Trên mâm cỗ cúng của người Thái không xuất hiện thịt gà và thịt trâu để thể hiện sự trân trọng những con vật gắn liền nông nghiệp.
Trên mâm cỗ cúng của người Thái không xuất hiện thịt gà và thịt trâu để thể hiện sự trân trọng những con vật gắn liền nông nghiệp.

Tục kiêng cúng thịt gà, thịt trâu của người Thái ở Mai Châu

Tục kiêng thịt gà, thịt trâu trong lễ mừng cơm mới của người Thái ở Mai Châu phản ánh sâu sắc quan niệm sống hài hòa với thiên nhiên và lòng biết ơn những “bạn đồng áng” đã cùng con người làm nên vụ mùa bội thu.

Đối với đồng bào dân tộc Thái tại Mai Châu (Phú Thọ), lễ mừng cơm mới là một dịp quan trọng trong năm. Đây là thời điểm các gia đình người Thái sum họp, quây quần bên nhau để tưởng nhớ ông bà tổ tiên, cảm ơn trời đất đã cho họ một mùa màng bội thu.

Lễ mừng cơm mới của người Thái tại Mai Châu (tỉnh Phú Thọ) được diễn ra sau khi mùa màng đã xong xuôi, lúa được gặt về. Lễ mừng cơm mới không có ngày cố định tổ chức, thường được người Thái chọn ngày lành, tháng tốt, để “thuận trời, thuận đất” mừng cho một năm sung túc no đủ và cầu cúng cho tương lai mưa thuận, gió hòa.

ndo_br_2-thai.png
Những người phụ nữ chuẩn bị mâm cúng trong gia đình người Thái ở Mai Châu.

Cứ vào dịp lễ này, con cháu người Thái ở Mai Châu lại quay về rất đông. Đây là dịp để ông bà, cha mẹ dạy bảo con cháu biết quý trọng sức lao động, đạo lý, lối sống đúng mực ở đời. Đặc biệt, người Thái không làm giỗ người đã khuất vào ngày mất. Hằng năm, nhân ngày làm lễ mừng cơm mới, ngày làm vía cũng như các ngày lễ khác, gia chủ sẽ mời người đã khuất về chung vui cùng con cháu.

Mâm cơm của lễ mừng cơm mới thường có rất nhiều món ăn, được những người phụ nữ trong gia đình chuẩn bị một cách công phu. Mâm cúng thường gồm có bốn gói xôi nếp mới, mọc cá, một bát canh, rượu, nước và một đĩa trầu cau… là những thứ không thể thiếu trong truyền thống của gia đình người Thái ở Mai Châu.

Khi cúng, đồng bào người Thái sẽ thắp một ngọn đèn dầu trên mặt bàn thờ, mâm cơm cúng bày bên dưới bàn thờ. Người chủ gia đình có nhiệm vụ quan trọng nhất, phải đọc lời khấn mời ma nhà ăn cơm mới. Theo quan niệm của người Thái, ma nhà có thể phù hộ cho gia đình họ ăn nên làm ra, sung túc, đầy đủ vào năm sau.

Có một điều rất đặc biệt, trong lễ mừng cơm mới, người Thái kiêng không dùng đến thịt gà, thịt trâu trong mỗi món ăn. Mặc dù, bình thường, họ vẫn sử dụng thịt gà trong những ngày lễ khác. Nhưng, trong lễ mừng cơm mới, người Thái tại Mai Châu lại sử dụng món cá đồ củ sả để làm điểm nhấn không thể thiếu trong mâm cúng.

Ngoài ra, một sản vật nữa không thể thiếu trong lễ chính là cơm xôi. Cơm xôi được đồ chín và được quạt cho nguội, rồi gói thành từng gói nhỏ bằng lá dong. Gói xôi bằng lá sẽ tiện hơn và khi đặt lên mâm cúng, cơm cũng không bị khô lại giữ được mùi dẻo thơm.

le-mung-com-moi-210042025120013.jpg
Người chủ gia đình thực hiện nghi lễ cúng tổ tiên trong dịp đầu năm.

Người Thái ở vùng này, quan niệm rằng, trâu là một con vật không thể thiếu trên đồng với mỗi người nông dân. Cho nên, không thể giết trâu, bởi đó chính là loài vật gắn liền cùng đồng ruộng, mùa màng và giúp cho nhân dân được ấm no, sung túc. Còn con gà là loài vật được phần lớn gia đình người Thái tại Mai Châu nuôi, họ cho rằng nó đã “hy sinh” thân mình để làm đồ cúng cho các dịp lễ khác trong năm và cũng có công cho mọi người xem chân (một cách xem bói của người Thái) để quyết định những việc hệ trọng. Cho nên, con gà sẽ không phải làm món ăn trong dịp lễ mừng cơm mới.

Chính vì vậy, không những con gà và con trâu chẳng bị làm thịt trong lễ mừng cơm mới, mà còn được mời ăn trong dịp này. Thông thường, mỗi gia đình người Thái sẽ chuẩn bị cho chúng một gói xôi nho nhỏ gói trong lá chuối để cùng “ăn mừng” một mùa màng vất vả vừa qua. Tùy vào từng điều kiện của gia đình, mà những loài vật này, sẽ được “thưởng” ít hay nhiều đồ ăn.

Ngày nay, tục lệ này vẫn được người Thái ở Mai Châu, Hòa Bình truyền lại cho các thế hệ con cháu, khi về Hòa Bình dự lễ cơm mới, không khó bắt gặp cảnh tượng đàn trâu, đàn gà đang được “chung vui” cùng chủ nhà. Đây là một truyền thống đẹp, nhân văn của người Thái tại Mai Châu, thể hiện tình yêu lao động, lòng thương mến loài động vật đã được tích lũy từ biết bao thế hệ người Thái và hiện nay vẫn đang được tiếp nối ở những người con cháu.

Hiện nay, mặc dù lễ mừng cơm mới, đã được tổ chức đơn giản hơn, thường ghép chung với Tết diễn ra vào mùa xuân, nhưng những người Thái tại Mai Châu vẫn giữ gìn được bản sắc văn hóa truyền thống độc đáo của dân tộc mình, thịt gà và thịt trâu vẫn là những món ăn không xuất hiện trên mâm cỗ cúng của người Thái dâng tặng thần linh và tổ tiên.

Có thể bạn quan tâm

Những mùa xuân kết tinh từ nghĩa tình quân dân

Những mùa xuân kết tinh từ nghĩa tình quân dân

Giữa trùng khơi sóng nước, Tổ quốc Việt Nam vẫn hiện hữu thiêng liêng qua từng tấc đảo, từng hơi thở của quân và dân nơi đầu sóng ngọn gió. Vất vả gian lao là hữu hình, nhưng tình người và lý tưởng phụng sự lại là sức mạnh vô hình gắn kết những cuộc đời xa lạ trở thành một khối thống nhất, một gia đình lớn mang tên Trường Sa.

Bánh khảo là thức quà truyền thống của người Tày ở Cao Bằng đãi khách mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Thơm ngon hương vị bánh khảo ngày Tết của người Tày

Mỗi độ xuân về, khi Tết Nguyên Đán cận kề, đồng bào Tày ở Cao Bằng lại tất bật chuẩn bị những món ăn truyền thống để đón năm mới. Trong đó, bánh khảo là đặc sản không thể thiếu trong mỗi gia đình, vừa là thức quà đãi khách, vừa gửi gắm ước vọng về một năm sung túc, đủ đầy.

Tiết mục văn nghệ trong chương trình gặp gỡ “Xuân Quê hương 2026” do Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia tổ chức. (Ảnh: ĐINH TRƯỜNG)

Cộng đồng người Việt tại Campuchia bước vào năm mới tràn đầy hy vọng

Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Campuchia ghi lại một số chia sẻ, kỳ vọng trong năm mới của đại diện cộng đồng người gốc Việt về tương lai đất nước và quan hệ Việt Nam-Campuchia, nhất là sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV và chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Campuchia ngay trước Tết Bính Ngọ 2026.

Đến Tết, chó đá Ma-hin không chỉ được tắm mà còn được choàng một chiếc khăn đỏ.

Tục thờ chó đá Ma-hin của người Tày

Tục thờ chó đá Ma-hin là một nét tín ngưỡng độc đáo của người Tày, thể hiện quan niệm vạn vật hữu linh và khát vọng được che chở, bảo vệ. Qua nhiều thế hệ, linh thú trước cửa mỗi gia đình không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn trở thành biểu tượng văn hóa bền bỉ của cộng đồng.

Lễ chùa đầu năm không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là nét đẹp văn hóa.

Nét đẹp văn hóa từ hoạt động lễ chùa đầu năm

Tự bao đời, trong tâm thức người Việt, Tết không chỉ mang ý nghĩa của việc tiễn đưa năm cũ, chào đón năm mới, mà còn mang đậm nét tâm linh, tín ngưỡng. Ngoài tục lệ cúng gia tiên, mọi người còn thường tìm về các đền, chùa để cầu phúc, cầu may cho gia đình với mong muốn những điều tốt đẹp nhất trong năm mới.

Mùng Một Tết ở Trường Sa

Mùng Một Tết ở Trường Sa

Khi đất liền rộn ràng tiếng chúc xuân, giữa trùng khơi, quần đảo Trường Sa đón ngày mùng Một Tết trong không khí trang nghiêm, ấm áp và đầy ý nghĩa. Không pháo hoa rực rỡ hay phố phường đông vui, nhưng mùa xuân nơi đầu sóng vẫn hiện hữu trọn vẹn, ấm áp nghĩa tình với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên đảo.

Đà Nẵng mùa xuân Bính Ngọ năm 2026.

Giữa khoảng lặng mùa xuân thành phố

Đà Nẵng mùa xuân, không gian tràn ngập nắng. Phố rộng hơn nhưng gần hơn và trong dòng chảy bất tận của mùa xuân, chạm một nụ cười trong nắng sớm, lòng người, nhẹ hơn trong khoảnh khắc này giữa khoảng lặng mùa xuân thành phố.

Trên đỉnh núi, giữa gió biển và sương đêm, những người lính lặng thầm dõi theo từng tín hiệu trên màn hình ra-đa, ngày đêm canh giữ vùng trời Tổ quốc.

Những đôi mắt không ngủ trên “mặt trận vô hình”

Trên đỉnh núi, giữa gió biển và sương đêm, những người lính lặng thầm dõi theo từng tín hiệu trên màn hình ra-đa, ngày đêm canh giữ vùng trời Tổ quốc. Công việc của họ ít khi được nhắc tới, nhưng mỗi ca trực, mỗi phút giây tập trung cao độ đều góp phần giữ bình yên cho bầu trời và cuộc sống dưới mặt đất

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

Từ ngôi làng nhỏ bé bên sông Đuống, tranh Đông Hồ đã chính thức được thế giới công nhận những giá trị độc đáo của mình. Dòng tranh Tết “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, sau nhiều năm âm thầm vượt qua những khó khăn của cuộc sống, của thị trường, đã trở lại rực rỡ.

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Mỗi khi Tết đến, xuân về, khi đất liền rộn ràng trong sắc đào hồng, mai vàng, thì giữa Biển Đông mênh mông, quần đảo Trường Sa cũng bước vào mùa xuân theo một nhịp riêng.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Về quê ăn Tết

Đã nhiều năm nay, từ khi bước qua tuổi sáu mươi, tôi thường về quê ăn Tết sớm. Năm nay cũng vậy, khi những cơn gió mùa Đông Bắc đầu tiên tràn đến, tôi đã thu xếp về quê ăn Tết. Tôi thèm cái không khí, cái hương vị, cái hồn cốt Tết quê.

Kênh nhà Lê đoạn qua tỉnh Nghệ An có chiều dài 128 km.

Sống cùng đất và nước

Đó là vào năm 1988, trong chuyến đi vào Nghệ An cùng với nhà văn Sơn Tùng và họa sĩ Lê Lam, hai bậc văn nhân nghệ sĩ từng trải đã chỉ cho tôi thấy dòng sông đào lịch sử, tuyến vận tải đường thủy đầu tiên của nước Việt, đó là Kênh nhà Lê.

Minh họa: Nguyễn Minh

Hương bánh chưng bếp củi

Có những mùi hương để nhớ. Chúng lặng lẽ đi cùng ta qua năm tháng, như phần ký ức không thể gọi tên. Với tôi - kẻ sinh ra và lớn lên giữa phố thị - đó là mùi khói củi bảng lảng trong sương chiều giáp Tết, quấn quýt trên mái ngói nâu trầm quê vợ tôi.

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Dường như với bất kỳ người con đất Việt nào, dù đang ở bất cứ nơi đâu, hình ảnh nồi bánh chưng thơm mùi lá dong đặt trên bếp lửa đỏ rực ấm áp, xua tan giá lạnh mùa đông đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi độ Tết đến Xuân về.

Người thuyền trưởng giữ vai trò đặc biệt quan trọng; mỗi quyết định không chỉ điều khiển con tàu mà còn thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm và hình ảnh Tổ quốc giữa biển khơi.

Những người canh giữ mùa xuân

Mỗi dịp Tết đến, khi nhiều gia đình sum vầy bên mâm cơm đoàn tụ, có những con người lặng lẽ lên đường làm nhiệm vụ ở những nơi xa xôi: ngoài khơi, trên những điểm cao lộng gió, hay giữa những cánh rừng sâu. 

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Vẫn tay gầy cùng tôi bày mâm ngũ quả

Chiều cuối năm, nắng mỏng chiếu xiên qua tán cau ở hiên tây, rải chút vàng nhè nhẹ xuống sân gạch. Tôi tỉ mỉ biện bày mâm ngũ quả trong khoảng vắng lặng của ngôi nhà. 

Nụ cười Y Đẻ.

Người Rơ Măm, trong những hồi sinh

Trở lại Mo Rai, tôi nhận thấy luồng sinh khí mới, khi mà sự hồi sinh đã thành sức vươn lên mạnh mẽ. Mái nhà rông làng Le vươn cao trên nền trời xanh Tây Nguyên, khẳng định sự hiện diện tự tin và kiêu hãnh của bà con dân tộc Rơ Măm, tộc người từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng nhiều năm trước.

Suối nguồn Tây Nguyên

Suối nguồn Tây Nguyên

Từ bao đời nay, người Mạ, Cơ Ho, Ê Đê, M’Nông, Gia Rai, Ba Na... trên vùng đất đại ngàn Tây Nguyên luôn chọn đất lập làng gần những dòng nước mát lành.

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Lần thứ ba đón Tết cổ truyền tại Việt Nam, Đại sứ Pháp Olivier Brochet đã có những chia sẻ và trải nghiệm thú vị về dịp lễ lớn của người Việt.