Lãi suất giai đoạn tới sẽ bớt căng thẳng

Một số chuyên gia cho rằng, nếu phải thắt chặt chính sách tài khóa, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) có thể hạ lãi suất trong năm 2027. Khi đó, dòng vốn quốc tế có thể chảy mạnh hơn vào các thị trường như Việt Nam.

Việc giảm lãi suất huy động cũng tạo thêm dư địa để các ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất cho vay. Ảnh: NGUYỆT ANH
Việc giảm lãi suất huy động cũng tạo thêm dư địa để các ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất cho vay. Ảnh: NGUYỆT ANH

Theo số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), gần ba tuần sau khi cơ quan này chỉ đạo giảm lãi suất huy động và cho vay, lãi suất đối với các khoản tiền gửi và khoản vay mới đều đã giảm.

Nhiều tín hiệu tích cực

Ở chiều huy động, các ngân hàng đồng loạt giảm 0,5 điểm phần trăm lãi suất niêm yết đối với tiền gửi mới có kỳ hạn từ sáu tháng trở lên. Tính theo lãi suất thực tế, các khoản tiền gửi mới vào cuối tháng 10 có lãi suất bình quân thấp hơn khoảng 0,4 điểm phần trăm so giữa tháng.

Ở chiều cho vay, lãi suất đối với các khoản vay mới vào cuối tháng 10 giảm từ 0,2 đến 0,5 điểm phần trăm so giữa tháng. Hơn 20 ngân hàng đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, với mức giảm lãi suất từ 1,5 đến 2 điểm phần trăm. Việc giảm lãi suất huy động cũng tạo thêm dư địa để các ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất cho vay.

Sang tháng 11, giá USD tại các ngân hàng liên tục đi xuống, giảm 150 đồng/USD, tương đương 0,6%. So đầu năm, giá USD đã giảm khoảng 550 đồng/USD, tương đương gần 2,1%. Diễn biến này khác với những năm trước, khi giá USD trong nước thường tăng vào cùng thời điểm. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất cũng giảm từ 1 đến 2 điểm phần trăm so cuối tháng 10.

Về điều hành thanh khoản, NHNN đã thực hiện giao dịch hoán đổi ngoại tệ lần thứ tám kể từ đầu năm. Điểm mới trong đợt này là lần đầu tiên NHNN kéo dài kỳ hạn giao dịch từ 30 ngày lên 182 ngày. Các đợt hoán đổi trước có quy mô từ 1 đến 2 tỷ USD, với thời gian từ 3 đến 21 ngày.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Đầu tư Công ty Chứng khoán An Bình, trong giao dịch hoán đổi ngoại tệ, NHNN mua USD giao ngay từ các ngân hàng, đồng thời cam kết bán lại USD theo kỳ hạn đã thỏa thuận. Nhờ đó, các ngân hàng có thêm vốn bằng đồng Việt Nam để đáp ứng nhu cầu thanh khoản, còn NHNN chủ động hơn trong quản lý nguồn ngoại tệ.

Ông Minh đánh giá giao dịch trị giá 2 tỷ USD, tương đương khoảng 49.000 tỷ đồng, là khoản hỗ trợ thanh khoản đáng kể trong bối cảnh thị trường liên ngân hàng từng ghi nhận áp lực tăng lãi suất và nhu cầu cân đối vốn của các tổ chức tín dụng vẫn ở mức cao.

Cũng theo ông Minh, dù lãi suất liên ngân hàng đã giảm so cuối tháng 10, một số ngân hàng vẫn chịu áp lực cân đối vốn ngắn hạn. Với kỳ hạn hoán đổi 182 ngày, các ngân hàng tham gia có thể chủ động hơn trong việc cân đối dòng tiền trong khoảng sáu tháng, qua đó giảm phụ thuộc vào nguồn vay ngắn hạn.

Nếu chi phí hoán đổi thấp hơn chi phí huy động tiền gửi hoặc vay từ các nguồn khác, các ngân hàng có thể tiết giảm chi phí vốn. Ông Minh cho rằng, nghiệp vụ này cũng giúp NHNN linh hoạt hơn trong việc theo đuổi hai mục tiêu ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.

Theo giám đốc kinh doanh ngoại tệ của một ngân hàng cổ phần, nguồn vốn gần 49.000 tỷ đồng trong đợt hoán đổi này dành cho các ngân hàng có khoản vay nước ngoài trung, dài hạn còn ít nhất 12 tháng mới đáo hạn. Các ngân hàng đủ điều kiện có thể tiếp cận nguồn vốn bằng đồng Việt Nam với chi phí hoán đổi 2,5%/năm, thấp hơn mức khoảng 3%/năm trên thị trường.

Bước ngoặt từ thế giới

Lý giải rõ hơn về bản chất giao dịch, chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy cho biết con số 2 tỷ USD thể hiện quy mô hoán đổi. Qua giao dịch này, NHNN mua USD từ các ngân hàng và cam kết bán lại khi đến hạn. Con số trên không đồng nghĩa với việc thị trường có thêm 2 tỷ USD hay dự trữ ngoại hối tăng tương ứng. NHNN có thể điều chỉnh quy mô, tần suất và chi phí hoán đổi theo diễn biến thị trường.

Theo ông Huy, việc kéo dài kỳ hạn hoán đổi lên sáu tháng giúp các ngân hàng chủ động hơn trong cân đối vốn, giảm nhu cầu vay ngắn hạn và bớt phải tìm nguồn thay thế mỗi khi khoản vay đến hạn. Khi áp lực vay vốn trên thị trường liên ngân hàng giảm, lãi suất trên thị trường này cũng có thể bớt biến động.

Trong khi nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ giúp các ngân hàng chủ động hơn về nguồn vốn VND, triển vọng tỷ giá và lãi suất trong nước còn phụ thuộc vào dòng vốn quốc tế. Tại Diễn đàn Kinh tế MB Economic Insights với chủ đề “Khơi thông nguồn vốn mới, thích ứng nhanh trước biến động”, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu tại Đại học VinUniversity cho rằng, chi phí vốn toàn cầu tăng trong thời gian qua một phần do dòng tiền lớn đổ vào trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi nhiều ngân hàng trung ương lớn cũng nâng lãi suất.

Theo ông, kết quả bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, với phần thắng thuộc về Đảng Dân chủ ở cả hai viện Quốc hội, có thể dẫn tới sự thay đổi về hướng đi của dòng vốn. Đầu tư vào AI tại Mỹ có khả năng chậm lại và một phần vốn có thể dịch chuyển sang các thị trường khác. Kết quả bầu cử cũng có thể khiến thị trường điều chỉnh kỳ vọng về khả năng FED tăng lãi suất trong tháng 12.

Nhìn sang năm 2027, TS Nguyễn Tú Anh nhận định, gánh nặng trả nợ công làm gia tăng sức ép hạ lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ. Nếu quốc gia này thu hẹp chính sách tài khóa, nhu cầu nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ lớn hơn. Ông dự báo FED có thể hạ lãi suất trong năm 2027. Nếu kịch bản này xảy ra, dòng vốn từ Mỹ có thể dịch chuyển mạnh hơn sang các thị trường khác, trong đó có Việt Nam.

Với Việt Nam, ông Tú Anh cho rằng, dòng ngoại tệ chảy vào sẽ tạo điều kiện để NHNN mua ngoại tệ bổ sung dự trữ ngoại hối. Qua các giao dịch mua này, NHNN đồng thời đưa thêm VND ra thị trường, hỗ trợ thanh khoản mà không tạo thêm áp lực tăng lãi suất. Khi đó, áp lực tỷ giá có thể dịu bớt và mặt bằng lãi suất trong nước cũng có thêm dư địa giảm.

Đồng quan điểm, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, lưu ý thêm tác động của giá dầu. Ông dẫn dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), theo đó giá dầu có thể giảm trong năm 2027, dù mức giảm dự tính thấp hơn mức tăng của năm nay. Nếu giá dầu đi xuống, áp lực lạm phát toàn cầu sẽ dịu bớt, giảm sức ép lên điều hành chính sách tiền tệ tại các nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.

Cũng theo ông Thành, bên cạnh việc kiểm soát lạm phát, Việt Nam cần nâng cao hiệu quả đầu tư công để nguồn vốn này đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng GDP và thúc đẩy đầu tư tư nhân. Về triển vọng lãi suất, ông dự báo mức giảm trong thời gian tới còn hạn chế. Từ giữa năm 2027, lãi suất có thể giảm mạnh hơn.

Có thể bạn quan tâm