Người thầy của nhiều thế hệ sinh viên Việt Nam

Cách đây mấy hôm, các thầy, cô Khoa Báo chí, Đại học Tổng hợp quốc gia Lomonosov (MGU) ở Thủ đô Moscow (Nga); gia đình, thân nhân, bạn bè, đồng nghiệp... đã tiễn đưa GS, TS, thầy giáo Yassen Nhicolaievich Zassoursky về nơi an nghỉ cuối cùng ở Moscow. Ông không chỉ là người thầy của nhiều thế hệ sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam mà còn của học trò nhiều nước khác.

Giáo sư Yassen Zassoursky. Ảnh: MSU.RU
Giáo sư Yassen Zassoursky. Ảnh: MSU.RU

GS, TS Yassen Nhicolaievich Zassoursky (1929 - 2021), nguyên Chủ nhiệm và Chủ tịch Khoa Báo chí của MGU và cũng là Phó Chủ tịch lâu năm của Hiệp hội nghiên cứu quốc tế về truyền thông và phương tiện truyền thông đại chúng (IAMCR), đã ra đi ở tuổi 92, tại Thủ đô Moscow. 

Thầy Zassoursky có thâm niên rất lâu trong lĩnh vực học thuật, nghiên cứu và xuất bản các công trình về lý thuyết và lịch sử truyền thông đại chúng, các mô hình truyền thông chuyển tiếp và nghiên cứu so sánh về hệ thống truyền thông, công nghệ thông tin truyền thông và toàn cầu hóa. Ông là một GS đầu ngành trong các nghiên cứu về truyền thông và báo chí, cả ở thời Liên Xô (trước đây) và LB Nga hiện nay. Ông đã xuất bản hơn 260 tác phẩm, bao gồm các sách chuyên khảo và nhiều bài báo học thuật bằng tiếng Nga, tiếng Anh và các ngôn ngữ khác; từng là Tổng Biên tập của tờ Vestnik Moskovskogo Universiteta và  phụ trách Tạp chí Zhurnalistika. Thầy đã nhận được một số giải thưởng của nhà nước, Giải thưởng Lomonosov cho nghiên cứu và cho sự nghiệp giảng dạy của mình. Năm 2018, ông được trao tặng danh hiệu Nhà báo Danh dự của LB Nga vì những đóng góp to lớn, hiệu quả cho nền báo chí nước này.

Zassoursky cũng đóng góp xuất sắc trong việc xây dựng và duy trì sự hợp tác quốc tế với các trường đại học từ các quốc gia khác nhau, khởi động các dự án quốc tế với những tổ chức từ mọi khu vực trên thế giới. Đối với các thế hệ học trò người Việt Nam, ông đã bắt đầu tiếp xúc, giảng dạy từ cuối những năm 50 của thế kỷ trước, khi nước ta cử lưu học sinh sang Nga du học các chuyên đề về ngôn ngữ và văn học nước ngoài. Từ những năm 1970, sinh viên Việt Nam đều đặn được cử đến Khoa Báo chí của MGU.

Mỗi thế hệ, mỗi khóa sinh viên Việt Nam đều có những kỷ niệm sâu sắc đối với thầy Zassoursky, được ông hướng dẫn nhiều kiến thức về báo chí quốc tế. Các thế hệ nghiên cứu sinh đều cảm nhận được tấm lòng chân tình, thương yêu của thầy. Năm 2008 - 2009, để chuẩn bị thành lập ngành Truyền thông quốc tế (Học viện Ngoại giao), thầy Zassoursky đã góp ý rất nhiều với tôi khi soạn thảo chương trình đào tạo. Khi học trò cũ chúng tôi thông qua Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) mời thầy sang thăm Việt Nam năm 2010, lần đó, nhiều thế hệ học trò đã được gặp lại thầy. Thầy góp ý thêm cho tôi về việc mở ngành truyền thông quốc tế và tặng tôi mấy cuốn sách giáo khoa. Chúng tôi đã mời thầy đến nói chuyện một buổi tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền và cùng thầy tiếp xúc với công chúng tại cầu truyền hình do VTV tổ chức.

Sau đó, chúng tôi đã quyết định làm thủ tục xin Nhà nước khen tặng GS, TS Zassoursky Huân chương Hữu nghị và được Nhà nước chấp thuận, do những cống hiến lâu bền của thầy đối với sự nghiệp đào tạo lưu học sinh Việt Nam. Năm 2012, đoàn công tác chúng tôi đã lên đường quay lại thăm trường cũ, tổ chức trao tặng người thầy kính yêu Huân chương Hữu nghị tại Đại sứ quán Việt Nam ở LB Nga. Thay mặt lãnh đạo Học viện Ngoại giao, tôi cũng kính tặng thầy bằng Tiến sĩ Danh dự của Học viện Ngoại giao trong dịp đó. 

Hôm nay, thầy Zassoursky đã đi xa, xin viết đôi dòng để tưởng nhớ người thầy kính yêu của nhiều thế hệ học trò từng là sinh viên, nghiên cứu sinh, thực tập sinh... Việt Nam, hay những người có dịp tiếp xúc gặp gỡ thầy.