Ngày 17/7, VN-Index thủng ngưỡng 1.800 điểm và bắt đầu chuỗi điều chỉnh mạnh. Đáy ngắn hạn được lập trong phiên giao dịch ngày 28/7 với hơn 1.650 điểm. Trong 8 phiên, VN-Index mất khoảng 150 điểm, tương ứng 8,3%. Tỷ lệ này tương đương với một phiên giảm kịch sàn của cổ phiếu.
Nhưng nếu đi vào chi tiết thì nhiều CP giảm từ gấp rưỡi tới gấp đôi so với tỷ lệ chung, tức giảm từ 10-15%, thậm chí lớn hơn. Sau những phiên bán tháo là những đợt phục hồi mạnh, nhưng từ lý thuyết đến vận dụng thực tế lại đòi hỏi rất nhiều kỹ năng và kinh nghiệm.
CP giảm 10% là ngưỡng nhạy cảm buộc NĐT phải cân nhắc xem có nên cắt lỗ hay không. Danh mục giảm 10% thì chỉ cần tăng trở lại 11% tức là 1 phiên trần và 1 phiên tăng khá, hoặc 2 phiên tăng mạnh là phục hồi, những khả năng này tương đối dễ xảy ra. Tuy nhiên, nếu danh mục giảm 15%, thì cần tăng hơn 17% để phục hồi, giảm 20% thì cần tăng 25% để phục hồi, những tỷ lệ tăng này đều đòi hỏi từ hai phiên tăng kịch trần trở lên kèm với những phiên tăng mạnh và trong thực tế chỉ xảy ra trong phạm vi số ít CP.
Cắt lỗ sớm, có thể thiệt hại không lớn, nhưng cũng có rủi ro là có thể bắt không đúng đáy, hoặc “nhát tay” lỡ cơ hội. Trong trường hợp NĐT chọn việc tiếp tục giữ danh mục, hay nói nôm na là “gồng lỗ” thì hai áp lực sẽ lần lượt xuất hiện: Thứ nhất là mỗi ngày, danh mục giảm nhiều hơn, điều thấy trước mắt là thua lỗ, còn phục hồi thì lại chưa rõ ràng. Thứ hai chính là áp lực giải chấp CP khi tỷ lệ vốn/nợ vay giảm dưới mức an toàn, lúc này NĐT không muốn bán cũng phải bán, nhiều người sẽ chọn bán trước.
Trở lại với thời điểm VN-Index bắt đầu điều chỉnh từ mốc 1.800 điểm vào ngày 17/7, VNM (Vinamilk) khi đó có giá 59.000 đồng/CP, còn BVH (Tập đoàn Bảo Việt) có giá 60.000 đồng/CP. Kết thúc phiên giao dịch 12/8, VN-Index cũng tiến sát về vùng 1.800 điểm thì giá của VNM đạt 61.800 đồng/CP, còn BVH lên đến gần 67.000 đồng/CP. Điều này chứng tỏ rằng, thị trường vẫn có những CP giữ giá hoặc phục hồi tốt hơn mặt bằng chung, vấn đề là sự lựa chọn của NĐT có chuẩn xác hay không. Cần phải nhấn mạnh, cả BVH và VNM vốn không phải là CP có tính bùng nổ quá cao, thậm chí mang tính phòng thủ, nhưng trong giai đoạn vừa qua lại trở thành CP tăng trưởng rất tích cực.
Từ diễn biến của VN-Index và một số CP cùng dòng tiền hiện chỉ ở mức trung bình, có thể dẫn đến một xu hướng đi ngang của thị trường, nhưng sẽ có biến động cực lớn tại một số thời điểm, đủ để khiến cho một số NĐT bi quan dự báo một xu hướng giảm, nhưng thực tế lại không phải. Trong trường hợp mua và nắm giữ CP, NĐT cần chấp nhận những sự sụt giảm tài sản ngắn hạn nếu tự tin vào chất lượng của doanh nghiệp. Theo chiều ngược lại, nếu muốn tận dụng cơ hội ngắn hạn từ biến động mạnh, cần rất kiên nhẫn chờ đợi điểm mua ở giá tốt nhất. Chừng nào thông tin hỗ trợ trong dài hạn vẫn xuất hiện, chẳng hạn như kỳ vọng từ việc nâng hạng, sẽ đủ để giữ một xu hướng tích cực cho thị trường. Còn những biến động mạnh có thể là rủi ro, nhưng đi kèm sẽ là cơ hội buộc NĐT phải thích nghi để tìm kiếm lợi nhuận.