ngẫm nhiều hơn về cuộc sống này…
