Ảnh: THÀNH ĐẠT
Ảnh: THÀNH ĐẠT

Về quê ăn Tết

Đã nhiều năm nay, từ khi bước qua tuổi sáu mươi, tôi thường về quê ăn Tết sớm. Năm nay cũng vậy, khi những cơn gió mùa Đông Bắc đầu tiên tràn đến, tôi đã thu xếp về quê ăn Tết. Tôi thèm cái không khí, cái hương vị, cái hồn cốt Tết quê.

Tết thường về với tôi trong ký ức. Hôm nay cũng vậy. Tôi nhớ cánh đồng xưa xao xác bóng cò bay, con đường lầy lội lúp xúp cỏ may, mái lều chợ phơi xác lá bàng và nhớ cả những câu thơ nao lòng một thủa: “Có con thì gả chồng gần/Có bát canh cần nó cũng đem cho”. Tôi nhớ những cái Tết nghèo xơ nghèo xác nhưng đầy háo hức. Nhớ tấm áo mới mẹ mua mỗi dịp xuân về. Nhớ mùi thơm nồng của rạ rơm, lúa mới. Nhớ con đường lầy lội vết chân trâu. Nhớ bữa cơm tất niên thiêng liêng của mẹ. Nhớ cả tiếng lợn kêu eng éc trong đêm tháng chạp và nhớ cả mùi hoai hoai của cánh đồng mùa ải.

Tôi nhớ những đêm trời rét căm căm, cả nhà xúm xít quanh bếp lửa nghe mẹ tôi kể “Sự tích trầu cau”, truyện “Bánh chưng, bánh giày” với chàng Lang Liêu hiếu thảo và háo hức chờ đến sáng mai, mẹ cho ăn nếm chiếc bánh bé nhất trong nồi.

Tôi nhớ những lần đụng lợn, chia nhau từng bát nước xuýt (nước luộc lòng) và câu thành ngữ “Đánh nhau chia phần, mời nhau ăn cỗ”. Tôi nhớ phiên chợ Tết rực rỡ sắc màu với những cô yếm thắm má hồng với nụ cười bẽn lẽn. Tôi nhớ những ông đồ áo the, khăn xếp vừa vuốt râu vừa lẩm nhẩm đọc thơ xuân. Tôi nhớ những hạt sương rơi ướt đầm ngọn cỏ cùng lũ chim sâu lách chách chuyền cành.

Tôi nhớ những buổi lễ tiễn đưa trai làng nhập ngũ vào dịp đầu xuân. Nhớ hàng cây kỷ niệm các chị, các anh tôi trồng trong ngày lên đường ra trận…

Tôi nhớ về những sáng mồng một Tết ngày mẹ tôi còn sống. Người thường đưa chúng tôi ra đình thắp hương lễ tạ Thành hoàng làng vì một năm mưa thuận, gió hòa làm ăn suôn sẻ. Làng tôi tên chữ là Thượng Liệt, tên Nôm là làng Giắng, có cây đa, bến nước, có Khu di tích Đình - Chùa - Lăng cấp quốc gia với điệu múa “Giáo cờ, giáo quạt”. Tôi yêu và tự hào về làng của tôi như mọi người Việt Nam yêu và tự hào về làng của mình: “Những người con sống lang thang/Vẫn còn có một cái làng để yêu”.

Những ý nghĩ vụn vặt đưa tôi về đến chợ đầu làng. Chợ vẫn như thường ngày, nghĩa là ăm ắp các mặt hàng từ cao cấp thời trang hàng hiệu, phấn son Hàn Quốc tới mặt hàng bình dân như củ khoai hay mớ rau hái ở vườn nhà. Điều này khiến tôi vui buồn lẫn lộn. Vui bởi làng mình giàu lên, dân mình sống đầy đủ hơn nhưng buồn vì nó không còn cái háo hức của những phiên chợ Tết.

Thấy tôi về, bà thím hỏi: “Năm nay cháu về sớm nhỉ. Làng giờ vắng lắm. Thanh niên đi làm công ty hết, chỉ có người già và trẻ con thôi”. Câu nói của thím lại dẫn tôi về ký ức của thời “Tay bị, tay gậy khắp nơi tung hoành”. Ngày ấy, ăn Tết xong là người làng tôi lại đội nón lá, toòng teng gánh bị đi tha hương, cầu thực lên Thái Nguyên, Tuyên Quang để làm thuê chờ cho đến vụ chiêm mới về thu hoạch để rồi tháng năm, tháng sáu lại “toòng teng” khăn gói ra đi cho đến gần Tết mới về.

Đang lang thang trên đường làng, chợt từ chiếc loa công cộng vang lên bài hát “Quê hương”. Giọng ca sĩ Anh Thơ khiến tôi bất giác bật cười với ý nghĩ ngồ ngộ: “Quê hương là chùm khế ngọt - Cho con trèo hái mỗi ngày”. Biết rằng cái “chùm khế ngọt” là tình cảm, là cái gì lớn hơn vật chất nhưng chợt nghĩ tại sao quê hương không là “cây khế ngọt, để con chăm sóc mỗi ngày” có tốt hơn không nhỉ?

Tôi đi trên con đường vắng lặng chạy dọc làng. Làng vắng thật. Cả con đường dài trăm mét không một bóng người. Nhưng tôi biết, chỉ lát nữa thôi hết giờ làm việc, dòng người đi làm công ty sẽ về và từ khi ấy đến sáng hôm sau, làng sẽ đầy ắp tiếng người.

Và tôi biết, chỉ ít ngày nữa thôi, người làng tôi sau một năm lăn lộn xứ người cũng sẽ về quê ăn Tết. Làng sẽ tấp nập vào xuân. Trên sân đình rộn rã điệu múa Giáo cờ giáo quạt. Ngoài sân bãi sẽ tưng bừng tiếng trống tiếng chiêng và chợ làng tôi sẽ ăm ắp hàng hóa và người.

Một mùa xuân mới đang về với rất nhiều niềm vui và dự định. Làng tôi ngày một giàu lên, cái đói nghèo của “tháng ba, ngày tám” đã mãi mãi đi vào quá khứ. Thế nhưng trong tôi, ký ức buồn vui về làng vẫn mãi in sâu.

Có thể bạn quan tâm

Những mùa xuân kết tinh từ nghĩa tình quân dân

Những mùa xuân kết tinh từ nghĩa tình quân dân

Giữa trùng khơi sóng nước, Tổ quốc Việt Nam vẫn hiện hữu thiêng liêng qua từng tấc đảo, từng hơi thở của quân và dân nơi đầu sóng ngọn gió. Vất vả gian lao là hữu hình, nhưng tình người và lý tưởng phụng sự lại là sức mạnh vô hình gắn kết những cuộc đời xa lạ trở thành một khối thống nhất, một gia đình lớn mang tên Trường Sa.

Bánh khảo là thức quà truyền thống của người Tày ở Cao Bằng đãi khách mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Thơm ngon hương vị bánh khảo ngày Tết của người Tày

Mỗi độ xuân về, khi Tết Nguyên Đán cận kề, đồng bào Tày ở Cao Bằng lại tất bật chuẩn bị những món ăn truyền thống để đón năm mới. Trong đó, bánh khảo là đặc sản không thể thiếu trong mỗi gia đình, vừa là thức quà đãi khách, vừa gửi gắm ước vọng về một năm sung túc, đủ đầy.

Tiết mục văn nghệ trong chương trình gặp gỡ “Xuân Quê hương 2026” do Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia tổ chức. (Ảnh: ĐINH TRƯỜNG)

Cộng đồng người Việt tại Campuchia bước vào năm mới tràn đầy hy vọng

Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Campuchia ghi lại một số chia sẻ, kỳ vọng trong năm mới của đại diện cộng đồng người gốc Việt về tương lai đất nước và quan hệ Việt Nam-Campuchia, nhất là sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV và chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Campuchia ngay trước Tết Bính Ngọ 2026.

Đến Tết, chó đá Ma-hin không chỉ được tắm mà còn được choàng một chiếc khăn đỏ.

Tục thờ chó đá Ma-hin của người Tày

Tục thờ chó đá Ma-hin là một nét tín ngưỡng độc đáo của người Tày, thể hiện quan niệm vạn vật hữu linh và khát vọng được che chở, bảo vệ. Qua nhiều thế hệ, linh thú trước cửa mỗi gia đình không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn trở thành biểu tượng văn hóa bền bỉ của cộng đồng.

Lễ chùa đầu năm không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là nét đẹp văn hóa.

Nét đẹp văn hóa từ hoạt động lễ chùa đầu năm

Tự bao đời, trong tâm thức người Việt, Tết không chỉ mang ý nghĩa của việc tiễn đưa năm cũ, chào đón năm mới, mà còn mang đậm nét tâm linh, tín ngưỡng. Ngoài tục lệ cúng gia tiên, mọi người còn thường tìm về các đền, chùa để cầu phúc, cầu may cho gia đình với mong muốn những điều tốt đẹp nhất trong năm mới.

Mùng Một Tết ở Trường Sa

Mùng Một Tết ở Trường Sa

Khi đất liền rộn ràng tiếng chúc xuân, giữa trùng khơi, quần đảo Trường Sa đón ngày mùng Một Tết trong không khí trang nghiêm, ấm áp và đầy ý nghĩa. Không pháo hoa rực rỡ hay phố phường đông vui, nhưng mùa xuân nơi đầu sóng vẫn hiện hữu trọn vẹn, ấm áp nghĩa tình với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên đảo.

Đà Nẵng mùa xuân Bính Ngọ năm 2026.

Giữa khoảng lặng mùa xuân thành phố

Đà Nẵng mùa xuân, không gian tràn ngập nắng. Phố rộng hơn nhưng gần hơn và trong dòng chảy bất tận của mùa xuân, chạm một nụ cười trong nắng sớm, lòng người, nhẹ hơn trong khoảnh khắc này giữa khoảng lặng mùa xuân thành phố.

Trên đỉnh núi, giữa gió biển và sương đêm, những người lính lặng thầm dõi theo từng tín hiệu trên màn hình ra-đa, ngày đêm canh giữ vùng trời Tổ quốc.

Những đôi mắt không ngủ trên “mặt trận vô hình”

Trên đỉnh núi, giữa gió biển và sương đêm, những người lính lặng thầm dõi theo từng tín hiệu trên màn hình ra-đa, ngày đêm canh giữ vùng trời Tổ quốc. Công việc của họ ít khi được nhắc tới, nhưng mỗi ca trực, mỗi phút giây tập trung cao độ đều góp phần giữ bình yên cho bầu trời và cuộc sống dưới mặt đất

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

“Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

Từ ngôi làng nhỏ bé bên sông Đuống, tranh Đông Hồ đã chính thức được thế giới công nhận những giá trị độc đáo của mình. Dòng tranh Tết “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, sau nhiều năm âm thầm vượt qua những khó khăn của cuộc sống, của thị trường, đã trở lại rực rỡ.

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Xuân về giữa trùng khơi Trường Sa

Mỗi khi Tết đến, xuân về, khi đất liền rộn ràng trong sắc đào hồng, mai vàng, thì giữa Biển Đông mênh mông, quần đảo Trường Sa cũng bước vào mùa xuân theo một nhịp riêng.

Kênh nhà Lê đoạn qua tỉnh Nghệ An có chiều dài 128 km.

Sống cùng đất và nước

Đó là vào năm 1988, trong chuyến đi vào Nghệ An cùng với nhà văn Sơn Tùng và họa sĩ Lê Lam, hai bậc văn nhân nghệ sĩ từng trải đã chỉ cho tôi thấy dòng sông đào lịch sử, tuyến vận tải đường thủy đầu tiên của nước Việt, đó là Kênh nhà Lê.

Minh họa: Nguyễn Minh

Hương bánh chưng bếp củi

Có những mùi hương để nhớ. Chúng lặng lẽ đi cùng ta qua năm tháng, như phần ký ức không thể gọi tên. Với tôi - kẻ sinh ra và lớn lên giữa phố thị - đó là mùi khói củi bảng lảng trong sương chiều giáp Tết, quấn quýt trên mái ngói nâu trầm quê vợ tôi.

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Gói bánh chưng, gìn giữ hồn Tết Việt

Dường như với bất kỳ người con đất Việt nào, dù đang ở bất cứ nơi đâu, hình ảnh nồi bánh chưng thơm mùi lá dong đặt trên bếp lửa đỏ rực ấm áp, xua tan giá lạnh mùa đông đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi độ Tết đến Xuân về.

Người thuyền trưởng giữ vai trò đặc biệt quan trọng; mỗi quyết định không chỉ điều khiển con tàu mà còn thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm và hình ảnh Tổ quốc giữa biển khơi.

Những người canh giữ mùa xuân

Mỗi dịp Tết đến, khi nhiều gia đình sum vầy bên mâm cơm đoàn tụ, có những con người lặng lẽ lên đường làm nhiệm vụ ở những nơi xa xôi: ngoài khơi, trên những điểm cao lộng gió, hay giữa những cánh rừng sâu. 

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Vẫn tay gầy cùng tôi bày mâm ngũ quả

Chiều cuối năm, nắng mỏng chiếu xiên qua tán cau ở hiên tây, rải chút vàng nhè nhẹ xuống sân gạch. Tôi tỉ mỉ biện bày mâm ngũ quả trong khoảng vắng lặng của ngôi nhà. 

Nụ cười Y Đẻ.

Người Rơ Măm, trong những hồi sinh

Trở lại Mo Rai, tôi nhận thấy luồng sinh khí mới, khi mà sự hồi sinh đã thành sức vươn lên mạnh mẽ. Mái nhà rông làng Le vươn cao trên nền trời xanh Tây Nguyên, khẳng định sự hiện diện tự tin và kiêu hãnh của bà con dân tộc Rơ Măm, tộc người từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng nhiều năm trước.

Suối nguồn Tây Nguyên

Suối nguồn Tây Nguyên

Từ bao đời nay, người Mạ, Cơ Ho, Ê Đê, M’Nông, Gia Rai, Ba Na... trên vùng đất đại ngàn Tây Nguyên luôn chọn đất lập làng gần những dòng nước mát lành.

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Đại sứ Pháp và Tết Việt Nam

Lần thứ ba đón Tết cổ truyền tại Việt Nam, Đại sứ Pháp Olivier Brochet đã có những chia sẻ và trải nghiệm thú vị về dịp lễ lớn của người Việt.