Từ sản vật quê hương đến kinh tế sáng tạo

Những năm gần đây, khởi nghiệp từ tri thức bản địa, tài nguyên văn hóa và nông nghiệp địa phương trở thành hướng đi nhiều triển vọng của thế hệ trẻ Việt Nam. Ở đó, tinh thần sáng tạo kết hợp với tình yêu quê hương và ý thức bảo tồn văn hóa đang mở ra dòng chảy mới cho phát triển bền vững.

Các dự án đạt giải tại Cuộc thi Dự án Khởi nghiệp xanh năm 2025 chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: CAO TÂN)
Các dự án đạt giải tại Cuộc thi Dự án Khởi nghiệp xanh năm 2025 chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: CAO TÂN)

Các diễn đàn về khởi nghiệp ngày càng được chú trọng, phong phú hình thức, quy mô và gắn với đặc trưng vùng miền. Mới đây, vòng chung kết cuộc thi Dự án khởi nghiệp Xanh lần thứ 11-2025 do Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) phối hợp Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức đã vinh danh 13 dự án xuất sắc nhất trong tổng số 220 bài dự thi. Theo Ban Tổ chức, điểm nổi bật năm nay là các nhóm khởi nghiệp đã biết khai thác, làm mới nguồn lực bản địa để đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững.

Nhiều dự án chế biến thực phẩm, hóa mỹ phẩm từ nông sản, phụ phẩm nông nghiệp như lúa, ngô, sầu riêng, xơ mướp, bồ kết, lá dứa… hay cải tiến nghề thủ công truyền thống như dệt chiếu, nhuộm chàm, thêu tay, đan nón... được đánh giá cao. Một số mô hình trồng rừng, ươm dược liệu kết hợp du lịch cộng đồng cũng cho thấy cách tiếp cận mới trong khai thác tài nguyên địa phương.

Các sự kiện uy tín thường niên như Techfest Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì), Startup Wheel (Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp - BSSC và Hội Doanh nhân trẻ Thành phố Hồ Chí Minh), hay Dự án khởi nghiệp sáng tạo thanh niên nông thôn (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) đã góp phần kết nối doanh nhân, nghệ nhân trẻ với chuyên gia, nhà đầu tư trên khắp cả nước.

Bên cạnh đó là các phiên bản thi khởi nghiệp, phiên chợ khởi nghiệp của địa phương hoặc vùng như Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long… cũng mở ra cơ hội tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cho nhiều dự án nông nghiệp, văn hóa, du lịch.

Ngày càng nhiều bạn trẻ khởi nghiệp không chỉ vì lợi nhuận mà còn hướng đến giá trị cộng đồng và môi trường. Tư duy “làm kinh tế từ bản sắc” phản ánh nhận thức và trách nhiệm về phát huy vai trò của tri thức bản địa. Khi khai thác sâu và nâng tầm nông sản, thảo dược, thủ công mỹ nghệ hay trải nghiệm văn hóa, họ vừa tạo sinh kế, vừa góp phần làm phong phú thương hiệu Việt.

Ở nhiều vùng nông thôn hay miền núi, hải đảo, việc khởi nghiệp còn mang ý nghĩa bảo tồn văn hóa, bảo vệ tài nguyên và khơi dậy nội lực.

Tuy vậy, xu hướng khởi nghiệp vẫn gặp không ít trở ngại. Phần lớn dự án còn nhỏ lẻ, thiếu chiến lược dài hạn, có ý tưởng tốt nhưng chưa có kỹ năng quản trị, marketing hay xây dựng chuỗi giá trị. Việc đăng ký sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ thương hiệu còn hạn chế, khiến sản phẩm khó mở rộng thị trường. Khoảng cách giữa “kể câu chuyện văn hóa” và “bán sản phẩm thương mại” vẫn lớn; nhiều sản phẩm độc đáo nhưng thiếu kênh phân phối, logistics và dịch vụ hậu mãi.

Cũng bởi vậy, đã có những dự án khởi nghiệp tạo tiếng vang, đoạt giải cao, nhưng sau một thời gian vận hành thì hoạt động cầm chừng hoặc buộc phải ngừng lại. Thêm vào đó, việc nghiên cứu, lưu trữ và chuyển giao tri thức bản địa ở nhiều địa phương chưa nghiêm túc, đồng bộ. Khi thiếu nền tảng khoa học và cơ chế bảo hộ, nguồn lực văn hóa dễ bị khai thác tự phát, làm giảm giá trị lâu dài. Hệ sinh thái khởi nghiệp tuy sôi động, nhưng rất cần cơ chế hỗ trợ thực chất. Sau các cuộc thi, nếu chỉ dừng ở tôn vinh ý tưởng mà thiếu hỗ trợ kỹ thuật, vốn và kết nối thị trường, việc khởi nghiệp dễ mang tính phong trào, khó tạo đột phá.

Từ thực tế đó, các giải pháp mang tính hệ thống cần được ưu tiên. Trước hết, nên tăng cường đào tạo kỹ năng quản trị, thương hiệu và ứng dụng công nghệ cho thanh niên, nghệ nhân, chủ cơ sở sản xuất. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần làm cầu nối giữa khoa học và thực tiễn, hỗ trợ chuyển giao công nghệ phù hợp đặc thù địa phương.

Bên cạnh đó, cần phát triển các quỹ đầu tư vi mô, tín dụng ưu đãi và tư vấn cho dự án nông nghiệp-văn hóa. Có thể khuyến khích hình thành mạng lưới vườn ươm sáng tạo, liên kết vùng theo ngành hàng chủ lực như dược liệu, du lịch trải nghiệm, sản phẩm OCOP, giúp các dự án trẻ phát triển từ ý tưởng đến thương mại hóa. Bảo hộ tri thức bản địa và chỉ dẫn địa lý cũng cần được chú trọng để đầu tư lâu dài.

Có thể bạn quan tâm

Bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều của Pháp (thứ tư từ trái sang) cùng đoàn công tác khảo sát tại Nhà Máy thủy điện Hòa Bình mở rộng.

Bộ trưởng ủy nhiệm Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều làm việc tại Phú Thọ

Chiều 18/10, đoàn công tác do bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều của Pháp làm Trưởng đoàn đã thăm, làm việc tại tỉnh Phú Thọ. Đoàn đã khảo sát Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng và dự án Phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu khu vực đô thị Hòa Bình.

Lễ khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ-Việt Nam (SVEF). (Ảnh: Bộ Công thương)

Việt Nam-Thụy Sĩ thúc đẩy hợp tác kinh tế sau ký kết Hiệp định thương mại tự do

Ngày 18/10, phát biểu tại Lễ khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ-Việt Nam (SVEF) tại Hà Nội, Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng khẳng định việc ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EFTA là dấu mốc quan trọng trong quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam với Thụy Sĩ và các nước thuộc Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA).

Đại biểu Quốc hội thảo luận tổ. (Ảnh: DUY LINH)

Gắn mục tiêu tăng trưởng với nâng cao đời sống nhân dân

Các đại biểu Quốc hội đề nghị điều hành tăng trưởng theo kịch bản cụ thể, tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn lực, đồng thời chú trọng việc làm, an sinh xã hội, bảo đảm thành quả phát triển mang lại những cải thiện thực chất trong đời sống người dân.

Ông Lương Quốc Toản tại vườn xoài còn vài ngày nữa bắt đầu thu hoạch. (Ảnh: HỮU NGHĨA)

Đồng Tháp: Nông dân trồng xoài keo mong sớm được cấp mã số vùng trồng

Hộ dân trồng xoài keo tại xã Bình Hàng Trung, tỉnh Đồng Tháp có đơn đề nghị chính quyền địa phương cấp mã số vùng trồng cho biết, vẫn đang chờ kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Do chưa có mã số vùng trồng, nhiều diện tích xoài chỉ được bán tại thị trường nội địa, với giá hiện tại chỉ bằng khoảng 1/3 so với kênh xuất khẩu.

Ứng dụng công nghệ số giúp người dân tiếp cận thông tin hiệu quả hơn. (Ảnh: HNV)

Đưa công nghệ và kỹ năng số về tận từng người dân tại địa bàn cơ sở

Theo chân đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Truyền thông Phát triển (Red Communication) thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta) khảo sát thực tế tại Tam Thái (Nghệ An) và Đồng Hới-Phong Nha-Bố Trạch (Quảng Trị), chúng tôi tận mắt chứng kiến sự thay đổi của người dân dưới tác động của công nghệ số hiện nay.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại tổ. (Ảnh: DUY LINH)

Đổi mới tư duy điều hành, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Nhấn mạnh những chuyển biến tích cực trong tư duy, phương pháp điều hành và công tác xây dựng thể chế, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, giảm chi phí cho nền kinh tế và bảo đảm người dân, doanh nghiệp được thụ hưởng thực chất thành quả tăng trưởng.

Đoàn công tác của Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng khảo sát các dự án phía đông tỉnh. (Ảnh: THANH HẢI)

Lâm Đồng sớm khởi công kè sông Cà Ty, đường kết nối cao tốc

Đoàn công tác của Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã đi khảo sát dự án phía đông tỉnh để chuẩn bị khởi công cuối năm 2026 gồm: Kè sông Cà Ty, đoạn từ cầu Dục Thanh đến đường Ung Văn Khiêm (phường Phan Thiết); Đường từ ngã tư Lê Duẩn-Trường Chinh đến nút giao cao tốc và quỹ đất hai bên đường (phường Bình Thuận).

Không khí lao động hăng say trên đại công trường trọng điểm giữa trùng khơi Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Thắp sáng niềm tin trên những công trình trọng điểm cực nam Tổ quốc

Với ba dự án hạ tầng giao thông trọng điểm có tổng vốn đầu tư hơn 74.000 tỷ đồng đang được đẩy nhanh tiến độ, Cà Mau đang từng bước hình thành trục kết nối chiến lược từ đất liền hướng ra biển để mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Cảng nước sâu Lạch Huyện - Cụm cảng container quốc tế hiện đại tại thành phố Hải Phòng. (Ảnh: QUANG THANH)

Đột phá từ thể chế và môi trường kinh doanh

Sự hợp lực tổng hợp từ nhiều nguồn, bao gồm cả nỗ lực tự thân của doanh nghiệp và các cơ chế tháo gỡ khó khăn từ phía Nhà nước, sẽ tạo ra cơ hội lớn để cộng đồng doanh nghiệp bứt phá.

Kiểm tra, theo dõi tình trạng thiết bị tại Trạm biến áp 220 kV Rạch Giá, tỉnh An Giang. (Ảnh: MINH HẠNH)

Không đánh đổi môi trường cạnh tranh

Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10) là dịp ghi nhận những người đang trực tiếp tạo ra của cải, việc làm và động lực đổi mới cho đất nước. Trong nền kinh tế đã hội nhập sâu, doanh nghiệp không chỉ là nơi tổ chức sản xuất, kinh doanh mà còn là một trong những lực lượng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

 Trụ sở Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Hà Nội. (Nguồn ảnh: SBV)

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tập trung giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đề xuất cắt giảm thủ tục trùng lặp, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn đầu tư công. (Ảnh: KC)

Gỡ chồng chéo trong quản lý ngân sách và đầu tư công

Một khoản vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước đang phải thực hiện theo hai quy trình quản lý, phát sinh trùng lặp về hồ sơ, thủ tục và thẩm quyền. Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đề xuất thống nhất 2 quy trình, đồng thời gắn phân bổ nguồn lực với đánh giá hiệu quả kinh tế-xã hội và tăng cường kỷ luật ngân sách.

Nhà của nhiều hộ dân trở thành hầm sâu sau khi nâng đường Đặng Thùy Trâm, phường Bình Lợi Trung. (Ảnh: VÕ LÊ)

Hệ lụy sau nâng đường

Đường được nâng lên để chống ngập, nhưng nếu cao độ mặt đường, nhà dân và hệ thống thoát nước không được thiết kế đồng bộ, công trình có thể tạo ra những hệ lụy về an toàn, sinh hoạt và mỹ quan đô thị đồng thời chuyển ngập từ mặt đường vào nhà dân.

Phương tiện lưu thông dày đặc trên đường Trường Chinh, khu vực thi công nhà ga ngầm tuyến Metro số 2 Bến Thành-Tham Lương. (Ảnh: VÕ LÊ)

Thành phố Hồ Chí Minh nỗ lực xử lý ùn tắc giao thông

Trong bối cảnh nhiều công trình lớn trên địa bàn Thành phố đồng loạt triển khai, việc điều chỉnh tổ chức giao thông linh hoạt, theo thời gian thực sẽ góp phần giảm áp lực đi lại hằng ngày, thay vì phải chờ đến khi các dự án hạ tầng hoàn thành mới có thể cải thiện tình hình.

Trạm thu phí Bến Thủy tạm dừng thu phí từ ngày 20/10/2026.

Tạm dừng thu phí tại hai trạm BOT Bến Thủy trong 30 ngày

Sáng 18/10, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết việc quyết định tạm dừng thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ tại Trạm thu phí Bến Thủy và Trạm thu phí Bến Thủy 2 từ 0 giờ ngày 20/10/2026 trong thời hạn 30 ngày, do nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án chậm khắc phục các hư hỏng trên tuyến, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.