1/Không phải quê gốc nhưng ông sinh ra và lớn lên tại Hải Phòng, sống những năm tháng tuổi hoa niên ở đây. Miền đất đầy sóng và gió này đã gieo những giai điệu du dương trong tâm hồn cậu bé mẫn cảm trước cảnh sống khốn cùng của những kiếp thợ thuyền. Trường ca “Những người trên cửa biển” ra đời năm 1956 là khúc tráng ca đầy tâm huyết ông dành cho mảnh đất Hải tần phòng thủ dấu yêu của mình. Và một điều thú vị là Hải Phòng không chỉ có con đường mang tên Văn Cao mà còn có phòng học mang tên ông trong ngôi trường thế kỷ.
Mùa thu này, ngôi trường Bonnal-Bình Chuẩn-Ngô Quyền đã 103 tuổi. Đã bao mùa thu trôi qua, những cây cổ thụ thay lá bao mùa trên vuông đất này, ngôi trường cổ kính giữa lòng thành phố Cảng đã ghi dấu chân bao học trò tài danh từ nơi này ra đi. Có những con đường, phố thị mang tên danh nhân là điều thường thấy ở bất cứ đâu. Còn ở đây, trong ngôi trường này, ta được đến với những phòng học mang tên danh nhân là những gương mặt thầy trò tài danh từng gắn bó chốn này: Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, GS, NGND Nguyễn Lân, nhà văn Hoàng Ngọc Phách, nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi, nhạc sĩ Hoàng Quý, nhà thơ Lê Đại Thanh… Và đương nhiên, có một phòng học được trang hoàng, bài trí rất gọn ghẽ, đẹp mắt mang tên phòng học Văn Cao.
2/Nhạc sĩ Văn Thao, người con trai cả của nhạc sĩ Văn Cao từng rưng rưng xúc động khi đến thăm phòng học mang tên cha mình, thăm ngôi trường cha ông từng theo học thời nhỏ, gặp lại mảnh sân cha mình từng đá bóng và chơi trốn tìm cùng lũ bạn. Những bức ảnh chân dung, những ảnh chụp tác phẩm của Văn Cao từ âm nhạc đến thơ ca, hội họa được lồng trong khung kính treo trên tường của phòng học. Góc phòng còn có chiếc bàn nâu sẫm như hình hộp đàn dương cầm và đặt trên đó là tập nhạc “Bến xuân”, “Suối mơ”, “Thiên Thai”…
Nhà giáo Cao Tố Nga, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng nhà trường, chính là người khởi ý tưởng xây dựng những phòng học danh nhân của trường. Đến nay, trường đã có gần hai chục phòng học danh nhân và nhiều phòng học vinh danh khác. Cô chia sẻ rằng: “Chúng tôi muốn bắt đầu từ chính các cựu học sinh của trường, những nhà hoạt động cách mạng, các chính trị gia có tên tuổi hay các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ... Thiết kế các phòng học danh nhân một phần để học sinh hiểu về truyền thống của trường, nhưng cũng là cách truyền cảm xúc, truyền động lực tích cực cho học sinh khi các em được chủ động tìm hiểu và hằng ngày học tập trong không gian mang dấu ấn của các danh nhân”. Ngoài ra, trong không gian sang trọng của Thư viện Ký ức, cô đã cho trưng bày rất nhiều tác phẩm để đời của những nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học… từng là người thầy năm xưa, người học trò năm ấy của trường.
3/Trong ký ức của nhiều thầy cô Bonnal-Bình Chuẩn-Ngô Quyền, vẫn còn đây hình ảnh nhạc sĩ Văn Cao, người học trò già trở về trường cũ khi mớ tóc bạc lòa xòa và bộ râu thưa trắng xõa như hình dạng một nhà luyện thuật giả kim, đứng lặng tham dự Lễ kỷ niệm 65 năm ngày thành lập trường (năm 1985), bồi hồi run rẩy như đang sống lại một thời thơ dại trong trẻo của mình, xúc động, bối rối đến mức quên ngả mũ khi giai điệu “Tiến quân ca” của mình được vang lên trong không gian của ngôi trường tuổi thơ. Văn Cao đã từng tự họa chân dung mình ngày về trường bằng thơ: “Ta về râu tóc đã bạc/Sân trường hơn nửa thế kỷ trôi/Đâu bạn bè xưa một thời trọc lốc/Trong bức ảnh cởi trần quần đùi/Thầy giáo khuất lâu rồi/Làm sao còn khi ta cũng sắp/Ôi ấu thơ những mảnh báo in thạch/Ai trong đời còn lưu giữ giùm ta…”.
Và mùa thu thứ 103 này ở ngôi trường có phòng học mang tên ông, ta vẫn như thấy bóng dáng người nhạc sĩ ấy đang trở về.
Trong dịp Kỷ niệm 103 năm thành lập trường và 100 năm Ngày sinh của nhạc sĩ Văn Cao (15/11/1923-15/11/2023), trường đã dành một đêm nhạc với nhiều tiết mục hát múa trình diễn của thầy, trò nhà trường để tưởng nhớ Văn Cao cũng như vinh danh những nhạc sĩ từng một thuở gắn bó với nhà trường.
