Vọng thu

Thu sang, nắng nhẹ nhàng rải đều, miên man trên triền đê thoai thoải. Đồng lúa rì rào, trĩu nặng chờ đón tay người gặt. Tấm thảm vàng mênh mông trong những ngày trời chuyển dịu dàng. Mùi thơm thoang thoảng của giống lúa tám thơm cứ bay phất phơ trong gió.
Vọng thu

Mùa này, được đằm mình trong không gian đầy lãng mạn, dịu êm và nên thơ ấy, người ta sẽ thấy tâm hồn mình như được bay bổng. Vượt qua nghìn trùng xa xôi nơi phố thị phồn hoa, những cô cậu sinh viên, vài người đi làm ăn xa, đưa con về quê nghỉ hè, lại cảm giác tâm hồn mình được tưới đẫm miền ký ức tuổi thơ năm nào.

Hình ảnh những đứa trẻ quê, gầy nhong nhỏng, đen nhẻm, lủi dưới những bụi cây xanh ven đường tìm quả vàng lại hiện hữu trước mắt. Mơ hồ nhận ra, mình cũng từng là một đứa trẻ vô âu, hòa lẫn trong đám bạn cùng làng. Cây giới vàng rậm rạp, ẩn hiện trong một buổi chiều nhập nhoạng. Những quả giới nhỏ bằng ngón tay út, da căng bóng, vàng hươm, đậu phía sau đít là một sợi dây nhỏ xíu. Lũ nhỏ thường kháo nhau, trước khi ăn nên ngắt cái dây đó đi, vì nó có nọc độc của những con rắn trú ngụ trong bụi giới rậm rạp kia. Mùi thơm thoang thoảng, xen lẫn vị ngọt thanh luôn khiến những đứa trẻ thích thú. Chiếc áo vén lên đến tận cổ, kéo lại thành một chiếc túi nho nhỏ trước bụng. Đứa trèo lên cây, đứa ngồi ở dưới, lượm bỏ vào áo. Chiến lợi phẩm mang về lúc nào cũng nặng trĩu, mấy chiếc áo mặc hè chi chít những vết mủ cây. Kệ! Tuổi thơ mà, chẳng ai hai lần được tắm trên một dòng sông, cuộc sống sẽ cuốn mọi thứ đẹp đẽ ban sơ đi xa mà khi ngồi lại, nhiều khi bất giác thèm, thèm đến điên dại.

Mùa thu, hương thị bên nhà hàng xóm theo làn gió bay phảng phất trước hiên nhà. Bà ngoại lọm khọm gánh hai thúng nhỏ hai đầu mang ra chợ bán, kiếm chút tiền ăn trầu. Thị hàng xóm lúc nào cũng vàng tươi, tròn xoe và nưng nức đầu mũi. Quả bé xíu xiu, cầm gọn trong lòng bàn tay. Mỗi lần ngoại lấy thị về, ít nhiều gì lũ nhóc cũng xúm xít lại, xòe tay ra xin phần. Ngoại cẩn thận chọn quả chín mềm, chia cho mấy đứa cháu. Chúng ôm khư khư quả thị vào lòng, chốc chốc lại đưa lên mũi ngửi, để dành không dám ăn.

Ở quê mùa thu này, là dịp để những người con vào mùa Vu Lan báo hiếu. Những ngôi chùa rậm rịch chuẩn bị lễ lạt. Áo nâu theo đường mòn, men theo đám ruộng về tới chùa tụng kinh. Không phải ai mất cha, mất mẹ rồi mới hiểu được đạo nghĩa làm con. Có lẽ niềm hạnh phúc lớn lao nhất, vẫn là được quỳ dưới chân mẹ, rửa chân cho mẹ và tạ lỗi về những điều con chưa làm được với mẹ cha. Khi cài lên bông hồng đỏ trên ngực áo, biết bao đứa trẻ đã khóc trong hạnh phúc, vì hôm nay chúng còn đủ đầy mẹ cha.

Mùa đi qua mỗi năm, quả vàng vẫn chín rộ, nhưng hình như chỉ mỗi mùa thu luôn làm cho người ta xao xuyến trọn tâm can. Hình ảnh quả lúc lỉu trên cây, vườn nhà xanh tốt, bà ngoại tất tả gánh hàng ra chợ, lũ trẻ loi nhoi dưới chân đê, tiếng chuông chùa vang xa, khắc khoải một niềm thương luôn là những vọng tưởng ẩn hiện trong tâm khảm của mỗi người.

“Sáng nay ngoại có gánh thị ra chợ làng không em”, tiếng anh hai dịu dàng trong điện thoại. Có lẽ nơi phố thị ấy, mùa thu tới sẽ làm cho người ta nôn nao nhớ, công việc bận đến đâu vẫn sẽ thường xuyên liên lạc về nhà. Để hỏi xem tình hình sức khỏe của mọi người và hơn hết là cảm nhận vị thu đang len lỏi qua từng góc nhà, ngõ chợ, bay đến phố xá đông đúc, ghé vào tai người con xa quê “Thu về rồi, em có hay không?”.

Có thể bạn quan tâm

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.

Ảnh: ANH QUÂN

Người của rừng

Mỗi lần bà tôi cho ra chợ phố chơi, mọi người thường chào hỏi bà tôi bằng câu: “Mới trong rừng ra hả?”.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.