Lãi suất vay “khủng” 1.700%/năm
Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) cho biết, hiện nay, đã xuất hiện nhiều ứng dụng không rõ nguồn gốc về đơn vị chủ quản có biểu hiện hoạt động “tín dụng đen”. Các ứng dụng này thường xuyên thay đổi tên hoặc để ẩn thông tin nhằm tránh sự theo dõi của cơ quan chức năng. Khi khách hàng cài đặt ứng dụng vay và để lại thông tin cá nhân, sẽ có đối tượng liên hệ, mời chào vay tiền và cài đặt các ứng dụng vay khác. Các ứng dụng này có khả năng truy cập thu thập danh bạ, lịch sử tin nhắn, cuộc gọi, thông tin tài khoản mạng xã hội,… của người vay để sử dụng khi đòi nợ hoặc cho những mục đích trái pháp luật khác.
Bên cạnh đó, các đối tượng hoạt động “tín dụng đen” còn lập các doanh nghiệp núp bóng, cho vay trực tuyến, vay qua ứng dụng, hoặc lập các tài khoản, hội nhóm trên mạng xã hội,… để len lỏi, tiếp cận, mời chào số lượng lớn người có nhu cầu vay tiền với thủ đoạn quảng cáo không cần thế chấp tài sản, chỉ cần giấy tờ tùy thân, giải ngân ngay qua tài khoản ngân hàng,… nhưng thực chất thu thêm nhiều khoản phí, tiền phạt trái pháp luật (để lách số tiền lãi vượt ngưỡng theo quy định của pháp luật).
Theo Thiếu tướng Trần Ngọc Hà, Cục trưởng Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), các đối tượng còn lập hợp đồng mua bán, giao nhận tiền, tài sản khống; ép người đi vay thực hiện khống các hành vi vi phạm pháp luật nhằm gây bất lợi về pháp lý cho người vay. Một số hợp đồng vay tiền tuy số tiền vay nhỏ, thời gian vay ngắn, nhưng lãi suất gấp nhiều lần mức pháp luật cho phép. “Tuần vừa qua, Cục Cảnh sát hình sự đã triệt phá một nhóm đối tượng người gốc Hải Phòng, hoạt động ở TP Hồ Chí Minh cho vay nặng lãi. Có một bị hại, người này vay của nhóm đối tượng trên 16,2 tỷ đồng và đã trả hơn 20 tỷ đồng, nhưng đến nay vẫn còn nợ khoảng 11 tỷ đồng. Tính ra, lãi suất cho vay cao nhất lên tới 1.700%/năm”, Thiếu tướng Trần Ngọc Hà cho biết.
Siết vòi bạch tuộc “tín dụng đen”
Cách đây hai năm, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 25/4/2019 về “Tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến tín dụng đen”. Kể từ khi Chỉ thị được ban hành, các bộ, ngành, địa phương đã tăng cường triển khai các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động vi phạm pháp luật liên quan “tín dụng đen” và đã đạt được nhiều kết quả tích cực.
Riêng với ngành ngân hàng, nhiều giải pháp đã được toàn hệ thống quyết liệt triển khai nhằm gia tăng khả năng tiếp cận vốn cho người dân, nhất là những đối tượng yếu thế trong xã hội. Số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy, đến ngày 19/11, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 10 triệu tỷ đồng, tăng 9,52% so cuối năm 2020. Tín dụng đối với các lĩnh vực ưu tiên có mức tăng trưởng tốt, dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt hơn 2,5 triệu tỷ đồng với hơn 14 triệu khách hàng, chiếm hơn 25,11% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế, tăng 10,21% so với cuối năm 2020 và tăng 34,5% so với thời điểm trước khi ban hành Chỉ thị 12/CT-TTg (trong đó, dư nợ cho vay trên địa bàn nông thôn đạt 1,92 triệu tỷ đồng, chiếm 76,5% tổng dư nợ nông nghiệp nông thôn).
Tuy nhiên, nhìn nhận thực tế “tín dụng đen” vẫn có nhiều đất để diễn, Thiếu tướng Trần Ngọc Hà cũng đã chỉ ra nhiều nguyên nhân, trong đó nhấn mạnh nguyên nhân là do lợi nhuận quá lớn từ việc cho vay bất hợp pháp. “Đây là nguyên nhân khiến tín dụng đen tồn tại dai dẳng, bất chấp lực lượng công an liên tục thực hiện các đợt truy quét. Bên cạnh đó, là tâm lý nhẹ dạ cả tin, sự hiểu biết pháp luật của một số người dân trong các giao dịch dân sự còn hạn chế, nên đã tìm đến “tín dụng đen”. Mặt khác, các văn bản quy phạm pháp luật còn bất cập, chưa đủ sức mạnh, sức răn đe để phòng ngừa vi phạm pháp luật liên quan “tín dụng đen”. Một bộ phận người dân chưa tiếp cận được với các dịch vụ của các tín dụng hợp pháp...”, Thiếu tướng Trần Ngọc Hà thẳng thắn chỉ rõ.
Phó Chánh tòa hình sự, Tòa án nhân dân TP Hà Nội Nguyễn Đình Tiến cũng cho rằng, môi trường mà “tín dụng đen” hoạt động và tồn tại chính là khả năng tiếp cận nguồn vốn của các đối tượng lao động nghèo, học sinh sinh viên, người lao động còn hạn chế. Những người có nhu cầu cấp bách cần nguồn vốn để buôn bán, sản xuất, đóng học phí... nhưng không có khả năng tự lực hoặc không nhận được sự hỗ trợ của người thân quen. “Lý do túng quẫn đã khiến họ tìm đến và chấp nhận hoặc không có kiến thức để hiểu các mánh khóe của các tổ chức “tín dụng đen”. Để loại trừ hẳn loại tội phạm này là thách thức không nhỏ đối với các ban, ngành”, ông Nguyễn Đình Tiến nhìn nhận.
Theo Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Đào Minh Tú, thời gian gần đây do dịch Covid-19 phức tạp với nhiều đợt dịch, dẫn đến tình trạng “tín dụng đen” có chiều hướng diễn biến phức tạp. “Để đẩy lùi tín dụng đen, cần có sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp, các ngành, trong đó có việc đẩy nhanh tiến độ kết nối thông tin giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với các ngành, Bộ Công an. Đây là cơ sở để tổ chức tín dụng có đầy đủ thông tin, rút ngắn được quy trình thẩm định, giải ngân cho vay”, Phó Thống đốc Đào Minh Tú nêu rõ. Đặc biệt, đối với nhu cầu vay chính đáng của người dân như phục vụ việc chữa bệnh, học hành, sinh hoạt hằng ngày,… thì cần được tiếp cận kênh tín dụng chính thức, để người dân không phải vay “tín dụng đen”. Do đó, đây cũng vừa là trách nhiệm của ngân hàng, vừa là quyền lợi của các tổ chức tín dụng. “Nếu cho vay và quản lý cho vay tốt, hiệu quả, không để xảy ra rủi ro thì đây sẽ là thị trường, xu hướng phát triển của các tổ chức tín dụng”, Phó Thống đốc Đào Minh Tú chia sẻ thêm.
Ngoài ra, Giám đốc khối vận hành Công ty tài chính FE Credit Hồ Thị Như Hà cũng nêu đề xuất, để người dân tiếp cận được nguồn vốn tín dụng an toàn, hiệu quả, bên cạnh các giải pháp đã triển khai tích cực trong thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành hỗ trợ, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống văn bản, hành lang pháp lý. “Đặc biệt, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan xem xét tạo điều kiện cho các công ty tài chính được kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia để định vị khách hàng mục tiêu dễ dàng hơn, đồng thời giúp việc thẩm định, đánh giá khách hàng được chính xác, tiết kiệm nguồn lực cho các tổ chức tín dụng cũng như cả xã hội. Bên cạnh đó, có cơ chế hỗ trợ vốn để các công ty tài chính có thể giảm lãi suất hỗ trợ cho người dân”, đại diện FE Credit kiến nghị.
