Thực tế này xảy ra tại Dự án nâng cấp đường Đặng Thùy Trâm, phường Bình Lợi Trung. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 93 tỷ đồng, chiều dài khoảng 1,2km, với cao độ mặt đường nâng cao trung bình 1-1,2m. Sau nhiều tháng dự án triển khai, nhiều hộ gia đình đối diện với tình trạng nền nhà lọt thỏm thành hố sâu khiến sinh hoạt vô cùng bất tiện, đi lại khó khăn nhất là việc kinh doanh buôn bán ảnh hưởng kéo dài.
Bà Bảo Hà, ở 251 Đặng Thùy Trâm chỉ vào nền nhà nằm lọt hẳn xuống dưới, nhìn như con dốc sâu lo lắng: “Lúc trước nhà tôi cao hơn mặt đường 5cm, giờ thì thấp hơn đến 1,3m. Nếu làm đường chống ngập mà mỹ quan xấu hơn, nhà nào cũng thành “hầm” như vầy thì e là không ổn, ban quản lý dự án cần phải xem lại”.
Tương tự, ông Hoàng Minh Bắc, mở quán bán đồ ăn uống gần đó rầu rĩ vì hai, ba tháng nay hầu như vắng khách ghé đến, một phần vì đường xá thi công bụi bặm một phần chính là nền nhà lọt thỏm nên việc bưng bê, dọn quán hết sức khó khăn. Để “leo” lên vỉa hè phía trước, ông phải đặt 10 bao tải cát chồng lên nhau tạo lối đi, còn xe máy của gia đình phải mang đi gửi tạm nhà người quen phía đối diện.
“Tôi chỉ mong công trình sớm làm xong, kết nối trong ngoài đâu ra đó để cuộc sống người dân không bị chật vật, nhất là đấu nối hệ thống thoát nước trong các con hẻm với tuyến đường khi hoàn thiện”, ông Bắc mong muốn.
Nhiều hộ dân sinh sống dọc đường Đặng Thùy Trâm cũng cho biết, trước kia nhà cao hơn đường 30-50cm giờ nền nhà lọt thỏm so với mặt đường vì vậy địa phương và chủ đầu tư cần xem xét tính toán cao độ nền đường hợp lý, tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng hiệu quả chống ngập sẽ không như mục đích ban đầu.
Nhất là việc kết nối đồng bộ hệ thống thoát nước từ các tuyến hẻm ở những khu dân cư lân cận ra bên ngoài trục đường Đặng Thùy Trâm. Người dân cũng mong công trình sớm hoàn thành để ổn định cuộc sống và thoát cảnh ngập nặng thường xuyên mỗi khi mưa lớn và triều cường cao.
Trước phản ánh của người dân và hiện trạng thi công công trình, Ủy ban nhân dân phường Bình Lợi Trung đã có văn bản kiến nghị gởi Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Thạnh (chủ đầu tư) phải bảo đảm giao thông đi lại, thực hiện công tác thu dọn mặt bằng, tập kết vật liệu, hạn chế ảnh hưởng sinh hoạt của người dân khu vực thi công công trình. Đồng thời xem xét về phương án cao độ nền thực tế và kết nối hệ thống thoát nước .
Thực tế tình trạng “đường nâng nhà nâng” không chỉ xảy ra với Dự án nâng cấp đường Đặng Thùy Trâm mà việc nâng đường chống ngập đã diễn ra tương tự tại các tuyến đường như Kinh Dương Vương, Linh Đông, Tam Bình và một số khu vực có địa hình thấp trũng. Để xử lý chống ngập, không ít hộ dân cứ 3 đến 5 năm lại phải nâng nền một lần, vừa tốn kém chi phí nhưng không đáp ứng được yếu tố kỹ thuật căn cơ.
Tiến sĩ Ngô Trùng Dương, giảng viên bộ môn Cầu đường, Trường đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Nâng đường chỉ là giải pháp "phần ngọn" trong khi hạ tầng đô thị là một chỉnh thể liên hoàn. Nếu nâng đường mà không giải quyết bài toán tiêu thoát nước tổng thể cho cả lưu vực chung quanh, chúng ta chỉ đang biến vùng ngập này thành vùng ngập khác.
Theo ông Dương, hiện tư duy của các Ban Quản lý Dự án và Phòng Quản lý đô thị có xu hướng chọn giải pháp "an toàn về mặt lý thuyết", có nghĩa là áp đúng cốt xây dựng quy hoạch 2.0m để tránh trách nhiệm kỹ thuật; tuân thủ quy chuẩn một cách máy móc. Trong khi đa số tại các khu vực dân cư hiện hữu là trũng thấp, việc nâng đột ngột lên cốt 2.0m sẽ gây đứt gãy kết nối hạ tầng và phá vỡ sinh hoạt của người dân.
![[Video] Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên chống ngập tại 6 khu vực trọng điểm](https://cdn.nhandan.vn/images/9-2PNmN5uMtY-0R1ML-4bnXtgds9B1pQsC_9omkdrH5Uanv2d2SHOQG-fxTP7Abt/1-17.png.avif)
Ghi nhận từ thực tiễn tại một số khu vực như đường Tam Bình (Thủ Đức), thay vì nâng đường lên 2.0m theo quy chuẩn lý thuyết, việc điều chỉnh hạ cao độ thiết kế xuống khoảng 1.0m kết hợp hệ thống thoát nước phù hợp vẫn bảo đảm khả năng chống ngập, đồng thời giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến đời sống và kiến trúc nhà dân hiện hữu.
Theo Kiến trúc sư Khương Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội kiến trúc sư Thành phố Hồ Chí Minh: Thực tế trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng và tình trạng sụt lún diễn ra tại nhiều đô thị, cách tiếp cận quy hoạch dựa chủ yếu trên hiện trạng về dân số, giao thông, sử dụng đất đang bộc lộ nhiều hạn chế.
Do đó đã đến lúc Thành phố phải hình thành một cốt nền mới cho quy hoạch đô thị, trong đó biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sụt lún và các nguy cơ thiên tai phải được xem là dữ liệu đầu vào ngay từ đầu, thay vì chỉ được bổ sung sau khi đồ án quy hoạch đã hình thành.
Nhiều chuyên gia đô thị cũng đề xuất, khi thực hiện dự án bắt buộc đánh giá tác động cao độ đến nhà dân trước khi phê duyệt thiết kế. Hồ sơ cần thể hiện hiện trạng và phương án xử lý tại các vị trí có chênh lệch lớn, không chỉ tính cao độ tim đường và mặt cống. Đồng thời tổ chức kiểm tra thực địa sau thi công, xử lý các điểm đọng nước, lối vào không an toàn và những bất cập do chênh lệch cao độ trước khi xác nhận hoàn thành các hạng mục thi công.
Sở Xây dựng Thành phố cũng đánh giá, việc cải tạo các dự án riêng lẻ chưa đủ giải quyết ngập nếu hạ lưu còn bồi lắng, thu hẹp hoặc bị triều chặn dòng. Hiệu quả chống ngập phụ thuộc vào sự liên thông giữa cống nhánh, cống chính, kênh và cửa xả. Vì vậy, các công trình phải được hoàn thành, kết nối và vận hành đồng bộ, đi cùng công tác duy tu thường xuyên.
