“Tay to” cá nhân

Trước đây, khi nhắc đến những nhà đầu tư (NĐT) lớn trên thị trường chứng khoán (TTCK), hay còn gọi là “tay to”, nhiều người sẽ nghĩ đến các quỹ ngoại, doanh nghiệp lớn, khối tự doanh của công ty chứng khoán… Còn NĐT cá nhân thường là NĐT nhỏ lẻ. Nhưng khoảng nửa thập kỷ gần đây, đã xuất hiện những NĐT cá nhân có quy mô giao dịch không thua gì các “tay to”.

Khoảng thời gian trước năm 2020, việc NĐT cá nhân sở hữu số lượng cổ phiếu (CP) tính bằng triệu đơn vị trở lên chưa quá phổ biến, nhưng hiện nay điều đó trở nên bình thường. Giả sử giá CP dao động từ 20.000-50.000 đồng/CP thì để sở hữu 1 triệu CP sẽ cần số tiền từ 20-50 tỷ đồng, trường hợp NĐT sử dụng vốn vay (margin) thì chỉ cần 10-25 tỷ đồng. Nhân viên môi giới thông thường với thâm niên vài năm trong nghề đều có thể có những khách hàng có vốn vài chục tỷ đồng và việc tìm kiếm nhóm khách này cũng không quá khó khăn. Thậm chí có những NĐT cá nhân nổi tiếng cũng khoe công khai trên trang cá nhân về việc gom mua cả triệu CP trong phiên.

Sở dĩ số lượng CP tính bằng “hàng triệu” đơn vị được đưa ra ở đây vì định lượng một cách tương đối của nhiều NĐT thì đây là một con số “lớn”, sở hữu hàng triệu cũng có thể gọi là “tay to”. Chẳng hạn, CP có khối lượng giao dịch trung bình 5 triệu đơn vị/phiên thì sở hữu 1 triệu CP, cũng tương đương với 20% thanh khoản ngày, mà đây là một tỷ trọng lớn.

Có nhiều lý do để hình thành nhóm “tay to” mới từ các NĐT cá nhân, nhưng nguyên nhân hàng đầu có thể kể đến là thanh khoản của TTCK đã tăng mạnh, với nhiều giai đoạn đạt ngưỡng từ 20.000 tỷ đồng/phiên trở lên, gấp đôi so với thời gian trước đó. Thanh khoản tăng dẫn đến các dòng tiền lớn đổ vào TTCK dễ dàng hơn. Những NĐT gen Z được thừa kế hoặc được thế hệ đi trước tạo điều kiện với một số vốn tương đối xuất hiện nhiều hơn.

Một dấu hiệu cho sự xuất hiện của những “tay to” mới trên thị trường chính là biến động mạnh và tần suất dày tại nhiều CP. Trước đây, một CP gọi là biến động mạnh cũng chỉ có khoảng 1-2 lần tăng giảm trong phiên với biên độ chênh lệch 3-5%. Nhưng hiện nay, một CP blue chip, có nền tảng kinh doanh ổn định, vẫn có thể biến động 2-3 lần, thậm chí hơn trong phiên và biên độ chênh lệch có thể từ 5-7%. Biến động này có những nét tương tự thị trường tiền số, mà không ít NĐT từ thị trường này đã chuyển sang chứng khoán. Tất nhiên, muốn tạo ra những biến động mạnh, cần phải có số vốn lớn.

Nhóm “tay to” cá nhân cũng là một ẩn số thú vị trên thị trường, vì dù có khả năng tạo ra biến động tương đương với một số tay to khác, nhưng mức độ nhận diện họ không dễ dàng. Chẳng hạn, có thể theo dõi số liệu giao dịch của tự doanh Công ty chứng khoán theo phiên, nhưng nhận diện được giao dịch của các “tay to” cá nhân tại từng CP lại không đơn giản, chứ chưa nói đến cả thị trường. Nhưng sự xuất hiện của nhóm “tay to” cá nhân cũng có thể tạo ra đối trọng với các nhóm khác theo hướng đa dạng và cân bằng hơn. Chẳng hạn, khi một nhóm "tay to" phản ứng thái quá trên thị trường, thì các nhóm khác cũng có thể hành động để ổn định cung-cầu trở lại. Càng nhiều nhóm tay to, tác động và ảnh hưởng sẽ được dàn trải, giảm thiểu rủi ro từ mỗi nhóm.