Cổ phiếu công nghệ và câu chuyện bắt đáy

Xu hướng điều chỉnh của cổ phiếu (CP) công nghệ là điều đã được thấy rõ ở nhiều thị trường chứng khoán (TTCK) nhưng đồng thời cũng xuất hiện hoạt động mua bắt đáy tại nhóm CP này. Bắt đáy vốn là hoạt động thường xuyên diễn ra nhưng khi liên quan đến nhóm CP “hot” như công nghệ sẽ lại được chú ý nhiều hơn.

Nhìn lại bong bóng dot-com vào năm 2000 hay sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) trong vài năm trở lại đây sẽ thấy, dù khác nhau về thời điểm nhưng CP công nghệ đều tăng theo một cách không thể dự báo. Đà tăng của nhóm CP này được hỗ trợ bởi kỳ vọng về một xu hướng đột phá, và thường cũng không có tiền lệ để so sánh. Hệ quả là trong nhiều thời điểm nhà đầu tư (NĐT) có cảm giác CP công nghệ “không thấy đỉnh” hoặc cứ “tăng mãi”. Hiệu ứng sợ bỏ lỡ (FOMO) cũng là tác nhân khiến nhiều người phải “lên tàu” CP công nghệ bằng được và tạo ra lực mua một cách bền bỉ. Đặc điểm hoạt động của ngành công nghệ có nhiều ẩn số, bất ngờ chứ không có tính mùa vụ, ổn định. Nhưng kỳ vọng lớn, kéo dài và giá CP tăng liên tục lại tạo ra cảm giác CP cứ tăng khiến cho một số NĐT thận trọng cũng sẵn sàng “xuống tiền”. Nhưng đến lúc này, quy luật tăng mãi phải có lúc tạo đỉnh và điều chỉnh xuất hiện.

Khi TTCK ghi nhận một lượng lớn NĐT trẻ tuổi xuất hiện trong nửa thập kỷ qua thì những ký ức hay bài học về bong bóng dot-com cũng chỉ có giá trị tham khảo. Và ngay cả NĐT có kinh nghiệm cũng phải rất khó khăn trong việc đối mặt giữa kỷ luật trong quản lý danh mục và linh hoạt “theo trend”. Chính vì vậy, nếu đặt ra tình huống người trẻ mua CP công nghệ hoặc tìm cách bắt đáy thì hầu như đây là những trải nghiệm mới hoàn toàn với nhóm NĐT này, mà đã mới thì luôn có ẩn số. Một NĐT kỳ cựu cho biết, thời gian qua anh chủ động bắt đáy một CP công nghệ nổi tiếng trên sàn và… lỗ 5%. Yếu tố kinh nghiệm chỉ lên tiếng ở việc do lường trước khả năng thua lỗ, anh chỉ dùng 20% vốn để bắt đáy.

Nhìn ra thị trường quốc tế, khi các CP công nghệ hot nhất thế giới điều chỉnh vài chục %, hoạt động bắt đáy cũng diễn ra mạnh mẽ. Cùng với đó là những thông tin được cho là có lợi cho bên mua xuất hiện, điều này không có gì lạ. CP giảm 20-30% có thể tạo ra cảm giác rẻ, nhưng đó là rẻ so với giá đỉnh, thậm chí rẻ hơn so với giá dự định mua vào nhưng câu hỏi quan trọng hơn, đó là liệu đã rẻ nhất (đáy) hay chưa, hoặc đã rẻ còn có thể rẻ hơn (thủng đáy) hay không. Sức mạnh cung-cầu sẽ quyết định câu trả lời, nhưng ở đây có hai nguyên tắc cần lưu ý: Thứ nhất, việc bắt đúng đáy là thách thức ngay cả với những NĐT kỳ cựu hoặc tổ chức chuyên nghiệp. Vì vậy, kế hoạch thường được đưa ra là phân bổ từng phần vào việc bắt đáy hơn là “xuống tiền” một lần (all in). Thực tế trong thời gian qua, có những CP đã phát ra tín hiệu tạo đáy rõ ràng, nhưng cuối cùng lại tiếp tục điều chỉnh mạnh, đây là những cái bẫy rất khó lường. Thứ hai, CP sau khi tạo đáy thường sẽ có giai đoạn giằng co, tích lũy trước khi bùng nổ trở lại. Bắt đáy là một giao dịch rủi ro, tất nhiên sẽ đi kèm với lợi nhuận, nhưng NĐT cần kinh nghiệm và tỉnh táo để cân bằng thay vì tất tay đầy may rủi.