Đầu năm mới này, chị cũng hào hứng chia sẻ câu chuyện về nghề bánh và ước mong nhân rộng, phát huy giá trị bánh Việt, đem câu chuyện về quê hương-đất nước-con người Việt Nam qua những chiếc bánh Việt đi muôn nơi.
Trong câu chuyện đầu năm, chị nhắc lại kỷ niệm về chương trình “Siêu Bánh 2025” như một minh chứng thiết tha cho tình yêu bánh Việt của mình. Chị kể, tôi dừng chân ở Top 6 trong cuộc thi đó, nhưng với tôi, điều quan trọng nhất không nằm ở thứ hạng mà ở việc tôi đã giữ trọn vẹn thông điệp ban đầu khi tham gia: “Tôi yêu bánh Việt”.
Theo nữ nghệ nhân, xuyên suốt chương trình, dù đề bài của ban giám khảo thay đổi như thế nào, chị vẫn luôn cố gắng đưa bánh Việt, nguyên liệu Việt và tinh thần ẩm thực Việt vào từng phần thi. Chị mong khán giả nhìn thấy và trân trọng hơn từng hạt gạo, từng loại gia vị, trái cây, rau củ quen thuộc của quê hương mình.
“Những nguyên liệu tưởng chừng rất đỗi bình dị ấy, nếu được nâng niu và chế biến đúng cách, hoàn toàn có thể bước lên bàn tiệc một cách ngon lành, đẹp đẽ và đầy tự hào. Với tôi, được kể câu chuyện về bánh Việt theo cách của mình trên sân chơi đó chính là thành công lớn nhất và tôi tin mình đã làm tròn định hướng ngay từ ngày đầu bước vào chương trình”, nghệ nhân bánh Trần Vi Khuyên chia sẻ.
Những nguyên liệu tưởng chừng rất đỗi bình dị ấy, nếu được nâng niu và chế biến đúng cách, hoàn toàn có thể bước lên bàn tiệc một cách ngon lành, đẹp đẽ và đầy tự hào. Với tôi, được kể câu chuyện về bánh Việt theo cách của mình trên sân chơi đó chính là thành công lớn nhất và tôi tin mình đã làm tròn định hướng ngay từ ngày đầu bước vào chương trình.
Nghệ nhân bánh Trần Vi Khuyên.
Trưởng thành nghề từ trải nghiệm gắn bó với công việc làm bánh Nerikiri - Wagashi, nữ nghệ nhân Trần Vi Khuyên đã có gần 2 thập kỷ làm và đào tạo học viên về loại bánh truyền thống đầy nghệ thuật này.
Trở lại câu chuyện về việc tham dự chương trình truyền hình thực tế - game show “Siêu Bánh” mùa 2 đã đề cập ở trên, Vi Khuyên cho biết, ở tập đầu tiên của chương trình, chị đã mang đến set bánh “Từ-Bi-Hỷ-Xả” để tạo ra một ấn tượng đặc biệt.
Mang ý nghĩa nhân văn và hình ảnh gợi nhắc đến văn hóa Việt Nam, set bánh không chỉ khiến giám khảo khó lòng nhận xét mà còn gây ấn tượng sâu đậm với người xem bởi sự tinh tế và câu chuyện đặc biệt đằng sau mỗi chiếc bánh.
Set bánh “Từ-Bi-Hỷ-Xả” của Vi Khuyên là tổng hòa của các nguyên liệu chọn lọc như nước dừa tươi Vietcoco, đậu trắng, mứt vỏ bưởi, cốm Hà Nội và trà hoa sen - những hương vị gắn liền với hình ảnh Việt Nam thân quen. Với bốn chiếc bánh, Vi Khuyên đã khéo léo gửi gắm triết lý sống và tình cảm của mình.
Từ: Chiếc bánh có tạo hình lá sen có một nụ sen e ấp được kết hợp từ bột nếp và bột tẻ. Trong nhân có sử dụng bưởi ở Phú Thọ quê hương của Vi khuyên. Hình ảnh lá sen ôm ấp nụ sen giống như là tình yêu của người mẹ dành cho con nó rộng lớn và bao la. Tuy nhiên, tình yêu mà chị nhắc đến không chỉ là tình cảm mẹ con, gia đình mà còn là tình yêu dành cho bạn bè và những người chung quanh.
Bi: Bánh có 50% là thạch và 50% là lớp đậu trắng, mang đậm chất Hà Nội với vị ô mai sấu, mơ gừng kết hợp với đậu trắng và mè đen, tạo nên hương vị thanh mát, chua ngọt hài hòa. Tạo hình hồ sen giống như tấm lòng của Vi Khuyên muốn chia sẻ và thấu hiểu tất cả mọi người.
Hỷ: Niềm vui và hạnh phúc chính là ý nghĩa mà Vi Khuyên truyền tải qua chiếc bánh này. Chiếc bánh sử dụng trái hồng tre giòn, được tỉa hình bông sen, tượng trưng cho niềm vui khi nhìn thấy người thân, bạn bè chung quanh mình hạnh phúc.
Xả: Bánh này là một loại bột thạch trong veo, sử dụng trà sen và đường phèn, mang hương vị trong trẻo, thanh mát. Vi Khuyên đã tinh tế chọn trà sen để tạo nên hương vị độc đáo, khác biệt và mời gọi sự thanh thản, nhẹ nhàng trong tâm hồn.
“Nếu như người Nhật sử dụng nước đường đen thì tôi lại lựa chọn trà sen được ướp trong những bông hoa sen ở hồ, thêm nước đường để thành nước sốt cho chiếc bánh cuối cùng”, Vi Khuyên cho biết.
Set bánh của Vi Khuyên trong chương trình đã nhận được nhiều lời khen từ các giám khảo về cả hình thức lẫn ý nghĩa. Giám khảo Tú Tiến, một trong những chuyên gia hàng đầu về nghệ thuật ẩm thực, không khỏi trầm trồ: “Bạn rất là khôn ngoan. Đặc tính của dòng bánh này nó đã như một tác phẩm nghệ thuật rồi.” Với set bánh này, Vi Khuyên đã chinh phục được ban giám khảo với tinh thần sáng tạo, tôn vinh những nguyên liệu Việt Nam. “Không chỉ là những chiếc bánh ngon mà còn thể hiện sức sáng tạo, cá tính độc đáo và truyền cảm hứng tuyệt vời”, Ban tổ chức đánh giá.
Cơ duyên với bánh Nhật và con đường theo đuổi
Khi bánh Nhật còn khá mới mẻ ở Việt Nam, Vi Khuyên gần như là một trong những người sớm nghiên cứu và học chuyên sâu về nghệ thuật bánh Nhật. Nhờ có nền tảng tiếng Nhật từ thời đại học, nữ nghệ nhân đã tiếp cận bánh truyền thống Nhật dễ dàng hơn. Bản thân chị cũng đã sang Nhật học trực tiếp và cũng mời thầy Nhật về Việt Nam giảng dạy.
Vi Khuyên kể: “Những người thầy tôi học đều là nghệ nhân nhiều đời làm bánh truyền thống. Từ các thầy, tôi học được sự tỉ mỉ, nguyên tắc và tình yêu nguyên liệu. Các thầy dạy tôi trân trọng từng hạt gạo, hạt đỗ, làm bánh với tâm trạng vui vẻ để người nhận bánh cũng cảm nhận được điều đó. Vì vậy, tôi chỉ nhận làm bánh trong khả năng mình kiểm soát được chất lượng. Có khách từng buồn vì tôi không nhận đơn số lượng lớn, nhưng cũng chính nguyên tắc ấy giúp những người ở lại với Jobo luôn là khách quen, là bạn bè, là người nhà”.
Trải qua hơn 15 năm làm nghề, Trần Vi Khuyên được biết đến là nghệ nhân ẩm thực Sao Vàng Đất Việt, hiện đang là Phó Chủ tịch Liên Chi Hội Bánh Việt Nam đồng thời là Giám đốc điều hành kiêm Nhà sáng lập Jobo Kitchen – Jobo Wagashi – Trong Coffee (lĩnh vực Coffee & Bakery).
Bên cạnh đó, Trần Vi Khuyên còn từng làm Giám khảo quốc tế tại Đài Loan, Bỉ – thành viên hệ thống International Chefs Association & Worldchefs. Cô cũng đã từng đạt nhiều giải thưởng danh giá về nghề bánh gồm có: Cúp hạng mục Bánh Nghệ thuật tại Đài Loan; 1 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng tại Vietnam Culinary Challenge; Huy chương Bạc hạng mục Bánh tráng miệng sầu riêng tại Trung Quốc.
Từ những bánh gạo truyền thống được dùng cho các buổi nghi lễ trà đạo, qua đôi bàn tay tỉ mỉ của các nghệ sĩ làm bánh đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật đầy cảm hứng và cảm xúc. Được lấy cảm hứng từ các hình ảnh thiên nhiên như hoa anh đào, núi Phú Sĩ, hoa sen... đã nổi bật lên những sự phá cách trong trang trí nhưng không quá xa rời với nền văn hóa Nhật Bản. Mỗi một chiếc bánh là cả một sự tập trung, tỉ mỉ, cảm xúc và là cả nội tâm của người làm bánh dành đến cho người thưởng thức. (Nghệ thuật làm bánh Wagashi)
Giữ hồn bánh Việt
Tâm sự với chúng tôi, nữ nghệ nhân Trần Vi Khuyên cho biết, tuổi thơ của chị gắn liền với hình ảnh bà nội ngồi bên thềm, xay bột gạo bằng chiếc cối đá. Từ gạo, ngô, khoai, sắn do nhà trồng, dưới đôi tay bà làm ra đủ thứ bánh quê: bánh sắn, bánh hòn, bánh mật, bánh khoai… “Với tôi, bà như một bà tiên – dịu dàng, đảm đang, nuôi dạy chín người con bằng chính đôi tay nhỏ bé và những món quà bánh giản dị mà ấm áp”, Vi Khuyên nhớ lại.
“Có lẽ vì thế mà tôi luôn thần tượng bà. Đến khi lớn lên, lấy chồng và mang thai con đầu lòng năm 2007, việc đầu tiên tôi làm để chuẩn bị làm mẹ là học nấu ăn, học làm bánh. Ban đầu chỉ là mong muốn chăm sóc gia đình tốt hơn, nhưng rồi từ những mẻ bánh nhỏ, tôi gắn bó với nghề lúc nào không hay. Và từ đó đến nay, tôi luôn làm bánh bằng tâm thế của một người mẹ – cẩn thận, đủ đầy, và gửi gắm yêu thương trong từng sản phẩm”, Vi Khuyên kể.
Chị cho biết thêm, qua quá trình nghiên cứu nguyên liệu, tôi nhận ra Việt Nam và Nhật Bản có nhiều điểm tương đồng: đều là nền văn minh lúa nước, khí hậu gió mùa, nguồn nước và thổ nhưỡng phong phú. Sự đồng điệu đó thôi thúc nữ nghệ nhân này đã nảy ra ý tưởng kết hợp sự chỉn chu, tinh tế trong hình thức của bánh Nhật với sự đa dạng hương vị của người Việt.
Với mục tiêu tạo ra những sản phẩm hài hòa, có thể đi xa hơn, giới thiệu với bạn bè quốc tế, nhưng vẫn giữ được hương vị và tinh thần văn hóa Việt Nam, Vi Khuyên đã từng bước mày mò tìm hiểu, kết hợp sáng tạo để làm ra những thức bánh Việt vừa đẹp vừa ngon, vừa hiện đại vừa truyền thống.
Hiện nay, ngoài công việc trực tiếp làm bánh, Vi Khuyên còn tham gia giảng dạy trong các lớp học làm bánh. “Một trong những điều tôi đang và sẽ tiếp tục làm là hỗ trợ các bạn trẻ phát huy giá trị bánh Việt theo góc nhìn hiện đại của chính các bạn. Dựa trên nguyên liệu Việt và kinh nghiệm của cha ông, tôi mong các bạn tạo ra những chiếc bánh Việt mới – gần gũi hơn với thế hệ trẻ, mang dấu ấn 'Made in Vietnam' mới”, Vi Khuyên cho hay.
Cũng theo nữ nghệ nhân, nghề bánh – cũng như nghề bếp – trước hết là sự tử tế và chân thành. Sức khỏe của khách hàng luôn là điều đặt lên hàng đầu, sau đó mới đến kỹ thuật và kỷ luật trong quy trình sản xuất để bảo đảm an toàn, sạch sẽ. “Tôi tin rằng, khi người làm nghề luôn giữ vững nguyên tắc đó, thì Tổ nghề sẽ không phụ, và khách hàng sẽ luôn ở lại cùng mình”, Vi Khuyên nói.
