Đẩy mạnh phát triển giao thông đường thủy

Tiềm năng rộng mở

Bước vào đầu năm 2021, TP Hồ Chí Minh đã đưa vào hoạt động tuyến phà biển Cần Giờ - Vũng Tàu, bắt đầu từ ngày 4-1. Đây là tuyến phà biển đầu tiên từ TP Hồ Chí Minh đến Vũng Tàu được đầu tư bằng nguồn vốn xã hội hóa.

“Đưa vào vận hành, khai thác tuyến này là phù hợp quan điểm, chủ trương, định hướng của thành phố về phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông, nhất là kết nối giao thông liên vùng trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam”, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thành Phong khẳng định.

Sống hơn 35 năm tại vùng đất Cần Giờ, bà Hứa Thị Rạng (ngụ thị trấn Cần Thạnh) như bao người dân ở đây không giấu được xúc động khi tuyến phà biển đi vào hoạt động. “Trước đây, khi di chuyển bằng đường bộ thì mất khoảng ba giờ đồng hồ mới đến được Vũng Tàu, nay chỉ cần khoảng 30 phút đi phà là tới, vui mừng quá trời luôn”, bà Rạng chia sẻ.

Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải (GTVT) TP Hồ Chí Minh, Bùi Hòa An cho biết, mạng lưới đường thủy trên địa bàn thành phố xen kẽ và dày đặc trong nhiều khu vực nội và ngoại thành, hình thành các trục giao thông thủy kết nối từ trung tâm về các hướng đông, tây, nam, bắc ra ngoại vi và đi đến các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, các tỉnh lân cận và khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, ngoài việc tập trung đầu tư mới cũng như nâng cấp, cải tạo thì ngành giao thông thủy sẽ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư xây dựng kết nối hệ thống giao thông đường thủy với các tỉnh, thành phố phía nam, góp phần phát triển vận tải hàng hóa, hành khách và du lịch đường thủy.

Hệ thống đường thủy trên địa bàn TP Hồ Chí Minh có tổng chiều dài 975 km, đạt mật độ bình quân 0,181 km/1.000 dân và đạt 0,465 km/km2. Tính ra, thành phố có mật độ đường thủy đạt bằng 73% so đồng bằng sông Cửu Long, khu vực có mật độ đường thủy cao nhất nước. Trên địa bàn TP Hồ Chí Minh đang có 92 tuyến đường thủy nội địa địa phương, với chiều dài 598,7 km và năm tuyến đường thủy nội địa quốc gia, với chiều dài hơn 100 km. Về luồng tuyến, hiện có các tuyến liên tỉnh, các tuyến nối tắt hoặc liên kết nội thành với khu cảng biển mới và các tuyến vận tải hành khách kết hợp du lịch. Đối với các tuyến liên tỉnh, từ TP Hồ Chí Minh có nhiều luồng tuyến tỏa đi các tỉnh miền Tây Nam Bộ và miền Đông Nam Bộ… Các tuyến đường thủy nội địa trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, cùng với các tuyến đường thủy nội địa T.Ư, tuyến hàng hải và hàng trăm cảng biển, cảng sông lớn nhỏ đã và đang tạo thành một mạng lưới giao thông vận tải đường thủy kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía nam, nối kết giao thương vận tải và kinh tế quốc tế.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tường, Phó Trưởng ban chuyên trách Ban An toàn giao thông TP Hồ Chí Minh, tiềm năng khai thác giao thông vận tải đường thủy nội địa trên mạng lưới sông, kênh rạch của thành phố không những rất lớn, mà một khi hoạt động giao thông vận tải đường thủy nội địa được khai thác tốt,  sẽ góp phần hạ giá thành vận chuyển, tạo sức cạnh tranh cho hàng hóa nội địa.

Phát triển liên kết vùng

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở GTVT TP Hồ Chí Minh nhận định, giao thông vận tải đường thủy trên địa bàn thành phố hiện vẫn chưa phát triển tương xứng bởi nhiều khó khăn. Trong 92 tuyến đường thủy nội địa địa phương và năm tuyến đường thủy nội địa quốc gia có tổng cộng 218 cầu, thì trong đó 102 cầu trên 66 tuyến không bảo đảm tĩnh không, khẩu độ theo quy hoạch phát triển cần có. Khó khăn khác là việc đầu tư các công trình như xây dựng hệ thống kè chống sạt lở, chỉnh trang, nạo vét chưa được quan tâm thích đáng, chi phí để thực hiện công tác duy tu bảo dưỡng còn hạn chế. Tỷ trọng đầu tư cho đường thủy nội địa so đầu tư cho toàn ngành GTVT chưa cao…

Ông Hà Thanh Sơn, Trưởng phòng Quản lý giao thông thủy (Sở GTVT TP Hồ Chí Minh) cho biết, nhằm tăng kết nối vùng TP Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành phía Nam, năm 2021, ngành GTVT TP Hồ Chí Minh sẽ phát triển tuyến vận tải hành khách từ thành phố đi Côn Đảo, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương. Song song đó, nghiên cứu, khảo sát và mời gọi nhà đầu tư triển khai khai thác tuyến vận tải hành khách kết hợp du lịch kết nối với 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long như: Sông Sài Gòn - kênh Tẻ - kênh Đôi - sông Chợ Đệm - Bến Lức - sông Cần Giuộc - kênh Nước Mặn - sông Vàm Cỏ - kênh Chợ Gạo - sông Tiền.

Năm 2021, thành phố sẽ tập trung đẩy nhanh các thủ tục đầu tư và tiến độ thực hiện các dự án khai thông nạo vét các tuyến đường thủy trọng điểm có tính kết nối vùng, thúc đẩy phát triển giao thông thủy. Cải tạo, nâng cấp và hoàn thành đạt cấp kỹ thuật các luồng tuyến vận tải thủy nội địa kết nối các cảng biển, các tuyến nối tắt, các tuyến vận tải hành khách từ trung tâm thành phố đi Phú Mỹ Hưng; đi quận 12, Gò Vấp, đi quận 2, quận 9; đi quận 7, Nhà Bè; đầu tư xây dựng kè bờ sông Sài Gòn và sông, kênh nội thành và các giải pháp để hoàn thành cơ bản kè bờ sông Sài Gòn và sông, kênh, nội thành vào năm 2025.

Cùng với đó, tiếp tục đầu tư hoàn chỉnh 4/9 bến còn lại trên tuyến bus đường thủy số 1, đầu tư cơ sở hạ tầng trên bến phục vụ thuận lợi cho hành khách. Triển khai xây dựng tuyến bus số 2 và đưa vào khai thác sau khi dự án cải thiện môi trường nước giai đoạn 2 và dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP Hồ Chí Minh…

Cũng theo ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý đường thủy TP Hồ Chí Minh, nhằm tăng kết nối vùng TP Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ, thành phố sẽ thông qua năm tuyến đường thủy nội địa gồm: TP Hồ Chí Minh - Mộc Hóa (sông Vàm Cỏ Tây), Hiếu Liêm (sông Đồng Nai), Thị Vải, Bến Súc và Bến Kéo (sông Vàm Cỏ Đông). Đối với hướng về các tỉnh Tây Nam Bộ cũng có năm tuyến gồm: Duyên hải TP Hồ Chí Minh - Cà Mau và tuyến ven biển đến Kiên Giang, Hà Tiên, Kiên Lương và Cà Mau.

Song song đó, TP Hồ Chí Minh cũng kết hợp phát triển du lịch đường thủy. Theo bà Nguyễn Thị Ánh Hoa, Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh, thành phố đang đẩy mạnh đầu tư xây dựng các tuyến du lịch tầm ngắn và đang dần hoàn chỉnh phục vụ khách. Cụ thể, tuyến du lịch nội đô Nhiêu Lộc - Thị Nghè; tuyến du lịch đi các quận 5, 6, 7, 8... Mặt khác, triển khai các tuyến du lịch tầm xa đi các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai… cũng như một số tuyến bus đường thủy, tuyến vận tải cao tốc, tuyến phà, du lịch đường biển. Bên cạnh đó, tiếp tục liên kết chặt chẽ với tỉnh Bình Dương, Đồng Nai cùng các tỉnh, thành phố đồng bằng sông Cửu Long nhằm tạo nên nhiều sản phẩm hấp dẫn thu hút du khách.

Theo tính toán, trong 30 năm tới, thành phố cần hơn 21 nghìn tỷ đồng đầu tư đồng bộ hệ thống đường thủy nội địa nhằm phát huy tối đa lợi thế loại hình này mang lại. Trong đó, giai đoạn 2020 - 2030, thành phố sẽ thực hiện 72 dự án đường thủy với tổng quy mô hơn 370 km.

Năm 2021, ngành giao thông thủy TP Hồ Chí Minh đưa ra chỉ tiêu gồm: Vận tải hàng hóa đường thủy thông qua cảng biển đạt hơn 170 triệu tấn và vận tải hàng hóa đường thủy nội địa đạt gần 80 triệu tấn (đều tăng 5% so năm 2020). Đối với vận tải hành khách đường thủy, sản lượng đạt 31,7 triệu lượt hành khách (tăng 1% so năm 2020).