Khái niệm đúng tuyến là căn cứ theo hộ khẩu, nhưng thực tế tại các thành phố lớn, cứ theo khái niệm trên thì không ít cháu phải... bỏ học. Trước hết là nhiều gia đình hộ khẩu chỗ này nhưng hằng ngày lại sống ở địa bàn khác do thay đổi chỗ ở nhưng không chuyển hộ khẩu. Lý do thứ hai là uy tín của mỗi trường khiến phụ huynh nghĩ đến chuyện chọn trường, chọn lớp cho con những mong các cháu có môi trường học tập tốt.
Theo thống kê của Sở GD&ÐT Hà Nội, trong năm học 2010 - 2011, ngành giáo dục Thủ đô dù kiên trì chủ trương 'ba tăng, ba giảm', trong đó chú trọng giảm học sinh trái tuyến nhưng vẫn còn khoảng 10% học sinh học trái tuyến. Năm học này cũng không nằm ngoài quy luật khi cứ đến thời điểm gần mùa tuyển sinh, tình hình 'chạy' trường, 'chạy' lớp lại liên tục sôi lên từ trong nhà ra đến trường, trong những cuộc tâm sự, của những người có con học đầu cấp.
Công bằng mà nói, nhiều gia đình xin cho con học trái tuyến một phần vì nhu cầu chăm sóc con, có thể là trường có bán trú, ở gần cơ quan bố, mẹ để tiện đưa, đón nhưng phần lớn là chọn theo 'thương hiệu' nhà trường. Tuy nhiên, không phải bậc cha mẹ nào cũng hiểu rõ trường mà mình định xin học cho con ngoài việc 'nghe nói'.
Trong mùa tuyển sinh vào lớp đầu cấp, những cuộc 'chạy đua' của các bậc phụ huynh khá nhọc nhằn và quyết liệt. Và cũng vì thế mà nhiều trường có rất nhiều 'tiêu chuẩn' để tuyển như có hộ khẩu tại địa bàn (tất nhiên), tiêu chuẩn thuộc suất ngoại giao (có thư tay của lãnh đạo địa phương, lãnh đạo cấp trên), rồi giáo viên trong trường cũng một hoặc hai thầy cô được một 'suất'. Không đúng địa bàn hoặc không thuộc diện 'ngoại giao' thì lại có tiêu chuẩn 'sổ vàng' nghĩa là phụ huynh tự nguyện đóng góp cũng thành dạng ưu tiên. Và rồi khi trường có số lớp tương đối nhưng tiêu chuẩn 'ưu tiên' quá nhiều nên phải thi và các cháu thi cử thế nào không biết nhưng diện 'ưu tiên' không bao giờ trượt, cuối cùng thì các cháu đúng tuyến có khi lại phải lo xin trái tuyến ở trường khác do thi trượt đầu vào! Có người nói rằng ở nhiều trường, thi vào lớp 1 còn khó hơn... thi đại học!
Môi trường học tập là rất quan trọng nhưng không phải cứ con cháu vào được trường điểm, lớp chọn là có thể tiến bộ mà nhiều khi ngược lại. Nên hiểu khả năng con mình để chọn trường, chọn lớp. Không thể 'khoán trắng' cho nhà trường dù là trường có tiếng bởi trong nhà chỉ có một 'học sinh' bố mẹ không quan tâm được sao lại mong thầy cô có cả nửa trăm học trò quan tâm, dạy dỗ 'nên người'!
