Đua nhau thử sức
Trong liveshow Mùa thu vàng vừa diễn ra tại Cung văn hóa Hữu nghị (Hà Nội) vào cuối tháng 11 vừa qua, MC Lê Anh nhắc đi nhắc lại khá nhiều lần cụm từ “dũng cảm”, khi đề cập tới việc những tên tuổi được yêu mến như Trọng Tấn, Thành Lê, Lê Anh Dũng quyết định “lấn sân” thể hiện những ca khúc trữ tình để mang tới cho khán giả những xúc cảm tươi mới. Một Trọng Tấn làm say đắm bao thế hệ khán giả với những ca khúc “nhạc đỏ”, một quán quân Sao Mai 2007 Đinh Thành Lê ngọt ngào trong âm hưởng dân ca, một giải Nhất Sao Mai 2007 Lê Anh Dũng sang trọng với dòng nhạc thính phòng... giờ chọn thể hiện những tình khúc dễ nghe, dễ cảm, với những bản phối quen tai, thân thuộc đến mức có phần nhàm chán trong trí nhớ đám đông. Trong suốt đêm diễn, bậc đàn anh Trọng Tấn như trẻ lại, khi song ca cùng những gương mặt trẻ Hương Tràm - Bùi Anh Tuấn, khi hòa giọng cùng ca sĩ chuyên dòng nhạc dance Quang Hà... Cảm nhận mới mẻ cho người xem thì đương nhiên, nhưng hiệu ứng nghệ thuật mà những giọng ca ấy mang lại, khi lâm li, bi thiết với những tình khúc sầu thương thì còn cần thời gian kiểm chứng.
Họ không phải là thiểu số, bởi danh sách những giọng ca đẳng cấp chọn thử sức với dòng nhạc trữ tình trong thời gian gần đây khá dài. Nếu diva Hồng Nhung song ca Thành phố buồn cùng Lệ Quyên thì ca sĩ Thu Phương thử sức với Con đường xưa em đi. Nếu Thủy Tiên, giọng ca của những bản ballad ngọt ngào cùng nhạc dance sôi động tung ra cả một album bolero mang tên Đôi mắt người xưa thì Hồ Quỳnh Hương cũng ấp ủ tới bốn năm để cho ra đời Hương xưa 1- album với phần lớn ca khúc bolero. Nếu giọng opera hàng đầu Lan Anh lột xác với Duyên phận thì diva Hà Trần tung ra cả một album Vol 2 Tình ca qua thế kỷ. Tùng Dương, sau những album “độc, lạ, quái” được tung hô như Li ti, Những ô màu khối lập phương, Độc đạo vẫn phải “nịnh tai” công chúng bằng một album mềm mại mang tên Tùng Dương hát tình ca...
Và nhạc trữ tình cũng đã trở thành món ăn tinh thần mới mẻ mà cặp đôi Tình ta biển bạc đồng xanh Trọng Tấn - Anh Thơ mạnh dạn thể nghiệm, trong khá nhiều chương trình lớn nhỏ. Rời dòng nhạc cách mạng, rời những ca khúc mang âm hưởng dân ca ngọt ngào, nghe cặp đôi “nhạc đỏ” song ca những tình khúc xưa cũ cũng là một trải nghiệm thú vị. Giải nhất dòng nhạc thính phòng Sao Mai 2003 Hoàng Tùng cũng gây bất ngờ cho khán giả, khi góp thêm Khúc xưa với 10 bản tình ca nổi tiếng của các nhạc sĩ Từ Công Phụng, Vũ Thành An, Phạm Duy. Lối hát học thuật mang màu sắc thính phòng của anh đã chuyển sang chất bảng lảng, đau đáu hoài niệm với Nửa hồn thương đau, Rồi mai tôi đưa em nghe rất lạ. Đàm Vĩnh Hưng thay đổi hình ảnh - từ trẻ trung đốt cháy mọi khán phòng sang một quý ông lịch lãm, khi thu âm đĩa nhạc Tình bơ vơ. Thậm chí, một tên tuổi như NSƯT Khánh Hòa - giọng ca thính phòng từng “đóng đinh” trong trí nhớ khán giả bằng những ca khúc về biển đảo, biên cương, người lính cũng không thể đứng ngoài dòng chảy bolero, khi đầu năm 2018 vừa ra mắt đĩa nhạc Vol 5 Trả lại thời gian...
Nỗ lực khoác áo mới cho nhạc trữ tình
Phần lớn những giọng ca kể trên đều được học hành bài bản, đều đã thành danh trong những dòng nhạc mang tính hàn lâm, bác học, đòi hỏi kỹ thuật thanh nhạc cao. Vì thế, ngay cả khi họ chọn rẽ sang lối khác, chọn thử thách bản thân bằng một phong cách không phải sở trường thì những gì họ làm được, trong nỗ lực khoác tấm áo mới cho bolero cũng cần được ghi nhận một cách công bằng.
Tình ca qua thế kỷ là album mà Hà Trần hát bolero, nhưng những ca khúc quen thuộc đã được làm mới nhờ những bản phối được pha trộn nhiều phong cách hiện đại (từ jazz đến latin, từ semi classic đến acoustic...). Đàm Vĩnh Hưng đưa cả dàn nhạc giao hưởng lên sân khấu trong liveshow quy mô hoành tráng mang tên Saigon Bolero và Hưng. Dương Triệu Vũ thử kết hợp jazz với bolero trong album Yêu cô đơn như tình nhân...
Dòng nhạc trữ tình, nhạc xưa đã quá quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả, nên mọi nỗ lực thay đổi, làm mới đều nhận được nhiều luồng ý kiến đa chiều. Ngợi khen đi kèm những chê bai. “Làm mới” song hành cùng “phá bolero”. “Thử thách bản thân” bên cạnh “chạy theo trào lưu, chiều theo thị hiếu số đông”... Tóm lại là “trăm người, mười ý”!
Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long đánh giá cao sắc màu tươi tắn mà những nghệ sĩ trên mang lại. “Hà Trần hát bolero theo phong cách in đậm cá tính của cô ấy, đó là chất phiêu lãng kèm hơi hướng blue jazz nhưng vẫn chuyển tải trọn vẹn cái tình trong mỗi ca khúc. Giọng hát Thu Phương phảng phất màu sắc nhạc nhẹ, mang đậm chất trữ tình. Hy vọng, nhiều cái mới gom lại sẽ thành cái quen”. Từ góc nhìn của đạo diễn Công Vượng, người từng trực tiếp dàn dựng nhiều chương trình bolero, “nhiều bản phối của thời kỳ trước không hay bằng bây giờ. Nỗ lực của nghệ sĩ đã làm mới, làm phong phú thêm chứ không hề phá đi bản sắc của dòng nhạc xưa”. Ca sĩ Quang Lê cũng bày tỏ cái nhìn khá cởi mở, “một số nghệ sĩ làm mới bằng cách đổi tiết tấu, phối lại ca khúc, tôi thấy sáng tạo kiểu đó cũng thú vị, mang lại một sắc màu mới rất đáng hoan nghênh”.
Trong khi đó, nhiều nghệ sĩ lại không mấy mặn mà với những phá cách, thay đổi của các giọng ca đình đám này. Trong một cuộc họp báo, nhạc sĩ Nguyễn Cường từng thẳng thắn, “tôi tôn trọng sở thích nghệ thuật của tất cả mọi người, nhưng thật bất thường khi các đài truyền hình dành nhiều thời lượng cho bolero đến thế”. Ca sĩ Tùng Dương từng khẳng định, việc nhà nhà say đắm bolero là bước thụt lùi của nhạc Việt. Hai nhạc sĩ Quốc Trung, Huy Tuấn cùng ca sĩ Thanh Lam cũng từng có lần bày tỏ thái độ không đồng tình, trước sự trở lại tràn lan của dòng nhạc này. Nhạc sĩ Hồ Hoài Anh, khi đảm nhiệm vai trò giám đốc âm nhạc của chương trình Giọng hát Việt từng kiên quyết loại các thí sinh hát bolero trong vòng sơ tuyển bởi theo anh, nếu hát bolero hay thì nên tham dự cuộc thi khác.
Không ai muốn hình ảnh của mình mãi một màu. Không ai muốn chỉ đem đến cho công chúng một hình ảnh cùng phong cách biểu diễn duy nhất. Vì thế, thay đổi hình ảnh tự thân là nhu cầu của mọi nghệ sĩ. Nói như ca sĩ Hoàng Tùng, “nghệ sĩ định danh với dòng nhạc này nhưng lại hát thêm dòng nhạc khác là sự khám phá”. NSƯT Khánh Hòa thì khẳng định, chị chọn bolero vì đam mê, vì thấy hợp chứ không phải chạy theo trào lưu”. Thế nhưng ở chiều ngược lại, nhiều người hâm mộ đã cảm thấy sốc, khi nghe những thần tượng của lòng mình buồn thương, vật vã cùng những tình khúc bolero. Quá quen với hình ảnh sang trọng, hàn lâm của những Hồng Nhung, Hà Trần, Lan Anh, Trọng Tấn, Anh Thơ..., họ thật khó chấp nhận phong cách mới mà những nghệ sĩ này đang hướng tới.
Không thể phủ nhận, khi tiết tấu bolero vẫn đang vang lên mọi lúc mọi nơi, việc ca sĩ chủ động lấn sân sẽ tạo thêm nhiều cơ hội đứng trên sân khấu, mở rộng biên độ khán giả. Nhưng thay đổi gì, làm mới ra sao thì thiết nghĩ các nghệ sĩ cũng cần cân nhắc thật kỹ, đo đếm thật chính xác phản hồi từ phía khán giả để quyết định có nên đi tiếp hay dừng lại, sau bước thử nghiệm mang tính thăm dò ban đầu. Bởi “sở đoản” có thể ảnh hưởng tiêu cực tới “sở trường”. Bởi ở vị trí những nghệ sĩ đã thành danh, họ cần định hướng và nâng cao thị hiếu khán giả, thay vì chạy theo chiều chuộng những trào lưu mang tính nhất thời.
