Chiều 18/10, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk tổ chức hội nghị trực tuyến với 68 xã, phường khu vực phía tây của tỉnh về tình hình hạn hán, công tác phòng, chống khô hạn, thiếu nước trong mùa khô trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
Nguy cơ thiếu nước xảy ra trên diện rộng
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên quản lý công trình thủy lợi Đắk Lắk hiện quản lý, khai thác 253 hồ chứa, trong đó có 130 hồ đạt mực nước dâng bình thường; 78 hồ chứa đạt dung tích từ 70% đến 90%; 25 hồ chứa đạt dung tích từ 50% đến 70%; 20 hồ chứa đạt dung tích dưới 50%. Tính đến thời điểm hiện tại có 130/253 hồ đạt mực nước dâng bình thường, chiếm khoảng 51%, trong khi đó các năm trước vào cùng thời kỳ dung tích các hồ đạt mực nước dâng bình thường khoảng 64%.
Dự kiến nếu trong tháng 10 và 11 có mưa thì đến cuối mùa mưa có khoảng 210 hồ sẽ đạt mực nước dâng bình thường (100% hồ); 43 hồ đạt dung tích 70% đến dưới 100%.
Đối với 9 hồ chứa do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên thủy nông Đồng Cam quản lý, khai thác, hiện có 2 hồ chứa đạt dung tích từ 70% đến 90%; 1 hồ chứa đạt dung tích từ 50% đến 70% và 6 hồ chứa đạt dung tích dưới 50%. Tính đến thời điểm hiện tại, dung tích các hồ chứa cơ bản xấp xỉ bằng so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.
Bên cạnh đó, trên địa bàn tỉnh còn có 414 hồ đập, chủ yếu là các công trình nhỏ do các địa phương, công ty cà phê... trực tiếp quản lý, khai thác. Theo báo cáo sơ bộ của địa phương và các đơn vị, hiện mực nước các hồ chứa đạt 50%-100% so với mực nước dâng bình thường.
Dự kiến nếu trong tháng 10 và 11 có mưa thì đến cuối mùa mưa khoảng 339 hồ sẽ đạt mực nước dâng bình thường (100% hồ); 75 hồ ở mức 70% đến dưới 100%.
Về tình hình hạn hán, thiếu nước, theo tổng hợp từ các địa phương từ đầu năm đến nay có 103 ha lúa nước vụ hè thu bị thiệt hại tại xã Ea Kar, mức độ thiệt hại trên 70%.
Tại khu vực phía đông tỉnh, tình trạng thiếu nước khu vực cuối kênh đập Đồng Cam, Tam Giang và hồ Phú Xuân diễn ra từ đầu tháng 7 và kéo dài đến đầu tháng 9/2026. Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên thủy nông Đồng Cam phải thực hiện bơm chống hạn là 3.750ha, trong đó vụ Đông Xuân là 829,65ha, vụ Hè Thu là 2.920,35ha, với tổng kinh phí bơm chống hạn gần 2 tỉ đồng. Còn các địa phương như xã Xuân Phước, phường Đông Hòa, xã Hòa Thịnh đã thực hiện bơm chống hạn khoảng 247ha.
Tại khu vực phía tây, theo báo cáo của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên quản lý công trình thủy lợi Đắk Lắk có 15 công trình phải thực hiện công tác chống hạn, với diện tích chống hạn 908ha tại Hồ Suối 2, Hồ Vụ Bổn xã Vụ Bổn; Hồ Phước Trạch xã Ea Phê; Hồ Krông Jing xã Cư Mta; Hồ Ea Bôi, Hồ Ea Kpal xã M’đrắk.
Không chỉ thiếu nước sản xuất, theo báo cáo của các địa phương, hiện nay toàn tỉnh đã ghi nhận 15 xã trọng điểm xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ với 2.131 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp, tập trung tại vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số như: Ea H’leo, Cư Pui, Yang Mao, Ea Ly, Phú Hòa 2, Krông Pắc, Tây Sơn, Ea Kar, Xuân Lãnh, Ea Kly, Tuy An Nam.... Riêng hệ thống 52 công trình do Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn quản lý đã ghi nhận 12 công trình bị suy kiệt nguồn nước nặng nề, buộc phải cấp nước luân phiên theo giờ/ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của hơn 3.400 hộ dân.
Theo nhận định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, El Nino sẽ gia tăng tình trạng hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn có nguy cơ xảy ra trên phạm vi rộng trong mùa khô năm 2026-2027. Cụ thể, tại khu vực phía đông tỉnh, trong vụ Đông Xuân 2026-2027, lượng mưa mùa mưa năm 2026 có khả năng thiếu hụt từ 20% đến 40% so với trung bình nhiều năm. Dự kiến Đắk Lắk có 1.000-2.500ha có khả năng bị ảnh hưởng.
Vụ Hè Thu năm 2027, lượng nước trữ tại các hồ chứa thủy lợi sau khi phục vụ tưới vụ Đông Xuân còn khoảng 30%-50% dung tích thiết kế. Dự kiến Đắk Lắk có 20.000-40.000ha diện tích có thể bị ảnh hưởng thiếu nước tưới.
Tại khu vực phía tây tỉnh, trong vụ Đông Xuân 2026-2027, lượng mưa mùa mưa năm 2026 có khả năng thiếu hụt từ 20% đến 40% so với trung bình nhiều năm. Dự kiến Đắk Lắk có 68.000 đến 100.000ha bị ảnh hưởng thiếu nước tưới.
Trong vụ mùa, vụ Hè Thu năm 2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước xảy ra vào thời kỳ đầu vụ từ tháng 5-6/2027 trong trường hợp hiện tượng El Nino làm cho mùa mưa đến muộn tại khu vực. Tổng diện tích có thể bị ảnh hưởng khoảng 24.000-35.000ha.
Không chỉ thiếu nguồn nước sản xuất, do nguồn nước và lượng mưa thiếu hụt nên khả năng cao xảy ra thiếu nước sinh hoạt, đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất là các hộ gia đình chưa được cấp nước tập trung, nguồn nước phục vụ sinh hoạt chủ yếu từ nước mưa, nước giếng đào, giếng khoan. Theo đánh giá sơ bộ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong mùa khô năm 2026-2027 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk có khoảng 42.275 hộ bị ảnh hưởng thiếu nước sinh hoạt.
Chủ động từ sớm, từ xa các biện pháp chống hạn
Tại hội nghị, các sở, ngành và Ủy ban nhân dân một số xã, phường đã báo cáo tình hình khô hạn, thiếu nước và các biện pháp phòng, chống hạn cho cây trồng, cấp nước sinh hoạt cho nhân dân trong mùa khô. Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn, các địa phương chưa xây dựng được cụ thể phương án khi xảy ra thiên tai, hạn hán rủi ro ở mức cao nhất thì địa phương có giải pháp gì ứng phó. Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa xây dựng được các kịch bản cũng như các giải pháp cụ thể để huy động các nguồn lực phòng, chống hạn hán…
Để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh, đồng thời ứng phó với hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn yêu cầu các sở, ngành, chủ các hồ đập, công trình thủy lợi và các địa phương trong tỉnh nghiêm túc thực hiện các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, cháy rừng và các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino mùa khô 2026-2027 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
Quan điểm của tỉnh là ưu tiên phòng, chống hạn cho các loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, cây ăn quả của tỉnh và cấp nước sinh hoạt cho nhân dân, nhất là nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng ngay kế hoạch phòng, chống hạn, thiếu nước trong mùa khô 2026-2027 để chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ và giảm thiểu thiệt hại do hạn hán gây ra.
Phối hợp Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh theo dõi El Nino, nguồn nước, thường xuyên thông tin dự báo, cảnh báo sớm đến các sở, ngành, địa phương và nhân dân.
Tiếp tục tuyên truyền về tình hình nguồn nước, hạn hán, thiếu nước tới các cấp chính quyền và cơ quan liên quan để nâng cao nhận thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời chủ động có giải pháp phù hợp với tình hình nguồn nước.
Tổng hợp, rà soát, đánh giá nguồn nước, xác định những diện tích không bảo đảm nguồn nước tưới để khuyến nghị kịp thời các địa phương không đưa vào kế hoạch sản xuất.
Xây dựng kế hoạch ứng phó hạn hán, thiếu nước theo kịch bản cấp độ rủi ro đối với từng địa phương, khu vực để tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo ứng phó kịp thời.
Rà soát công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, lập danh sách xã, thôn, buôn, hộ có nguy cơ thiếu nước, hướng dẫn cấp nước tạm thời, điểm cấp nước tập trung, hỗ trợ dụng cụ trữ, xử lý nước.
Tổ chức phát dọn, nạo vét và tu sửa, bảo dưỡng kênh mương để duy trì chất lượng công trình, hạn chế tổn thất khi dẫn nước tưới; kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống đóng mở cửa cống để chủ động phân phối, điều tiết nước hợp lý.
Tập trung hoàn thành xây dựng, nâng cấp, sửa chữa các công trình thủy lợi đang xây dựng để khẩn trương đưa vào khai thác, vận hành; thường xuyên kiểm tra, theo dõi tình hình nguồn nước, hạn hán, thiếu nước để có biện pháp ứng phó.
Hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu, điều chỉnh thời vụ, giảm diện tích ở nơi không bảo đảm nước; không xuống giống khi chưa có nước; gieo trồng tập trung theo kế hoạch; tưới tiết kiệm, luân phiên, giữ ẩm gốc; không khoan giếng tự phát.
Tuyên truyền, tổ chức thực hiện mở rộng, phát triển hệ thống ao nhỏ theo nhóm hộ gia đình dùng chung để bổ sung nguồn nước tưới; sử dụng các tấm lót bạt HDPE đối với các ao vùng cao để giảm khả năng thất thoát nguồn nước, tăng trữ nước phục vụ tưới.
Rà soát trên các hệ thống sông suối để đắp các đập tạm, đập bổi để tích trữ thêm nguồn nước phục vụ tưới; thực hiện nạo vét các hồ đập, ao hồ nhỏ để tăng dung tích trữ nước công trình…
Đối với Sở Tài chính, trên cơ sở đề xuất của các sở, ngành, địa phương và khả năng cân đối ngân sách, tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh bố trí kinh phí cho công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước tưới trên địa bàn.
