Từ sản vật quê hương đến kinh tế sáng tạo

Những năm gần đây, khởi nghiệp từ tri thức bản địa, tài nguyên văn hóa và nông nghiệp địa phương trở thành hướng đi nhiều triển vọng của thế hệ trẻ Việt Nam. Ở đó, tinh thần sáng tạo kết hợp với tình yêu quê hương và ý thức bảo tồn văn hóa đang mở ra dòng chảy mới cho phát triển bền vững.

Các dự án đạt giải tại Cuộc thi Dự án Khởi nghiệp xanh năm 2025 chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: CAO TÂN)
Các dự án đạt giải tại Cuộc thi Dự án Khởi nghiệp xanh năm 2025 chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: CAO TÂN)

Các diễn đàn về khởi nghiệp ngày càng được chú trọng, phong phú hình thức, quy mô và gắn với đặc trưng vùng miền. Mới đây, vòng chung kết cuộc thi Dự án khởi nghiệp Xanh lần thứ 11-2025 do Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) phối hợp Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức đã vinh danh 13 dự án xuất sắc nhất trong tổng số 220 bài dự thi. Theo Ban Tổ chức, điểm nổi bật năm nay là các nhóm khởi nghiệp đã biết khai thác, làm mới nguồn lực bản địa để đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững.

Nhiều dự án chế biến thực phẩm, hóa mỹ phẩm từ nông sản, phụ phẩm nông nghiệp như lúa, ngô, sầu riêng, xơ mướp, bồ kết, lá dứa… hay cải tiến nghề thủ công truyền thống như dệt chiếu, nhuộm chàm, thêu tay, đan nón... được đánh giá cao. Một số mô hình trồng rừng, ươm dược liệu kết hợp du lịch cộng đồng cũng cho thấy cách tiếp cận mới trong khai thác tài nguyên địa phương.

Các sự kiện uy tín thường niên như Techfest Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì), Startup Wheel (Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp - BSSC và Hội Doanh nhân trẻ Thành phố Hồ Chí Minh), hay Dự án khởi nghiệp sáng tạo thanh niên nông thôn (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) đã góp phần kết nối doanh nhân, nghệ nhân trẻ với chuyên gia, nhà đầu tư trên khắp cả nước.

Bên cạnh đó là các phiên bản thi khởi nghiệp, phiên chợ khởi nghiệp của địa phương hoặc vùng như Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long… cũng mở ra cơ hội tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cho nhiều dự án nông nghiệp, văn hóa, du lịch.

Ngày càng nhiều bạn trẻ khởi nghiệp không chỉ vì lợi nhuận mà còn hướng đến giá trị cộng đồng và môi trường. Tư duy “làm kinh tế từ bản sắc” phản ánh nhận thức và trách nhiệm về phát huy vai trò của tri thức bản địa. Khi khai thác sâu và nâng tầm nông sản, thảo dược, thủ công mỹ nghệ hay trải nghiệm văn hóa, họ vừa tạo sinh kế, vừa góp phần làm phong phú thương hiệu Việt.

Ở nhiều vùng nông thôn hay miền núi, hải đảo, việc khởi nghiệp còn mang ý nghĩa bảo tồn văn hóa, bảo vệ tài nguyên và khơi dậy nội lực.

Tuy vậy, xu hướng khởi nghiệp vẫn gặp không ít trở ngại. Phần lớn dự án còn nhỏ lẻ, thiếu chiến lược dài hạn, có ý tưởng tốt nhưng chưa có kỹ năng quản trị, marketing hay xây dựng chuỗi giá trị. Việc đăng ký sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ thương hiệu còn hạn chế, khiến sản phẩm khó mở rộng thị trường. Khoảng cách giữa “kể câu chuyện văn hóa” và “bán sản phẩm thương mại” vẫn lớn; nhiều sản phẩm độc đáo nhưng thiếu kênh phân phối, logistics và dịch vụ hậu mãi.

Cũng bởi vậy, đã có những dự án khởi nghiệp tạo tiếng vang, đoạt giải cao, nhưng sau một thời gian vận hành thì hoạt động cầm chừng hoặc buộc phải ngừng lại. Thêm vào đó, việc nghiên cứu, lưu trữ và chuyển giao tri thức bản địa ở nhiều địa phương chưa nghiêm túc, đồng bộ. Khi thiếu nền tảng khoa học và cơ chế bảo hộ, nguồn lực văn hóa dễ bị khai thác tự phát, làm giảm giá trị lâu dài. Hệ sinh thái khởi nghiệp tuy sôi động, nhưng rất cần cơ chế hỗ trợ thực chất. Sau các cuộc thi, nếu chỉ dừng ở tôn vinh ý tưởng mà thiếu hỗ trợ kỹ thuật, vốn và kết nối thị trường, việc khởi nghiệp dễ mang tính phong trào, khó tạo đột phá.

Từ thực tế đó, các giải pháp mang tính hệ thống cần được ưu tiên. Trước hết, nên tăng cường đào tạo kỹ năng quản trị, thương hiệu và ứng dụng công nghệ cho thanh niên, nghệ nhân, chủ cơ sở sản xuất. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần làm cầu nối giữa khoa học và thực tiễn, hỗ trợ chuyển giao công nghệ phù hợp đặc thù địa phương.

Bên cạnh đó, cần phát triển các quỹ đầu tư vi mô, tín dụng ưu đãi và tư vấn cho dự án nông nghiệp-văn hóa. Có thể khuyến khích hình thành mạng lưới vườn ươm sáng tạo, liên kết vùng theo ngành hàng chủ lực như dược liệu, du lịch trải nghiệm, sản phẩm OCOP, giúp các dự án trẻ phát triển từ ý tưởng đến thương mại hóa. Bảo hộ tri thức bản địa và chỉ dẫn địa lý cũng cần được chú trọng để đầu tư lâu dài.

Có thể bạn quan tâm

Đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) phát biểu tại hội trường, (Ảnh: DUY LINH)

Đại biểu Quốc hội cảnh báo lãng phí từ các dự án kém hiệu quả

Chỉ ra nghịch lý trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn, đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) lưu ý, nếu tiết kiệm chi thường xuyên nhưng lại dồn nguồn lực vào các dự án kém hiệu quả, chậm triển khai, hoặc không phát huy được công năng sau đầu tư, thì đó là sự lãng phí lớn hơn.

Giá nhiên liệu và giá vật liệu xây dựng tăng mạnh gây tác động lớn tới các dự án xây dựng cầu, đường bộ.

Áp lực lớn từ biến động giá nhiên liệu, vật tư tới dự án xây dựng-giao thông

Theo báo cáo của Cục Đường bộ Việt Nam gửi Bộ Xây dựng, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đã tạo áp lực đáng kể lên giá dầu thô thế giới, kéo theo biến động mạnh của thị trường trong nước. Từ đầu tháng 3/2026 đến nay, giá dầu diesel tăng khoảng 70%, trong khi giá nhựa đường tăng hơn 31,7% so với cuối tháng 2.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) phát biểu trong phiên thảo luận ở hội trường về tình hình kinh tế-xã hội chiều 20/4. (Ảnh: DUY LINH)

Cần giải pháp "hạ nhiệt" mặt bằng giá bất động sản đang "leo thang" bất hợp lý

Nêu ý kiến thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội, đại biểu Quốc hội đề nghị Chính phủ làm rõ hơn giải pháp "hạ nhiệt" mặt bằng giá bất động sản đang leo thang bất hợp lý, nhất là cách thức xử lý hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường với thực tế nhiều địa phương còn có xu hướng trông vào nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất.

Điểm giao dịch của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lâm Đồng.

Giữ vững mạch chảy tín dụng chính sách

Ngay từ khi thành lập năm 2003 đến nay, nguồn vốn tín dụng chính sách do Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lâm Đồng (mới) được hợp nhất từ các chi nhánh và phòng giao dịch thuộc 3 tỉnh cũ Đắk Nông, Lâm Đồng, Bình Thuận đã luôn giữ vững mạch chảy thông suốt và triển khai giải ngân kịp thời đến đúng đối tượng thụ hưởng.

Các đơn vị, nhà thầu triển khai thi công dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành.

Cơ chế nào chia sẻ rủi ro biến động giá cho các dự án hạ tầng giao thông?

Trước tình trạng "bão giá" nhiên vật liệu thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp đầu tư-xây dựng hạ tầng cho rằng, vấn đề không chỉ dừng ở việc xử lý phát sinh trong giai đoạn đỉnh giá, sâu xa hơn là sớm hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro dài hạn giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đủ khả năng ứng phó trong suốt vòng đời dự án.

Chế tác bạc ở tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. (Ảnh: Xinhua)

Sáng 20/4: Bạc rời vùng đỉnh, giao dịch quanh ngưỡng 80 USD/ounce

Sáng 20/4, bạc giao dịch quanh ngưỡng 80 USD/ounce, rời vùng đỉnh 81 USD/ounce được thiết lập vào tuần trước. Ngay từ đầu phiên giao dịch, giá bạc đã có nhiều biến động trong bối cảnh căng thẳng tái bùng phát tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu tăng mạnh và làm gia tăng nguy cơ lạm phát.

Dự án cao tốc bắc-nam được hoàn thành sẽ giúp kết nối các vùng kinh tế. (Ảnh: HẢI NGUYỄN)

Xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 109/NQ-CP cập nhật, bổ sung Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số.

Đại diện các ban, bộ, ngành, doanh nghiệp đối thoại tại chương trình.

Doanh nhân trẻ chung tay tháo gỡ "điểm nghẽn" kinh doanh

Các ý kiến tại phiên đối thoại địa phương thứ hai trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPFS) 2026 đã nêu lên nhiều thực trạng, góp phần lan tỏa tinh thần đối thoại, kiến tạo chính sách giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước. 

Một chuyến tuần tra rừng của cán bộ, nhân viên Trạm U Bò.

Nỗ lực giữ xanh rừng di sản

Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Trị) thành Di sản liên biên giới đầu tiên ở Đông Nam Á, công tác quản lý, bảo vệ rừng đặt ra những yêu cầu mới và cao hơn.

Sản xuất giấy tại Công ty cổ phần Giấy An Hòa, tỉnh Tuyên Quang. (Ảnh: KHÁNH AN)

Doanh nghiệp thích ứng, giữ nhịp tăng trưởng

Các “cú sốc” từ xung đột địa chính trị, giá năng lượng biến động và chi phí logistics tăng cao thời gian qua đã tác động gần như ngay lập tức đến sản xuất, kinh doanh trong nước. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải giữ nhịp tăng trưởng và nâng cao khả năng thích ứng, chống chịu.