Thấy hệ lụy từ fastfood, các món ăn du nhập và quảng cáo
- Là thí sinh lớn tuổi nhất (trên 60 tuổi) tham dự Masterchef mùa đầu, với phong cách nấu ăn thuần Việt, điều gì khiến bà tham dự một cuộc thi truyền hình thực tế với nhiều đối thủ trẻ tuổi như vậy?
- Thực ra lúc đầu tôi không định dự thi, nhưng đứa cháu ở nước ngoài cứ nhất định nói dì phải đi thi để phổ biến cách nấu ăn của mình. Kế đến tôi yêu thích tiêu chí của chương trình này vì nó nhắc đến những điều quá hay, như: nâng món ăn Việt lên tầm cao thế giới; tôn vinh món ăn Việt theo khuynh hướng cải thiện sức khỏe cộng đồng; tạo sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình Việt, gắn bó với nhau hơn bằng bữa ăn gia đình, đưa hàng triệu người Việt yêu bếp Việt hơn trước làn sóng du nhập quá nhiều món ăn nhiều nước trên khắp thế giới.
- Vâng, xu hướng nấu món Âu gần đây giống như là một cái mốt sang không thể tránh khỏi vậy.
- Hồi thi Masterchef tôi cũng đã không hiểu tại sao chúng ta phải nhập nhằng biến tấu một cách quái dị như tiramisu vịt, hay sauce capuchino với nấm quý hiếm đắt tiền, lại phải nhập khẩu. Hai lát nấm nhỏ đáng giá bạc triệu. Thú thật những món đó chẳng để lại cho tôi hương vị nào ấn tượng. Nó nhạt nhòa ngay sau buổi thi, có chăng chỉ để lại ấn tượng về giá cả. Thịt vịt Pháp nhập khẩu nom rất đẹp sạch, để trong bao bì còn tươi, nhưng thử nghĩ xem đoạn đường nhập khẩu từ Pháp sang Việt Nam bao lâu, cách bảo quản hóa chất cho tươi lâu có tốt cho sức khỏe không?
Du nhập mà không gạn lọc, mù quáng chạy theo lợi nhuận hay vì mục đích bất chính sẽ làm tổn hại sức khỏe cộng đồng, tạo thói quen ăn uống cho cả thế hệ sau không lành. Rồi thì những món ăn nhập khẩu nguyên liệu nước ngoài có giá rất đắt đỏ, mà giá trị dinh dưỡng chưa chắc tốt hơn nguyên liệu trong nước. Ngay cả sách hướng dẫn nấu ăn hiện nay cũng đi theo hướng này: cầu kỳ và đắt tiền, nguyên liệu ngoại nhập, phong cách Tây phương nhiều.
Nhiều món hướng dẫn nấu khiến người đọc chắc phải đi tìm nguyên liệu rất vất vả. Đó là một trong những điều tôi muốn cải thiện trong cách làm sách nấu ăn của mình.
- Và một trong những điểm đặc biệt trong sách nấu ăn của bà là không sử dụng bột ngọt, bột nêm.
- Tôi bị dị ứng nặng với những loại gia vị này, sau đó được biết về thành phần của nó không tốt cho sức khỏe. Tôi nghĩ còn nhiều "điểm đen" trong nguyên liệu nấu ăn hằng ngày mà chúng ta chưa biết nhưng vẫn đang được các nhà quảng cáo kích thích rầm rộ người tiêu dùng. Đến lúc nào đó các nhà khoa học công bố thông tin chúng ta mới ngã ngửa người ra.
Món quà cho người Việt xa xứ
- Thực ra ẩm thực Việt chưa từng được quảng bá một cách có chiến lược hay bài bản, nhưng sức sống tự thân của nó đã rất mạnh mẽ.
- Tôi nghĩ cách quản lý và quảng bá của mình còn thua xa rất nhiều so với nước ngoài, nên nhiều khi họ đánh vào yếu tố tâm lý, gây được sự hấp dẫn hơn. Tôi cũng biết những chuyện như Thái-lan từng có những tàu lớn qua Việt Nam mua nước mắm rồi về đóng chai nhỏ, bán sang cho người Mỹ, ghi nhãn mác Thái-lan. Quê mẹ tôi ở Cà Mau hải sản quá trời nhiều nhưng chưa được quản lý và khai thác đúng cách.
Tôi từng ăn bánh tráng Việt Nam gửi từ Cana-đa ghi xuất xứ Thái-lan. Nhiều loại nguyên liệu Việt Nam chịu xuất khẩu qua nước thứ ba rất thiệt thòi.
Trong cuốn sách của mình tôi cũng nhắc đến việc bảo vệ và đánh bắt bào ngư - một loại hải sản quý hiếm vô cùng. Ở Việt Nam hiện nay chỉ có duy nhất Phú Quốc có bào ngư, nhưng lại không để nuôi lớn mà "ăn non", đánh bắt những con nhỏ như con hào, giá trị không cao. Trong khi đó ở nước ngoài như Mỹ, Ô-xtrây-li-a... họ để bào ngư lớn to như bát cơm, giá tới hàng trăm đô-la một con. Việc không quản lý và khai thác đúng cách, "ăn non", khiến ta rất thiệt thòi và dễ hụt hơi, phải bán nguyên liệu cho nước ngoài để người ta khai thác lợi nhuận cao hơn qua dịch vụ.
- "Hương vị miền yêu thương" của bà được đón nhận rất nồng nhiệt, đặc biệt là người Việt xa xứ. Tôi rất ấn tượng về điều này.
- (Cười vui) Tôi đặt niềm tin rất lớn vào nền ẩm thực nước nhà, đối với tôi đây là kho tàng quý giá đầy tiềm năng mà người Việt ta chưa khai phá đúng mức. Tôi đã từng ra nước ngoài nấu món Việt, người ta mê luôn.
Hơn bao giờ hết, tôi yêu những món thịt cá rau quả tươi ngon xứ sở mình. Mùi rau tươi như mới hái thơm sực nức mũi ở buổi chợ sớm còn thưa người, những món hàng rong ở trên đường phố Hà Nội với món xôi xéo, bánh xôi khúc, chả lụa, bánh cuốn, những gánh hàng ở chợ quê hương vị thơm ngon từ các loại bún đến các loại bánh mặn, hay ngọt ngậy, béo nước cốt dừa của vùng đồng bằng Nam Bộ, món bún bánh canh cá Nha Trang, bún bò, các loại bánh và chè Huế, món bún suông (gỏi già) rất hấp dẫn đang bị thất truyền đang còn được bán một chỗ duy nhất tại chợ Sài Gòn, nấu chuẩn đúng cách.
Tôi nghĩ người Việt xa quê rất thèm những món ăn quê đậm chất quê hương từ mùi vị nêm nếm. Dù hiện nay ở nước ngoài kiều bào ta không thiếu món ăn Việt từ các món phở, bún, cơm , gỏi, bánh nhưng để có những món ăn thuần Việt nguyên liệu thật sự tươi ngon chỉ có tại chỗ trong nước.
- Khi làm sách ẩm thực Việt, bà còn ghi lại những câu chuyện, cảm nhận của riêng mình về món ăn.
- Nó làm cho cuốn sách có phong vị văn hóa. Chính vì thế nên cũng có độc giả nói cuốn sách nên làm song ngữ Việt - Anh để nhiều người có thể tiếp cận hơn nữa. Tôi biết rất nhiều người nước ngoài thích ẩm thực Việt Nam.
Món ăn Việt có nhiều điểm mạnh, tốt cho sức khỏe
- Bà tin gì ở điểm mạnh của ẩm thực Việt khi ra thế giới?
- Nguyên liệu phong phú, tươi ngon, đa dạng và tốt cho sức khỏe, một số món ăn Việt sau khi nấu còn có thể bảo quản rất lâu. Thí dụ như món cá kho, thịt kho... có thể để vài ngày trong tủ lạnh mà ăn vẫn ngon lành...
- Trong khi trang Facebook của các thí sinh khác trong Top 10 Masterchef hoạt động khá cầm chừng, thì Facebook của bà rất sôi nổi, được hưởng ứng của nhiều bạn trẻ.
- Kết thúc cuộc thi không có nghĩa là hết.
Tôi sẽ tiếp tục đi tiếp với niềm đam mê nấu nướng bằng trái tim và cách của riêng mình.
Tôi muốn kêu gọi niềm đam mê với ẩm thực Việt Nam, kêu gọi tất cả những ai nấu nướng hãy trung thực với chính mình, phải có lương tâm và trách nhiệm với đối tượng mình phục vụ không vì những mục đích bất chính nào khác, dù bạn đem việc nấu nướng để mưu sinh hay làm giàu.
- Trong cuộc đời mình, bà thấy vui nhất lúc nào?
- Lúc nấu ăn. Vẽ cũng vui, nhưng nấu ăn vui hơn.
- Xin cảm ơn sự chia sẻ của bà!
