Trên mâm cỗ cúng của người Thái không xuất hiện thịt gà và thịt trâu để thể hiện sự trân trọng những con vật gắn liền nông nghiệp.
Trên mâm cỗ cúng của người Thái không xuất hiện thịt gà và thịt trâu để thể hiện sự trân trọng những con vật gắn liền nông nghiệp.

Tục kiêng cúng thịt gà, thịt trâu của người Thái ở Mai Châu

Tục kiêng thịt gà, thịt trâu trong lễ mừng cơm mới của người Thái ở Mai Châu phản ánh sâu sắc quan niệm sống hài hòa với thiên nhiên và lòng biết ơn những “bạn đồng áng” đã cùng con người làm nên vụ mùa bội thu.

Đối với đồng bào dân tộc Thái tại Mai Châu (Phú Thọ), lễ mừng cơm mới là một dịp quan trọng trong năm. Đây là thời điểm các gia đình người Thái sum họp, quây quần bên nhau để tưởng nhớ ông bà tổ tiên, cảm ơn trời đất đã cho họ một mùa màng bội thu.

Lễ mừng cơm mới của người Thái tại Mai Châu (tỉnh Phú Thọ) được diễn ra sau khi mùa màng đã xong xuôi, lúa được gặt về. Lễ mừng cơm mới không có ngày cố định tổ chức, thường được người Thái chọn ngày lành, tháng tốt, để “thuận trời, thuận đất” mừng cho một năm sung túc no đủ và cầu cúng cho tương lai mưa thuận, gió hòa.

ndo_br_2-thai.png
Những người phụ nữ chuẩn bị mâm cúng trong gia đình người Thái ở Mai Châu.

Cứ vào dịp lễ này, con cháu người Thái ở Mai Châu lại quay về rất đông. Đây là dịp để ông bà, cha mẹ dạy bảo con cháu biết quý trọng sức lao động, đạo lý, lối sống đúng mực ở đời. Đặc biệt, người Thái không làm giỗ người đã khuất vào ngày mất. Hằng năm, nhân ngày làm lễ mừng cơm mới, ngày làm vía cũng như các ngày lễ khác, gia chủ sẽ mời người đã khuất về chung vui cùng con cháu.

Mâm cơm của lễ mừng cơm mới thường có rất nhiều món ăn, được những người phụ nữ trong gia đình chuẩn bị một cách công phu. Mâm cúng thường gồm có bốn gói xôi nếp mới, mọc cá, một bát canh, rượu, nước và một đĩa trầu cau… là những thứ không thể thiếu trong truyền thống của gia đình người Thái ở Mai Châu.

Khi cúng, đồng bào người Thái sẽ thắp một ngọn đèn dầu trên mặt bàn thờ, mâm cơm cúng bày bên dưới bàn thờ. Người chủ gia đình có nhiệm vụ quan trọng nhất, phải đọc lời khấn mời ma nhà ăn cơm mới. Theo quan niệm của người Thái, ma nhà có thể phù hộ cho gia đình họ ăn nên làm ra, sung túc, đầy đủ vào năm sau.

Có một điều rất đặc biệt, trong lễ mừng cơm mới, người Thái kiêng không dùng đến thịt gà, thịt trâu trong mỗi món ăn. Mặc dù, bình thường, họ vẫn sử dụng thịt gà trong những ngày lễ khác. Nhưng, trong lễ mừng cơm mới, người Thái tại Mai Châu lại sử dụng món cá đồ củ sả để làm điểm nhấn không thể thiếu trong mâm cúng.

Ngoài ra, một sản vật nữa không thể thiếu trong lễ chính là cơm xôi. Cơm xôi được đồ chín và được quạt cho nguội, rồi gói thành từng gói nhỏ bằng lá dong. Gói xôi bằng lá sẽ tiện hơn và khi đặt lên mâm cúng, cơm cũng không bị khô lại giữ được mùi dẻo thơm.

le-mung-com-moi-210042025120013.jpg
Người chủ gia đình thực hiện nghi lễ cúng tổ tiên trong dịp đầu năm.

Người Thái ở vùng này, quan niệm rằng, trâu là một con vật không thể thiếu trên đồng với mỗi người nông dân. Cho nên, không thể giết trâu, bởi đó chính là loài vật gắn liền cùng đồng ruộng, mùa màng và giúp cho nhân dân được ấm no, sung túc. Còn con gà là loài vật được phần lớn gia đình người Thái tại Mai Châu nuôi, họ cho rằng nó đã “hy sinh” thân mình để làm đồ cúng cho các dịp lễ khác trong năm và cũng có công cho mọi người xem chân (một cách xem bói của người Thái) để quyết định những việc hệ trọng. Cho nên, con gà sẽ không phải làm món ăn trong dịp lễ mừng cơm mới.

Chính vì vậy, không những con gà và con trâu chẳng bị làm thịt trong lễ mừng cơm mới, mà còn được mời ăn trong dịp này. Thông thường, mỗi gia đình người Thái sẽ chuẩn bị cho chúng một gói xôi nho nhỏ gói trong lá chuối để cùng “ăn mừng” một mùa màng vất vả vừa qua. Tùy vào từng điều kiện của gia đình, mà những loài vật này, sẽ được “thưởng” ít hay nhiều đồ ăn.

Ngày nay, tục lệ này vẫn được người Thái ở Mai Châu, Hòa Bình truyền lại cho các thế hệ con cháu, khi về Hòa Bình dự lễ cơm mới, không khó bắt gặp cảnh tượng đàn trâu, đàn gà đang được “chung vui” cùng chủ nhà. Đây là một truyền thống đẹp, nhân văn của người Thái tại Mai Châu, thể hiện tình yêu lao động, lòng thương mến loài động vật đã được tích lũy từ biết bao thế hệ người Thái và hiện nay vẫn đang được tiếp nối ở những người con cháu.

Hiện nay, mặc dù lễ mừng cơm mới, đã được tổ chức đơn giản hơn, thường ghép chung với Tết diễn ra vào mùa xuân, nhưng những người Thái tại Mai Châu vẫn giữ gìn được bản sắc văn hóa truyền thống độc đáo của dân tộc mình, thịt gà và thịt trâu vẫn là những món ăn không xuất hiện trên mâm cỗ cúng của người Thái dâng tặng thần linh và tổ tiên.

Có thể bạn quan tâm

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

Từ ngôi làng nhỏ bé bên sông Đuống, tranh Đông Hồ đã chính thức được thế giới công nhận những giá trị độc đáo của mình. Dòng tranh Tết “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, sau nhiều năm âm thầm vượt qua những khó khăn của cuộc sống, của thị trường, đã trở lại rực rỡ.

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Mỗi khi Tết đến, xuân về, khi đất liền rộn ràng trong sắc đào hồng, mai vàng, thì giữa Biển Đông mênh mông, quần đảo Trường Sa cũng bước vào mùa xuân theo một nhịp riêng.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Về quê ăn Tết

Đã nhiều năm nay, từ khi bước qua tuổi sáu mươi, tôi thường về quê ăn Tết sớm. Năm nay cũng vậy, khi những cơn gió mùa Đông Bắc đầu tiên tràn đến, tôi đã thu xếp về quê ăn Tết. Tôi thèm cái không khí, cái hương vị, cái hồn cốt Tết quê.

Kênh nhà Lê đoạn qua tỉnh Nghệ An có chiều dài 128 km.

Sống cùng đất và nước

Đó là vào năm 1988, trong chuyến đi vào Nghệ An cùng với nhà văn Sơn Tùng và họa sĩ Lê Lam, hai bậc văn nhân nghệ sĩ từng trải đã chỉ cho tôi thấy dòng sông đào lịch sử, tuyến vận tải đường thủy đầu tiên của nước Việt, đó là Kênh nhà Lê.

Hương bánh chưng bếp củi

Hương bánh chưng bếp củi

Có những mùi hương để nhớ. Chúng lặng lẽ đi cùng ta qua năm tháng, như phần ký ức không thể gọi tên. Với tôi - kẻ sinh ra và lớn lên giữa phố thị - đó là mùi khói củi bảng lảng trong sương chiều giáp Tết, quấn quýt trên mái ngói nâu trầm quê vợ tôi.

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Dường như với bất kỳ người con đất Việt nào, dù đang ở bất cứ nơi đâu, hình ảnh nồi bánh chưng thơm mùi lá dong đặt trên bếp lửa đỏ rực ấm áp, xua tan giá lạnh mùa đông đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi độ Tết đến Xuân về.

Người thuyền trưởng giữ vai trò đặc biệt quan trọng; mỗi quyết định không chỉ điều khiển con tàu mà còn thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm và hình ảnh Tổ quốc giữa biển khơi.

Những người canh giữ mùa xuân

Mỗi dịp Tết đến, khi nhiều gia đình sum vầy bên mâm cơm đoàn tụ, có những con người lặng lẽ lên đường làm nhiệm vụ ở những nơi xa xôi: ngoài khơi, trên những điểm cao lộng gió, hay giữa những cánh rừng sâu. 

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Vẫn tay gầy cùng tôi bày mâm ngũ quả

Chiều cuối năm, nắng mỏng chiếu xiên qua tán cau ở hiên tây, rải chút vàng nhè nhẹ xuống sân gạch. Tôi tỉ mỉ biện bày mâm ngũ quả trong khoảng vắng lặng của ngôi nhà. 

Nụ cười Y Đẻ.

Người Rơ Măm, trong những hồi sinh

Trở lại Mo Rai, tôi nhận thấy luồng sinh khí mới, khi mà sự hồi sinh đã thành sức vươn lên mạnh mẽ. Mái nhà rông làng Le vươn cao trên nền trời xanh Tây Nguyên, khẳng định sự hiện diện tự tin và kiêu hãnh của bà con dân tộc Rơ Măm, tộc người từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng nhiều năm trước.

Suối nguồn Tây Nguyên

Suối nguồn Tây Nguyên

Từ bao đời nay, người Mạ, Cơ Ho, Ê Đê, M’Nông, Gia Rai, Ba Na... trên vùng đất đại ngàn Tây Nguyên luôn chọn đất lập làng gần những dòng nước mát lành.

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Lần thứ ba đón Tết cổ truyền tại Việt Nam, Đại sứ Pháp Olivier Brochet đã có những chia sẻ và trải nghiệm thú vị về dịp lễ lớn của người Việt.

[Podcast] Hương Tết từ nồi bánh chưng xanh

[Podcast] Hương Tết từ nồi bánh chưng xanh

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến rất gần. Trong nhịp sống rộn ràng chuẩn bị đón xuân, với người Việt, nồi bánh chưng xanh vẫn luôn là biểu tượng thiêng liêng của Tết cổ truyền - nơi hội tụ hương vị quê hương, ký ức sum vầy và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ.

Đông đảo cán bộ, nhân viên người Việt và người Campuchia của Công ty Metfone tham gia hoạt động cùng nhau gói bánh chưng ngày Tết. (Ảnh: HUY VŨ)

Lan tỏa văn hóa dân tộc Việt qua phong tục ngày Tết

Đã thành truyền thống, hằng năm, cứ mỗi dịp chuẩn bị đón Tết cổ truyền Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Việt Nam tại Campuchia lại tổ chức liên hoan đón Xuân cùng các hoạt động chung như gói bánh chưng hay nấu các món ăn mang đậm hương vị quê nhà, góp phần lan tỏa văn hóa Việt trong cộng đồng cũng như tới bạn bè Campuchia.

Nối dòng di sản

Nối dòng di sản

Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam có tới 4 cái tên được UNESCO vinh danh Di sản thế giới chỉ trong năm 2025. Không phải ngẫu nhiên mà dải đất hình chữ S được Giải thưởng Du lịch Thế giới 2025 lần thứ 6 xướng tên “Điểm đến di sản hàng đầu thế giới” và lần thứ 3 giữ vị trí “Điểm đến Di sản hàng đầu châu Á”.

Tổng Bí thư gặp mặt đoàn kiều bào tiêu biểu về tham dự chương trình Xuân Quê hương 2026. (Ảnh: Đăng Khoa)

Xuân Quê hương 2026 - Khơi dậy niềm tự hào của những người con xa xứ trước vận hội mới của đất nước

Xuân Quê hương 2026 khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của những người con xa xứ trước vận hội mới của đất nước. Với định hướng chiến lược từ Đại hội XIV của Đảng và sự gắn kết giữa trong nước cùng cộng đồng kiều bào, khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng đang trở thành hành động chung.

“Hạt ngọc” đâu chỉ của trời

“Hạt ngọc” đâu chỉ của trời

Giữa những cánh đồng lúa–tôm đang vào vụ thu hoạch ở An Giang, niềm vui no ấm hiện rõ trên gương mặt người nông dân. “Hạt ngọc” năm nay chắc, mẩy, thơm - không chỉ nhờ trời đất ưu ái, mà còn nhờ sự bền bỉ của bàn tay lao động và khối óc sáng tạo.

Thanh âm gọi Tết

Thanh âm gọi Tết

Tiếng bánh xe và âm thanh buổi chợ sớm nay dậy lên trong lòng tôi một nỗi nhớ. Ngày xưa cứ gần Tết là tiếng gà lại râm ran khắp cái xóm nhỏ khiến tôi nôn nao không ngủ được, chỉ mong trời mau sáng để được đi chợ.

Nhớ xôi ngon Hà Nội

Nhớ xôi ngon Hà Nội

Gốc gác của xôi truyền thống là xôi trắng, chỉ là gạo nếp thổi chín. Sau này, đỗ xanh, đỗ đen, sen, lạc, vừng… gấc, dừa… được thêm vào, tạo nên sự đa dạng của các món xôi thơm ngon.

Tình người trong sóng dữ

Tình người trong sóng dữ

Dưới những dòng nước phẳng lặng vẫn luôn ẩn chứa những nỗi đau thắt. Đội cứu hộ cứu nạn 116 đã chứng kiến quá nhiều nỗi đau của các gia đình mất người thân. Công việc của họ, phần lớn lại là đi tìm những người không còn cơ hội trở về.

[Podcast] Giữ trọn hồn Việt qua tục cúng Tất niên

[Podcast] Giữ trọn hồn Việt qua tục cúng Tất niên

Tục cúng Tất niên là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt, diễn ra vào ngày cuối cùng của năm âm lịch (29 hoặc 30 Tết). Nghi lễ nhằm tổng kết năm cũ, dọn dẹp bàn thờ, mời gia tiên về ăn Tết và cầu mong năm mới bình an, thịnh vượng.

Bản lĩnh nước Nam vươn mình hội nhập

Bản lĩnh nước Nam vươn mình hội nhập

Trong buổi giao thời đầu thế kỷ XX, khi trật tự cũ sụp đổ mà con đường mới chưa hình thành rõ ràng, nhiều bậc trí giả nước Nam đã cùng chung một thao thức: Dân tộc này phải dựa vào đâu để tồn tại và vươn lên? Câu trả lời trước hết ở con người, ở quốc hồn, ở sĩ khí và ý thức dân tộc.

80 năm - Cuộc hành trình bất tử

80 năm - Cuộc hành trình bất tử

80 năm là cả một đời người nhưng chỉ là một cái chớp mắt trong dòng chảy mênh mông của lịch sử. Trong 80 năm ấy, non sông đất nước ta đã trải qua những biến động kinh thiên động địa mà không phải nước nào cũng phải gánh chịu.

Lối vào làng Yên Thái xưa nổi tiếng với nghề làm giấy dó.

Cung xuân chếnh choàng tơ sen

Trước thập niên 90, phố Thụy Khuê có đường tàu điện khá dài (3,3km) chạy lượn ngoằn ngoèo theo dòng sông Tô Lịch cũ xuống tận chợ Bưởi. Nhà thơ Phan Vũ đã từng viết: “Toa xe điện lên đèn/Người soát vé áo bành tô sờn rách/Lanh canh/Lanh canh/Ai xuống Bờ Hồ!/Ai đi Mơ!/Ai lên Bưởi!”.

Tơ vàng óng ánh ai hong giữa làng

Tơ vàng óng ánh ai hong giữa làng

“Hỡi cô thắt dải lưng xanh/Có về Nam Định với anh thì về/Nam Định có bến đò Chè/Có nghề dệt lụa, có nghề ươm tơ”. Theo câu ca xưa, tôi xuôi đường tìm về làng Cổ Chất, xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định cũ (nay là xã Ninh Giang, tỉnh Ninh Bình).

Học sinh tham quan triển lãm ảnh “Rạng rỡ tên Người” nhân dịp kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: KHIẾU MINH)

Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân

Từ sự đúc rút kinh nghiệm trong nước và các nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Có sự ủng hộ, đồng lòng của lực lượng dân chúng, việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được. Không có, thì việc gì làm cũng không xong.