Ngành thủy sản trong nước đã tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2022. Bất chấp sự gián đoạn chuỗi cung ứng và cuộc khủng hoảng Nga - Ukraine khiến giá cả của nhiều mặt hàng bị ảnh hưởng, xuất khẩu thủy sản đã tăng 40% so với cùng kỳ năm 2021, đạt giá trị 2,4 tỷ USD trong quý I/2022. Nhu cầu toàn cầu đang tăng cùng với sự phục hồi kinh tế mà hầu hết các quốc gia đang trải qua sau hai năm chịu tác động tiêu cực của đại dịch và đóng cửa, đang thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành thủy sản. Giá cả tăng vọt cũng là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng.
Công ty CP Vĩnh Hoàn, công ty thủy sản lớn nhất có niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, công bố lợi nhuận sau thuế hơn 550 tỷ đồng (23,9 triệu USD) trong quý I, tăng 4,2 lần so với cùng kỳ năm 2021. Công ty CP cá Cửu Long báo cáo lợi nhuận tăng hơn 5,7 lần so với cùng kỳ năm ngoái, lợi nhuận quý I đạt 63 tỷ đồng, là mức lợi nhuận quý cao nhất kể từ năm 2018. Các công ty khác như Nam Việt, Camimex và IDI cũng đều báo cáo mức tăng trưởng mạnh mẽ, tất cả đều ghi nhận lợi nhuận gấp hai hoặc ba lần trong quý I/2022 so với cùng kỳ năm 2021.
Sự tăng trưởng của thị trường hải sản cũng liên quan đến thu nhập thực tế tăng cao hơn. Các hộ gia đình sẽ có mức tăng thu nhập khả dụng đáng kể vào năm 2022, hỗ trợ chi tiêu vào các sản phẩm thực phẩm không thiết yếu. Vào năm 2022, dự kiến thu nhập khả dụng trung bình của hộ gia đình tăng 9,8% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 6,9 tỷ USD, từ mức 6,3 tỷ USD vào năm 2021. Thực tế, điều này đưa thu nhập khả dụng của hộ gia đình vào năm 2022 ở mức 49,3%, cao hơn mức của năm 2019. Trong trung hạn, thu nhập khả dụng trung bình của các hộ gia đình được dự báo sẽ tăng trung bình 9,3% hằng năm, từ 6,9 tỷ USD năm 2022 lên 9,5 tỷ USD vào năm 2026.
Mặc dù lạm phát sẽ tăng trong năm 2022, trung bình là 3,7%, vẫn thấp hơn đáng kể tốc độ tăng thu nhập khả dụng là 9,8%. Điều này sẽ tiếp tục xảy ra vào năm 2023, với xu hướng thu nhập khả dụng của hộ gia đình vượt qua lạm phát được duy trì đến năm 2026. Điều này có nghĩa là người tiêu dùng sẽ có thu nhập khả dụng tăng lên theo giá thực tế và khả năng chi tiêu cao hơn, cho phép các hộ gia đình dần dần rời bỏ giai đoạn tập trung vào các nhu yếu phẩm trong năm 2020-2021. Người tiêu dùng sẽ chi nhiều hơn cho một chế độ ăn uống đa dạng và lành mạnh hơn, bao gồm lượng tiêu thụ hải sản lớn hơn.
Doanh số bán hàng thủy sản trong nước cũng tăng trưởng mạnh trong trung hạn với chi tiêu cho thực phẩm có tốc độ tăng trưởng kép hằng năm CAGR là 10,9%. Cá và các sản phẩm từ cá là một trong những ngành có hoạt động tốt nhất, với mức chi tiêu trong danh mục này sẽ đạt 5,8 tỷ USD vào năm 2026, tăng trung bình 10,8% mỗi năm, từ bốn tỷ USD vào năm 2022. Trước đó, lĩnh vực bán lẻ tăng trưởng mạnh khi người tiêu dùng bắt đầu chuyển thói quen chi tiêu từ chợ truyền thống khi các chợ này bị hạn chế hoạt động và siêu thị trở thành kênh chính để người tiêu dùng Việt Nam mua hàng trong thời kỳ đại dịch.
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, về xuất khẩu, Trung Quốc đã nổi lên là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam đối với các sản phẩm thủy sản, chiếm 1,2 tỷ USD (hay 20,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản) vào năm 2020. Đây là mức tăng trưởng hơn bốn lần so với năm 2011, khi Trung Quốc chỉ chiếm 246,5 triệu USD (tương đương 5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam) và đứng sau tất cả các quốc gia khác trong danh sách 5 thị trường hàng đầu, ngoại trừ Thailand. Nhập khẩu của Nhật Bản đối với các sản phẩm thủy sản của Việt Nam cũng tăng 21,2%, từ 744,8 triệu USD năm 2011 lên 902,7 triệu USD năm 2020. Xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng lên 583,5 triệu USD vào năm 2020, tăng 46,4% so với 398,7 triệu USD năm 2011.
Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm tỷ trọng xấp xỉ 15,6% và 10,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào năm 2020, tăng lần lượt so với mức 15,1% và 8,1% của năm 2011. Giá trị nhập khẩu danh nghĩa của Mỹ giảm từ 830,8 triệu USD năm 2011 xuống còn 827,5 triệu USD năm 2020 với tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu cũng giảm từ 16,8% năm 2011 xuống 14,3% năm 2020. Thailand nhập khẩu 80,9 triệu USD hàng thủy sản của Việt Nam trong năm 2011, con số này đã tăng lên 198,1 triệu vào năm 2020, tăng gần 1,5 lần, đưa nước này trở thành thị trường xuất khẩu tăng trưởng nhanh thứ hai trong danh sách 5 nước đứng đầu, chỉ sau Trung Quốc.
Việc ký kết các hiệp định thương mại tự do FTA cũng giúp cho ngành thủy sản tăng trưởng mạnh. Việt Nam đã ký kết một số Hiệp định Thương mại tự do (FTA) như FTA Việt Nam - EU năm 2020, FTA Anh - Việt Nam năm 2021 cũng như Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã được ký kết với tất cả các nước ASEAN, Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand có hiệu lực từ ngày 1/1/2022. Các FTA này sẽ giảm thuế quan, giúp liên kết chuỗi cung ứng và tăng nhu cầu đối với các sản phẩm thủy sản của Việt Nam. Sự thuận lợi trong giao thương và thương mại cũng như nhu cầu cao hơn sẽ thúc đẩy xuất khẩu thủy sản của Việt Nam hơn nữa, giúp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
