Không biết ai đã đặt sẵn một tấm biển bằng nhựa, dán đề can đỏ hẳn hoi: “Chú ý sắp rẽ”. Phía dưới vẽ cả hình ziczac minh họa. Cạnh chỗ ngoằn ngoèo còn mở ngoặc ghi rõ “Tường bác Củng”, chữ cũng lượn hệt giun bò.
Nhưng chỗ đất ấy không phải của nhà lão thần kinh vô danh nào mà trên tấm biển lúc nãy kể đã ghi rõ tên lão Củng. Đất nhà lão, tường cũng của nhà lão nhưng lại không phải lão xây. Nó được hoàn thành cấp tốc trong vòng ba ngày, khi lão Củng và mụ Hai bị thằng con giai cả bốc cùng lúc lên xe ô-tô, cưỡng chế ra thành phố một chuyến tham quan dối già. Cùng thời điểm ấy, xóm Chùa làm con đường liên thôn theo phương thức Nhà nước và nhân dân cùng hợp tác. Lão Củng, trước đó, trong cuộc họp phiên toàn thể tại đình Đại, đã thống nhất bằng mồm là khi đổ bê-tông các anh cứ thẳng tưng mà tiến, có tí đất vườn chả để làm gì, lão xin hiến cho xóm, không sao phải rộn. Thế mà chẳng hiểu thế nào lúc về lại mọc ra cái tường bao, còn đường xóm vẫn ngoằn ngoèo chữ chi như cũ. Hỏi thì chúng nó bảo anh nhà bác gọi thợ đến xây ngay trong hôm bác đi, xuyên đêm.
Cứ mỗi chiều, sau khi rau cỏ tưới tắm xong xuôi, trong lúc mụ Hai lần sờ bữa tối, lão thuận chân ra đường rồi theo lũ trẻ ra tận sân nhà văn hóa xem chúng nó bóng bánh diều dù, thì cái đường xóm Đình thẳng tưng, hai bên hai hàng hoa tím, giương cao tấm biển: “Đoạn đường văn hóa” cứ như cái gai chọc vào mắt lão. Lúc trước, khi chưa làm, nó cũng thò ra tụt vào, cũng ngoằn ngoèo chứ đâu có nuột y vẽ như giờ. Cái chỗ cắm biển kia vốn là đất lão Trường. Nghe chúng nó kể sau hôm họp xóm Chùa, thấy lão Củng tuyên bố hiến đất làm đường, lão Trường bên này ngay lập tức cũng bảo trưởng thôn triệu tập phiên họp bất thường, cũng tuyên bố cắt ngoéo rẻo đất vườn, nắn con đường đang giẫy sần sận thành im một bề. Lão Củng biết ngay là lão Trường, bền bỉ trả thù món cừu tình hơn năm mươi năm trước, khi mụ Hai - khi ấy còn là cô Hai - một mực đem trả trầu cau cho anh cu Trường để về làm bạn với lão.
Tầm già chiều, khi trẻ con bắt đầu nhí nháu, rồi mụ Hai đứng trong cổng ngấp nghển nhòm ra như mọi bận thì tự dưng chân lão lại bị cuốn theo bước ngắn bước dài đến tận tối sập mới quay về. Mụ Hai bao giờ cũng đứng chờ sẵn bên hàng rào râm bụt hỏi thế nào hử ông. Lão bao giờ cũng lắc đầu bảo không biết, lâu rồi không gặp chẳng biết thế nào. Khéo cao hơn bọn thằng Thành con nhà Công rồi cũng nên. Lớp mấy rồi cơ mà. Mụ Hai lẩm bẩm lớp mấy, lớp mấy. Có thằng cháu học lớp mấy mà cũng không biết. Lão Củng đắc ý tợn vì mụ Hai không biết bị lừa. Lão cứ khơi khơi nói thế cho mụ tưởng rằng lão không quan tâm thằng Cu bằng mụ. Thế thôi.
Thằng Cu chính là thằng cháu đích tôn, con thằng giai Cả của lão. Đây với thành phố vài chục cây số nhưng lạy giời, nửa năm nay, lão với mụ chưa gặp lại nó. Lại kể chuyện chuyến ấy, tiếng là đưa lão và mụ đi chơi dối già nhưng thằng Cả khóa cửa ngoài, tối chẫm mới về dắt theo một đứa con gái người mỏng dính, xách theo hai hộp xốp và cái ca nhựa đựng nước canh, bảo thầy bu ăn đi, vợ con nó chờ vứt rác cho. Lão Củng bảo ăn uống gì, anh chở chúng tôi đến nhà cái Hòa. Lúc sáng, nó cho thằng Cu đến nhưng không có chìa khóa, đứng ngoài hành lang mãi. Thằng Cả bảo con bao việc. Nhưng lão và mụ nhất quyết xách đồ đứng dậy. Mụ Hai chân xỏ dép, mồm nói việc gì, đi gì. Đi nhởi thì có. Anh là cái giống thất đức. Đã vợ con như thế còn rước gái về thờ. Lại quay sang hình nhân thế mạng váy xanh lá đỏ xùm xòe, tôi nói cho nhà chị biết, chị bảo chị về ở với thằng thất đức này nhà tôi mấy tháng hay mấy mươi tháng mặc xác chị nhưng tôi dặn trước, chúng tôi nhà quê quý người nhưng cái giống mèo mả gà đồng thì không bao giờ tiếp. Rồi lại quay sang lão Củng đi ông kẻo mẹ con nó chờ…
*
Thế là lão và mụ cùn cụt xách đồ, ra cầu thang, xuống sảnh chung cư. Lúc ấy đã lên đèn. Mụ Hai ngẩng đầu nhìn tứ phía bảo trần đời chưa bao giờ tôi thấy nhà cửa mọc y lô cốt như này. Mà nhà mẹ con nó đi hướng nào hử ông. Cẩn thận lạc toi. Lão Củng bảo đường ở mồm, làm gì mà rộn. Để im hỏi anh công an này cho chắc.
Anh công an của lão Củng thực ra là bảo vệ tòa nhà, hỏi hai cụ đi đâu mà tối rồi vẫn lờ vờ như chờ xe bị nhỡ thế này? Địa chỉ này ạ? Tận đầu kia thành phố. Tầm hơn chục cây. Để con gọi xe hộ hai cụ.
Xe đến. Lão Củng đưa tờ giấy ghi địa chỉ bảo bác tài chậm chậm thí cho mụ nhà tôi ngắm đường. Từ thủa bé đến giờ mới ra phố một lần anh ạ. Tay lái xe cười, thầy bảo đi chậm thì dễ chứ bắt đi nhanh thì con chịu. Thầy xác định đi, đây sang Nghĩa Tân hơn chục cây, dưới quê đi mười phút nhưng ở đây cứ phải vài chục lần cái mười phút...
Mãi đến khi nghe gọi thầy ơi thầy ơi mới giật mình quay lại hỏi đến rồi hử anh? Sao chỗ này tối thế nhỉ? Vâng thầy. Khu này là khu thu nhập thấp chứ không như chỗ con đón thầy bu ban nãy. Mà đường nhỏ, không vào được đâu thầy. Thầy bu phải đi bộ nhá. Mà phải gọi người ra đón chứ ngoắt ngoéo như này là lạc đến sáng mai. Mà để im con hỏi cho… Kia rồi! Xe ôm kia rồi!
Xe ôm phanh chúi. Tờ địa chỉ chìa ra, soi về phía đèn pha. Hai cái đầu cúi xuống rồi cùng lúc ngẩng lên, hớn hở. Thầy bu may chưa, anh ấy về đúng ngõ này. Thầy bu lên anh ấy cho đi nhờ. Lão Củng bảo cảm ơn bác tài nhé.
Nghe tiếng lão, tay xe ôm quay lại nhìn chằm chằm. Hình như nhận ra người quen, hắn ơ lên một tiếng rồi reo to bác ơi cháu đây! Mũ xe máy và khẩu trang bỏ xuống, lão Củng lúc ấy mới ồ lên Thịnh hả, sao anh lại ở đây? Thầy anh kêu làm gì to lắm mà sao lại xe ôm như này? Bên kia cười toe bảo thế mí tài thầy ạ! Thầy bu lên thăm chị Hòa phải không? Lên luôn con chở.
Thịnh là con trai nhớn lão Trường, lão Củng có lần bảo mụ Hai không hiểu sao cái lão lúc nào mặt cũng khó đăm đăm như dằm đâm vào đít ấy lại đẻ ra cái thằng vừa nhanh nhẹn vừa biết điều như nó, mụ có thấy lạ không, bố ấy con ấy khéo chỉ có tu hú đẻ nhờ. Mụ bảo lão đừng có mà ác mồm.
*
Có tiếng loẹt xoẹt ngoài cổng. Tiếng bó rào bị mụ Hai kéo dọc cái sân gạch, quăng về phía chuồng gà. Mụ bảo gọn vào đấy kẻo thằng Cu chạy vướng. Hôm nay thể nào mẹ con nó cũng về. Hăm bẩy rồi còn gì. Mai phiên chợ huyện, tôi mí ông cho nó đi chơi Tết. Hẹn hò từ giấc ấy, lần nào mượn điện thoại chú Thịnh gọi về nó cũng nhắc. Ông để ý nhá. Tiếng mụ Hai thoắt cái đã từ ngoài vườn vọng vào. Mụ ra xem đám lá dong của mụ. Cái đận từ thành phố về mụ đã chửi vọng thằng Cả hàng tuần vì gạch vữa xây tường của nó quần đám dong ta của mụ nát như băm bầu. Cuốc xới tưới vun chăm đẵm mãi giờ mới được như này, chỉ chờ thằng Cu về là ngả ra thành giò, thành bánh…
… Tối hôm ấy, khi thằng Thịnh đưa lão và mụ về đến nơi đã thấy con Hòa dắt thằng Cu đứng hóng tận đầu hẻm, bảo chúng con đợi từ chiều nhưng thầy không gọi nên chả biết lúc nào. Sốt ruột quá. Chỉ sợ lạc mất thì chết tìm. Thằng Thịnh cười lạc thế nào được, xe ôm miễn phí tận nơi, tiền công quy ra bữa tối. Xong thầy bu cứ yên tâm nghỉ, mai con đưa đi thăm phố. Nhà con ngay cạnh đây. Mới chuyển thầy ạ. Trước con cũng ở khu anh nhà mình nhưng giờ về đây cho thành hàng xóm. Lão Củng hỏi thế có phải anh làm cái gì to lắm như thầy anh bảo không? Con Hòa gật đầu bạn ấy có công ty nông sản, phân phối rau củ cho một loạt siêu thị thầy ạ. Con đang làm công nhân cho bạn ấy. Thằng Thịnh cười bảo công nhân víp chứ không phải dạng thường. Một tay quản lý trang trại nấm của con đấy. Nhưng chúng con đương tính chuyển về quê. Vườn rộng. Có phải thuê thì cái gì cũng rẻ. Mụ Hai gật đầu ừ phải, xong chở lên bán chả hơn à? Con Hòa cứ dắt thằng cu về, thầy bu làm cái lễ nhận mày làm con gái, cắt vườn cắt đất đàng hoàng, làm sao phải thuê nhà mướn cửa như này. Rồi kiếm đứa nào hẳn hoi mà lấy. Rồi đẻ vài đứa bu bế cho. Hơn ba mươi rồi. Thằng Thịnh xen ngang vâng con vẫn bảo tầm này tuổi rồi còn kén chọn cái gì. Có ai hỏi gật nhanh còn kịp. Con Hòa thủng thẳng: Trẻ thì kén lá kén hoa. Già thì kén nghĩa sau ra kén tình. Nhìn con bé cười lão nhẹ cả lòng.
… Mụ Hai vẫn đứng sau hàng rào râm bụt hóng mãi về phía ngõ không để ý lão Củng xách cái búa tạ đi về phía tường bao. Lúc có tiếng đập uỳnh uỵch mới chợt nhớ ra, vừa xớn xác chạy vừa kêu như cháy nhà ối giời ơi đám lá dong của tôi. Lão Củng thủng thẳng làm gì mà to mồm. Mụ nhìn xem có hỏng cái nào không? Ấy là lão đương nói chuyện với lão Trường đứng dưới đỡ từng viên gạch đập ra từ bức tường bao, xếp gọn vào góc vườn. Mụ Hai há hốc mồm, đờ ra như chết đứng, mãi mới lắp bắp bảo sao hai lão lại như này… Hay để tôi giúp với… Cái tường này nhẽ phải đập lâu rồi… Lão Củng bảo thôi mụ vào làm con gà, anh em tôi xong uống rượu. Mụ lượn vượn ở đây tình cũ không rủ cũng đến, cứ tránh xa là hơn…
Mụ Hai vừa nguýt vừa quay vào. Lão Củng bảo anh em mình làm quả này mụ ấy sốc là cái chắc. Cứ tưởng mình vẫn thù nhau đấy.
Lão Trường bảo vâng thời buổi này thù nhau làm gì cho nhọc. Bác đưa em cái xà beng. Ta kheo khéo tránh đám dong của mụ. Em đã bẩu bác rồi, thằng con dở hơi ăn cám lợn nhà em thích ai không thích lại đi thích con Hòa nhà bác. Giờ còn mụ nhà em, em tính bài này bác xem có được. Em bảo mụ thằng con mình từng ấy tuổi, đầu óc lại không bình thường, dở hơi thế không lấy con Hòa thì ế mõm. Đàn ông con giai giờ thừa một ổ kia kìa. Mà mấy giờ rồi bác? Thằng cu nhà em gọi lúc ấy bảo đương vào cao tốc. Chỉ tiếng nữa là chúng con về đến.
Lão Củng vừa gật đầu vừa quai búa. Bức tường biến dần từng hàng gạch, một khoảnh rộng mênh mông xanh mướt lá dong hiện ra, gió chạy dọc con đường xóm, đến khúc ngoặt chạm vào mầu xanh ấy bỗng xôn xao…
Sau cánh cổng, mụ Hai vẫn đứng sau hàng râm bụt có đôi bông buông lồng đèn đỏ ngóng về phía ngõ xa...
