Đất khô cằn thành vườn trái ngọt
Buổi chiều, khi nắng đã dịu bớt, trên vườn thanh long rộng gần 5 ha, ông Nguyễn Văn Trà (xã Hàm Thuận Nam) vẫn đi dọc các trụ cây, kiểm tra từng ống dẫn nước của hệ thống tưới nhỏ giọt. Ít ai nghĩ rằng mảnh đất nay phủ xanh những hàng thanh long thẳng tắp này từng khô hạn, sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn.
Bước ngoặt đến cách đây gần mười năm, khi địa phương triển khai chủ trương khuyến khích áp dụng các giải pháp tưới tiết kiệm nước, sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững. Được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, ông Trà mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, từng bước chuyển sang sử dụng phân hữu cơ, thực hiện ghi chép nhật ký canh tác theo quy trình. Nhờ tưới đúng thời điểm, đủ lượng nước, cây thanh long sinh trưởng ổn định, hạn chế sâu bệnh. Trái ra đều, mẫu mã đẹp, chất lượng đồng đều. “Quan trọng nhất là mình chủ động được sản xuất, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào may rủi của thời tiết như trước”, ông Trà cho biết.
Khi màn đêm buông xuống, những vườn thanh long lại bừng sáng bởi hàng trăm bóng đèn treo dọc các trụ cây. Chong đèn là biện pháp kỹ thuật quen thuộc, giúp cây thanh long ra hoa trái vụ, nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, theo ông Trà, không đơn giản chỉ là “bật đèn cho sáng”. “Chong đèn phải đúng thời điểm, đúng cường độ. Nếu làm không đúng kỹ thuật, cây sẽ kiệt sức, ảnh hưởng đến các vụ sau”, ông phân tích.
Nhờ chủ động chia vườn thành hai pha điện để xử lý ra hoa trái vụ, đầu năm 2026, gia đình ông Trà thu hoạch khoảng 50 tấn thanh long, với giá bán trung bình 27 nghìn đồng/kg. Sau khi trừ chi phí đầu tư, gia đình ông đạt thu nhập khoảng 800 triệu đồng.
Từ sản xuất nhỏ lẻ đến tư duy liên kết
Bên cạnh điều kiện tự nhiên, sâu bệnh và biến động giá cả thị trường cũng là những rủi ro thường trực. Ông Mẫn, một hộ trồng thanh long ở xã Tân Thành cho biết, có những năm bệnh đốm nâu lây lan nhanh, nếu không xử lý kịp thời có thể mất trắng cả vụ.
Trước thực tế đó, việc cập nhật tiến bộ kỹ thuật, tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết được xem là “lá chắn” giúp nông dân giảm thiểu rủi ro. Nhiều hộ đã tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã, qua đó tiếp cận quy trình canh tác đồng bộ, thông tin thị trường và doanh nghiệp tiêu thụ. Nhiều hộ đã tham gia khâu sơ chế, đóng gói, từng bước giữ lại giá trị gia tăng.
Theo Hiệp hội Thanh long Bình Thuận (tỉnh Lâm Đồng), những ngày đầu năm 2026, giá thanh long trên địa bàn duy trì ở mức cao và ổn định. Hiện thương lái thu mua tại vườn với giá phổ biến khoảng 21 nghìn đồng/kg đối với thanh long ruột trắng và 35 nghìn đồng/kg đối với thanh long ruột đỏ, cao gấp đôi so nhiều thời điểm trong năm.
Câu chuyện làm giàu từ cây thanh long không còn xa lạ. Nhiều hộ gia đình đã xây dựng được cơ ngơi khang trang, nuôi con ăn học thành đạt nhờ cây trồng này. Tuy nhiên, theo những người nông dân, cái “giàu” lớn nhất không chỉ nằm ở thu nhập, mà còn là việc họ đã làm chủ sản xuất, gắn bó lâu dài với nghề nông trên chính mảnh đất quê hương.
