Vẫn ô nhiễm do thiếu quản lý
Hà Nội là địa phương đứng đầu cả nước về số lượng ao, hồ nhưng rất nhiều ao, hồ đều bảo tồn, gìn giữ kém, dẫn đến ô nhiễm. Hàng loạt hồ tự nhiên của Thủ đô đang bị cạn do nhiều nguyên nhân như thiếu nước, không có dòng chảy, không có khả năng tự làm sạch và bị san lấp trong quá trình đô thị hóa. Không gian xanh ngày càng giảm đi, cần có sự bảo vệ kịp thời từ chính quyền.
Tại hồ Quan Viên (làng Đông Ngạc, phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm), nước dưới lòng hồ đã cạn, cây cỏ dại mọc lên um tùm, ven hồ nhiều rác thải. Trong lòng hồ, nhiều cây dại mọc cao hơn 1 m, chung quanh nhiều phong rêu, có thể thấy hồ Quan Viên đã lâu chưa được dọn dẹp. Ghi nhận từ người dân cho thấy, không có dòng chảy, cùng với thời tiết nắng nóng kéo dài nên hồ gần như cạn, việc dọn dẹp vệ sinh không thường xuyên nên hồ có nhiều rác thải sinh hoạt.
Ông Lê Văn Đôn (80 tuổi), Trưởng ban quản lý đình Vẽ, đồng quản lý hồ Quan Viên cho biết: “Tôi cũng có ý định trình đơn lên UBND để được dọn dẹp và làm sạch hồ nhưng chưa có kế hoạch cụ thể. Có một số hộ kinh doanh muốn thuê để trồng sen quỳ nhưng đang chưa muốn cho thuê. Do có sự chênh lệch mực nước giữa hồ và sông nên không có dòng chảy nào chảy vào hồ mà chỉ có nước mưa đọng lại”.
Không chỉ hồ Quan Viên, hồ Trung Văn (Nam Từ Liêm), hồ Công viên Bách Thảo (Ba Đình)… đang có dấu hiệu “chết dần, chết mòn” do chưa được bảo tồn, làm sạch và gìn giữ hiệu quả. Điều đó khiến nhiều hồ, ao trở thành những hồ cạn khổng lồ. Như hồ Ao Vả (thuộc phường Yên Phụ, quận Tây Hồ) luôn đầy ắp nước và rác thải. Theo bà Trương Thị Điệp (89 tuổi), Trưởng ban khu di tích lịch sử đình Yên Phụ: “Nước cống chảy thối, rác thải từ trên các phố Yên Phụ nhỏ, Yên Hoa rơi xuống hồ, tôi có báo cáo với thành phố yêu cầu chuyển đổi các cống đó đi thì hồ Ao Vả mới không bị ô nhiễm, cảnh quan mới đẹp, mới bảo vệ hồ được. Hằng ngày có công ty rác thải vào buổi sáng vào đây vớt rác thôi, còn tôi giờ chỉ trông nom đình với gò của đình thôi. Hồ này giờ ô nhiễm lắm, bẩn lắm! Việc này diễn ra mấy chục năm rồi, nhưng không ai xử lý”.
Theo ghi nhận từ dân làng Yên Phụ, việc xả thải rác và chất thải sinh hoạt ra hồ là thường xuyên, đến các ngày mưa và thời tiết nồm ẩm thì tại đây bốc lên một mùi thối nồng nặc.
Phản ánh trên và thực trạng ở nhiều địa bàn cho thấy, hệ thống ao, hồ phong phú do nhiều nguyên nhân mà ngày càng bị thu hẹp. Rất cần sự chung tay góp sức từ chính quyền đến nhân dân để có thể bảo vệ không gian xanh, cải thiện đời sống sinh hoạt của người dân.
 |
| Ao chùa Bà Già sau thời gian cải tạo đã sạch và đẹp hơn trước. |
Cần nhân rộng những mô hình hay
Ý thức được giá trị của tài nguyên ao, hồ đối với môi trường cảnh quan và đời sống người dân, cùng với sự chỉ đạo về bảo vệ, tôn tạo, ý thức giữ gìn vệ sinh ao, hồ của người dân một số địa bàn ngày một nâng cao. Qua khảo sát một số “địa chỉ đỏ”, có thể thấy người dân đang chủ động giữ gìn và vệ sinh ao, hồ, giữ cho nguồn nước luôn ở trạng thái trong, sạch.
Tại đình làng Đồng Nhân (thôn Đồng Nhân, xã Hải Bối, Đông Anh, Hà Nội), ao đình phía trước cổng chính luôn được các hộ dân chung quanh cùng nhau giữ gìn. Ông Nguyễn Văn Ngọc (47 tuổi), nhà ở gần ao chia sẻ, gia đình kinh doanh tại nhà nên lúc rảnh rỗi thường xuyên chủ động dọn vệ sinh khu vực ao đình. “Chiều nào nhà tôi cũng quét tước lá rụng chung quanh. Nói chung người dân quanh đây đều tự ý thức được nên nước ao lúc nào cũng trong, thấy bẩn là bảo nhau tự ra vớt để giữ trong lành, không có mùi hôi thối. Người lớn, trẻ con tầm chiều ra ngồi ở ghế đá quanh ao rất mát mẻ, thoáng đãng”, ông Ngọc chia sẻ. Nhờ đó, ao đình Đồng Nhân bốn mùa trong xanh, chung quanh còn đặt những chậu cây cảnh, tạo ấn tượng tốt cho mọi người khi vừa vào tới đầu làng.
Tọa lạc ở làng Phú Gia, phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, ao chùa Bà Già được biết đến với vẻ đẹp khá đặc biệt, nước ao trong xanh, chính giữa ao là một cây cổ thụ tán lá xum xuê, xanh mướt. Bà Nguyễn T.B. (80 tuổi), người dân trong làng cho biết, ao đã được cải tạo khuôn viên, cảnh quan khu dân cư chung quanh được vệ sinh khá sạch đẹp. Ý thức, trách nhiệm của người dân trong việc chung tay giữ gìn môi trường chung ngày càng được nâng cao.
Ở khu vực ngoại thành Hà Nội đã có những hoạt động cải tạo biến ao, hồ thành nơi vui chơi sinh hoạt cộng đồng. Có nơi tổ chức xã hội hóa xây dựng, chăm sóc vườn hoa, ao, hồ đạt hiệu quả. Như tại các huyện Gia Lâm, Đông Anh..., nhiều ao hồ được kè bờ, hạn chế nước thải chảy xuống. Chung quanh xây dựng cảnh quan, làm vệ sinh để bảo đảm chất lượng nước, từ đó hình thành các khu vực nghỉ ngơi, hóng mát cho người dân. Một số cách đơn giản giữ gìn hồ, ao sạch sẽ được người dân tuân thủ như không xả rác bừa bãi xuống hồ, nạo vét bùn đất dưới đáy ao, sử dụng vi sinh thủy sản giúp làm sạch nước.
Tại một số địa bàn dân cư khác, chính quyền và người dân đã cải tạo ao, hồ, thành nơi sinh hoạt công cộng. Như ao làng Thiên (xã Dương Liêu, huyện Hoài Đức), ao làng Hưng Giáo (huyện Thanh Oai) được tận dụng làm bể bơi cho trẻ em. Không gian chung quanh ao làng trở thành nơi tập thể dục thể thao của dân làng với bầu không khí trong lành. Có thể thấy, ý thức giữ gìn vệ sinh chung, không xả thải bừa bãi của những người dân tại các thôn, xóm đã dần được nâng cao, từ đó những khuôn viên ao làng, hồ nước sạch đẹp, gọn gàng đã được bảo tồn, cải tạo, giữ gìn cảnh quan, góp phần tạo nên những không gian thanh bình, yên ả, mang đậm hồn quê.
Xã hội ngày càng phát triển, nhiều người ngày càng có sự hiểu biết, ý thức cao hơn. Mong sao ngày càng nhiều hồ, ao được làm sạch, bảo vệ lâu dài nhằm đáp ứng nhu cầu của con người, gìn giữ môi trường tự nhiên. Thời gian qua, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành quyết định phê duyệt danh mục 3.164 hồ, ao, đầm không được san lấp trên địa bàn thành phố. Sở Tài nguyên và Môi trường đã công bố danh mục các ao, hồ này đến các sở, ban, ngành, đơn vị có liên quan, UBND các quận, huyện, thị xã và trên các phương tiện thông tin đại chúng. Thành phố cũng giao Sở phối hợp UBND các quận, huyện, thị xã rà soát, thống kê, đề xuất điều chỉnh, bổ sung danh mục hồ, ao, đầm không được san lấp trên địa bàn thành phố theo quy định… Từ những chỉ đạo, định hướng đó, rất cần sự cố gắng của các cấp chính quyền, sự phối hợp của người dân để những ao, hồ sạch sẽ ngày càng nhiều lên, những mặt nước trong xanh dần trở lại.
