Tục thờ chó đá Ma-hin của người Tày

Tục thờ chó đá Ma-hin là một nét tín ngưỡng độc đáo của người Tày, thể hiện quan niệm vạn vật hữu linh và khát vọng được che chở, bảo vệ. Qua nhiều thế hệ, linh thú trước cửa mỗi gia đình không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn trở thành biểu tượng văn hóa bền bỉ của cộng đồng.

Đến Tết, chó đá Ma-hin không chỉ được tắm mà còn được choàng một chiếc khăn đỏ.
Đến Tết, chó đá Ma-hin không chỉ được tắm mà còn được choàng một chiếc khăn đỏ.

Từ bao đời nay, người Tày ở Lạng Sơn vẫn lưu giữ được phong tục tập quán và bản sắc riêng của dân tộc. Mà trong đó không thể thiếu tục thờ chó đá Ma-hin. Ở mỗi gia đình người Tày trong bản làng, đều có một con chó đá được đặt ở trước cửa nhà, với những tư thế khác nhau. Đó là một đặc trưng rất dễ thấy, khi đến thăm bất cứ bản làng người Tày nào ở xứ Lạng.

Chó đá, được gọi theo tiếng Tày là Ma-hin, có ý nghĩa vô cùng quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của họ. Chó đá giống như vị thần, người bạn của mỗi gia đình dân tộc Tày. Dù là người lớn hay trẻ con, cũng đều rất yêu thích con chó đá, không chỉ bởi đây là loài vật gần gũi với con người, mà nó còn bảo vệ cho các gia đình.

ndo_br_thiet-ke-chua-co-ten-30.png
Việc làm chó đá phải xem giờ, chọn ngày kỹ càng.

Việc tiến hành làm chó đá cũng không hề đơn giản. Khi một người Tày ở Lạng Sơn dự định xây nhà mới, người chủ gia đình sẽ phải đích thân đến nhà thầy cúng, xem tuổi, chọn ngày để đục đẽo một chú chó đá. Những việc này, phải được làm rất cẩn thận, vì người Tày có quan niệm rằng, chó đá Ma-hin ở trước cửa để cai quản cõi âm. Khi chó chỉ cần sủa lên một tiếng, tất cả những vong linh xấu, ác quỷ sẽ đều tan biến và không thể làm hại con người.

Người Tày quan niệm rằng, mỗi nhà sẽ đều có phương, hướng phong thủy. Những nhà có phong thủy xấu, việc đặt một chú chó đá trước cửa lại càng quan trọng. Vì nó sẽ đem lại may mắn, thuận lợi hơn cho gia chủ. Cho nên, việc làm chó đá trở thành một dịp quan trọng, được mỗi hộ gia đình và thầy cúng bàn bạc rất kỹ lưỡng.

Trong đời sống, chó là loài động vật được con người thuần dưỡng từ rất sớm, trở thành vật nuôi quen thuộc trong mỗi gia đình, làm nhiệm vụ bảo vệ, trấn áp kẻ xấu, mang lại bình an cho gia chủ. Theo quan niệm của người Việt, chó là loài vật trung thành và mang lại nhiều may mắn. Bởi vậy, mà dân gian có câu: “Mèo đến nhà thì khó, chó đến nhà thì sang”. Loài vật này cũng có một ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tâm linh của người Việt tự ngàn đời nay, biểu hiện rõ nhất thông qua tục thờ chó đá tại nhiều dân tộc với những hình thức khác nhau.

thiet-ke-chua-co-ten-31.png
Chó đá Ma-hin là linh vật rất quan trọng với người Tày.

Sau khi đã chọn được ngày tốt, chính người thầy cúng sẽ đi ra bờ suối để chọn đá về đục đẽo thành tượng chó đá. Việc quyết định hình dáng đứng, nằm, ngồi của chó đá, đều phụ thuộc vào thầy cúng. Người thầy sẽ dựa trên ngày sinh, tháng đẻ của gia chủ, cùng với hướng phong thủy của gia đình để quyết định hình dáng của chó đá Ma-hin.

Chó đá thường sẽ nặng khoảng 5-7kg, một số gia đình có điều kiện hơn, sẽ thích làm những con chó với kích cỡ lớn. Dáng Ma-hin được nhiều người Tày yêu thích đó là nằm phủ phục xuống, mắt và mõm hướng thẳng về phía trước. Ngày “rước” Ma-hin về nhà, cũng là ngày vui của mỗi gia đình, vì từ nay, họ đã có một linh thú để bảo vệ khỏi những điều xấu. Chính vì vậy, ngày rước Ma-hin cũng được người Tày chọn lựa cẩn thận. Khi đem chó đá về phải có thầy cúng, cùng chủ gia đình làm các nghi thức để tiếp đón Ma-hin.

Ma-hin được người Tày quý mến, coi như một thành viên trong gia đình. Cứ vào những ngày lễ, hay các dịp đặc biệt, họ thường thắp những nén hương ngay trước mặt chó đá, giống như việc hỏi thăm một chú chó nhỏ đã sống cùng gia đình từ lâu.

Nhất là vào dịp Tết, chó đá được thực hiện những nghi lễ rất quan trọng. Người Tày sẽ hái lá bưởi, đun sôi, để nguội và “tắm” cho chó đá. Họ quan niệm rằng, làm như vậy Ma-hin sẽ được sạch sẽ, thơm tho sau một năm vất vả.

Sau khi tắm xong, người chủ nhà sẽ buộc một chiếc khăn đỏ vào cổ Ma-hin như một lời chúc năm mới may mắn, hạnh phúc. Đồng thời, thể hiện tấm lòng quan tâm đến chó đá của các gia đình. Đặc biệt, Ma-hin được chủ nhân trong nhà cúng cơm, bánh kẹo, và tặng phong bao lì xì như mọi thành viên trong nhà.

Có thể bạn quan tâm

Những mùa xuân kết tinh từ nghĩa tình quân dân

Những mùa xuân kết tinh từ nghĩa tình quân dân

Giữa trùng khơi sóng nước, Tổ quốc Việt Nam vẫn hiện hữu thiêng liêng qua từng tấc đảo, từng hơi thở của quân và dân nơi đầu sóng ngọn gió. Vất vả gian lao là hữu hình, nhưng tình người và lý tưởng phụng sự lại là sức mạnh vô hình gắn kết những cuộc đời xa lạ trở thành một khối thống nhất, một gia đình lớn mang tên Trường Sa.

Bánh khảo là thức quà truyền thống của người Tày ở Cao Bằng đãi khách mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Thơm ngon hương vị bánh khảo ngày Tết của người Tày

Mỗi độ xuân về, khi Tết Nguyên Đán cận kề, đồng bào Tày ở Cao Bằng lại tất bật chuẩn bị những món ăn truyền thống để đón năm mới. Trong đó, bánh khảo là đặc sản không thể thiếu trong mỗi gia đình, vừa là thức quà đãi khách, vừa gửi gắm ước vọng về một năm sung túc, đủ đầy.

Tiết mục văn nghệ trong chương trình gặp gỡ “Xuân Quê hương 2026” do Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia tổ chức. (Ảnh: ĐINH TRƯỜNG)

Cộng đồng người Việt tại Campuchia bước vào năm mới tràn đầy hy vọng

Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Campuchia ghi lại một số chia sẻ, kỳ vọng trong năm mới của đại diện cộng đồng người gốc Việt về tương lai đất nước và quan hệ Việt Nam-Campuchia, nhất là sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV và chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Campuchia ngay trước Tết Bính Ngọ 2026.

Lễ chùa đầu năm không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là nét đẹp văn hóa.

Nét đẹp văn hóa từ hoạt động lễ chùa đầu năm

Tự bao đời, trong tâm thức người Việt, Tết không chỉ mang ý nghĩa của việc tiễn đưa năm cũ, chào đón năm mới, mà còn mang đậm nét tâm linh, tín ngưỡng. Ngoài tục lệ cúng gia tiên, mọi người còn thường tìm về các đền, chùa để cầu phúc, cầu may cho gia đình với mong muốn những điều tốt đẹp nhất trong năm mới.

Mùng Một Tết ở Trường Sa

Mùng Một Tết ở Trường Sa

Khi đất liền rộn ràng tiếng chúc xuân, giữa trùng khơi, quần đảo Trường Sa đón ngày mùng Một Tết trong không khí trang nghiêm, ấm áp và đầy ý nghĩa. Không pháo hoa rực rỡ hay phố phường đông vui, nhưng mùa xuân nơi đầu sóng vẫn hiện hữu trọn vẹn, ấm áp nghĩa tình với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên đảo.

Đà Nẵng mùa xuân Bính Ngọ năm 2026.

Giữa khoảng lặng mùa xuân thành phố

Đà Nẵng mùa xuân, không gian tràn ngập nắng. Phố rộng hơn nhưng gần hơn và trong dòng chảy bất tận của mùa xuân, chạm một nụ cười trong nắng sớm, lòng người, nhẹ hơn trong khoảnh khắc này giữa khoảng lặng mùa xuân thành phố.

Trên đỉnh núi, giữa gió biển và sương đêm, những người lính lặng thầm dõi theo từng tín hiệu trên màn hình ra-đa, ngày đêm canh giữ vùng trời Tổ quốc.

Những đôi mắt không ngủ trên “mặt trận vô hình”

Trên đỉnh núi, giữa gió biển và sương đêm, những người lính lặng thầm dõi theo từng tín hiệu trên màn hình ra-đa, ngày đêm canh giữ vùng trời Tổ quốc. Công việc của họ ít khi được nhắc tới, nhưng mỗi ca trực, mỗi phút giây tập trung cao độ đều góp phần giữ bình yên cho bầu trời và cuộc sống dưới mặt đất

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

Từ ngôi làng nhỏ bé bên sông Đuống, tranh Đông Hồ đã chính thức được thế giới công nhận những giá trị độc đáo của mình. Dòng tranh Tết “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, sau nhiều năm âm thầm vượt qua những khó khăn của cuộc sống, của thị trường, đã trở lại rực rỡ.

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Mỗi khi Tết đến, xuân về, khi đất liền rộn ràng trong sắc đào hồng, mai vàng, thì giữa Biển Đông mênh mông, quần đảo Trường Sa cũng bước vào mùa xuân theo một nhịp riêng.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Về quê ăn Tết

Đã nhiều năm nay, từ khi bước qua tuổi sáu mươi, tôi thường về quê ăn Tết sớm. Năm nay cũng vậy, khi những cơn gió mùa Đông Bắc đầu tiên tràn đến, tôi đã thu xếp về quê ăn Tết. Tôi thèm cái không khí, cái hương vị, cái hồn cốt Tết quê.

Kênh nhà Lê đoạn qua tỉnh Nghệ An có chiều dài 128 km.

Sống cùng đất và nước

Đó là vào năm 1988, trong chuyến đi vào Nghệ An cùng với nhà văn Sơn Tùng và họa sĩ Lê Lam, hai bậc văn nhân nghệ sĩ từng trải đã chỉ cho tôi thấy dòng sông đào lịch sử, tuyến vận tải đường thủy đầu tiên của nước Việt, đó là Kênh nhà Lê.

Minh họa: Nguyễn Minh

Hương bánh chưng bếp củi

Có những mùi hương để nhớ. Chúng lặng lẽ đi cùng ta qua năm tháng, như phần ký ức không thể gọi tên. Với tôi - kẻ sinh ra và lớn lên giữa phố thị - đó là mùi khói củi bảng lảng trong sương chiều giáp Tết, quấn quýt trên mái ngói nâu trầm quê vợ tôi.

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Dường như với bất kỳ người con đất Việt nào, dù đang ở bất cứ nơi đâu, hình ảnh nồi bánh chưng thơm mùi lá dong đặt trên bếp lửa đỏ rực ấm áp, xua tan giá lạnh mùa đông đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi độ Tết đến Xuân về.

Người thuyền trưởng giữ vai trò đặc biệt quan trọng; mỗi quyết định không chỉ điều khiển con tàu mà còn thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm và hình ảnh Tổ quốc giữa biển khơi.

Những người canh giữ mùa xuân

Mỗi dịp Tết đến, khi nhiều gia đình sum vầy bên mâm cơm đoàn tụ, có những con người lặng lẽ lên đường làm nhiệm vụ ở những nơi xa xôi: ngoài khơi, trên những điểm cao lộng gió, hay giữa những cánh rừng sâu. 

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Vẫn tay gầy cùng tôi bày mâm ngũ quả

Chiều cuối năm, nắng mỏng chiếu xiên qua tán cau ở hiên tây, rải chút vàng nhè nhẹ xuống sân gạch. Tôi tỉ mỉ biện bày mâm ngũ quả trong khoảng vắng lặng của ngôi nhà. 

Nụ cười Y Đẻ.

Người Rơ Măm, trong những hồi sinh

Trở lại Mo Rai, tôi nhận thấy luồng sinh khí mới, khi mà sự hồi sinh đã thành sức vươn lên mạnh mẽ. Mái nhà rông làng Le vươn cao trên nền trời xanh Tây Nguyên, khẳng định sự hiện diện tự tin và kiêu hãnh của bà con dân tộc Rơ Măm, tộc người từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng nhiều năm trước.

Suối nguồn Tây Nguyên

Suối nguồn Tây Nguyên

Từ bao đời nay, người Mạ, Cơ Ho, Ê Đê, M’Nông, Gia Rai, Ba Na... trên vùng đất đại ngàn Tây Nguyên luôn chọn đất lập làng gần những dòng nước mát lành.

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Lần thứ ba đón Tết cổ truyền tại Việt Nam, Đại sứ Pháp Olivier Brochet đã có những chia sẻ và trải nghiệm thú vị về dịp lễ lớn của người Việt.

[Podcast] Hương Tết từ nồi bánh chưng xanh

[Podcast] Hương Tết từ nồi bánh chưng xanh

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến rất gần. Trong nhịp sống rộn ràng chuẩn bị đón xuân, với người Việt, nồi bánh chưng xanh vẫn luôn là biểu tượng thiêng liêng của Tết cổ truyền - nơi hội tụ hương vị quê hương, ký ức sum vầy và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ.