Ngày 5/7, Chủ tịch Quốc hội Thụy Điển Andreas Norlen đã đề xuất lãnh đạo đảng Dân chủ Xã hội Stefan Lofven làm Thủ tướng nước này và tìm kiếm các khả năng thành lập chính phủ mới. Để có thể nắm quyền thành lập chính phủ mới và tránh cho Thụy Điển phải tiến hành một cuộc bầu cử sớm, ông Lofven phải vượt qua cuộc sát hạch tại Quốc hội ngày 7/7.
Sau cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 9/2018, liên minh trung tả cầm quyền của Thủ tướng Lofven (gồm đảng Dân chủ Xã hội, đảng Xanh và đảng Cánh tả) giành được 144 ghế Quốc hội, chỉ nhỉnh hơn một ghế so liên minh trung hữu đối lập (gồm đảng Ôn hòa, đảng Trung tâm, đảng Dân chủ cơ đốc giáo và đảng Tự do). Sau đó, Thụy Điển lâm vào một cuộc khủng hoảng chính trị, bắt nguồn từ một dự án hiện vẫn trong giai đoạn sơ bộ nhằm cải cách các biện pháp kiểm soát tiền thuê bất động sản và khả năng để ngỏ cho các chủ đất tự do ra giá thuê với những căn hộ mới được xây dựng.
Đảng Trung tâm và đảng Tự do ủng hộ cải cách tiền thuê bất động sản, song đảng Cánh tả lại phản đối đề xuất này, cho rằng điều này sẽ khiến người thuê nhà - đối tượng mà chính phủ nên bảo vệ, thất vọng. Kế hoạch này được xem là đi ngược lại với mô hình xã hội của Thụy Điển và gây bất lợi cho người đi thuê. Việc đảng Cánh tả rút lại sự ủng hộ đối với chính phủ thiểu số của Thủ tướng Lofven đã kéo theo thất bại của ông trong cuộc bỏ phiếu tín nhiệm tại Quốc hội hôm 21/6. Ngay sau đó, ông Lofven đã nộp đơn xin từ chức Thủ tướng.
Theo quy định, để trở lại cương vị Thủ tướng, ông Lofven phải đối mặt cuộc bỏ phiếu tại Quốc hội. Theo các nhà phân tích, mô hình đối phó Covid-19 năm 2020 của Chính phủ Thụy Điển là một trong những yếu tố làm suy giảm sự ủng hộ đối với ông Lofven. Với tiêu chí hướng tới miễn dịch cộng đồng tự nhiên, biện pháp chống dịch ban đầu của Thụy Điển bị gọi là “chiến lược ngược dòng” khi không áp dụng bất kỳ hạn chế nào như phong tỏa hay giãn cách xã hội. Tuy nhiên, những bất cập mà mô hình đối phó dịch này khiến số ca mắc và tử vong tăng vọt ở mức báo động đã khiến dư luận trong và ngoài nước chỉ trích Chính phủ Thụy Điển hành động chậm trễ.
Trong khi đó, mục tiêu “ưu tiên kinh tế” trong chiến lược chống dịch này cũng không đạt được, đẩy Thụy Điển vào cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong khi đó, dịch Covid-19 kéo dài đang không chỉ khiến số người thất nghiệp ngắn hạn mà cả số người thất nghiệp trong dài hạn tại Thụy Điển gia tăng nhanh chóng. Cơ quan Lao động Thụy Điển dự báo tỷ lệ thất nghiệp trong năm nay sẽ vượt mức đỉnh 11%.
Hiện, Thụy Điển đang nỗ lực phục hồi nền kinh tế bị ảnh hưởng mạnh bởi đại dịch Covid-19. Với GDP giảm mạnh 4,6% trong tài khóa 2020, nước này quyết định “bơm” khoảng 12 tỷ USD vào nền kinh tế trong năm 2021, thúc đẩy các biện pháp tăng chi tiêu và giảm thuế. Chính phủ Thụy Điển khẳng định, gói tài chính này sẽ ưu tiên tạo việc làm mới, bảo đảm phúc lợi xã hội và hỗ trợ chuyển đổi sang một nền kinh tế không khí thải nhà kính.
Giới phân tích cho rằng, cuộc khủng hoảng chính trị tại Thụy Điển tạm lắng xuống, song chính trường nước này vẫn tiềm ẩn những bất ổn khó lường. Dù ai làm Thủ tướng mới thì Chính phủ Thụy Điển cũng mất nhiều tháng để ổn định, giải quyết các bế tắc hiện nay và thúc đẩy Quốc hội thông qua các dự luật ngân sách. Với đại diện phe trung tả và trung hữu trong Quốc hội Thụy Điển đang có tỷ lệ khá cân bằng, các nhà phân tích lo ngại cuộc khủng hoảng chính trị khó lòng được giải quyết nhanh chóng.
Ông Lofven buộc phải thừa nhận rằng, trong bối cảnh tình hình khó khăn do đại dịch Covid-19 gây ra, cùng thực tế là một năm nữa sẽ diễn ra cuộc bầu cử tiếp theo, việc tổ chức bầu cử sớm không phải là điều tốt nhất cho Thụy Điển hiện nay.
