Tôi nhớ, khi lang thang trong bảo tàng rộng lớn, chợt bước chân sững lại, cảm xúc thật lạ lẫm, thứ cảm xúc thật khó cất lên thành lời. Bao năm rồi nay mới thật sự được chiêm ngắm họa phẩm tuyệt vời trên bức tường trước mặt. Dù không quá lớn (kích thước 82x126cm), nhưng mầu vàng của “Mùa thu vàng” dường như làm sáng lên cả một góc phòng tranh.
Tìm hiểu các tài liệu, được biết rõ thêm, thời điểm vẽ bức tranh bất hủ “Mùa thu vàng” vào năm 1895, đại danh họa Isaac Levitan chỉ còn sống đến 5 năm nữa. Ông bị viêm phổi nặng, có lúc rơi vào trầm cảm và đã nghĩ đến tự tử để giã từ cõi sống. Nhưng có lẽ tình yêu cuộc sống, tình yêu thiên nhiên và tình yêu nước Nga từ trong mỗi tế bào đã ngăn cản ông làm điều ấy. Bởi vậy mà nhà đại danh hoạ chuyên vẽ phong cảnh nước Nga đã cho ra đời bức tranh tuyệt diệu này.
Trong cuộc đời ngắn ngủi chỉ bốn thập niên của mình, Isaac Levitan đã sáng tác rất nhiều họa phẩm về thiên nhiên nước Nga và đặc biệt là mùa thu của xứ sở Bạch Dương, nhưng không bức tranh nào để lại nhiều ấn tượng mạnh mẽ và xao xuyến về mùa thu nước Nga như tuyệt phẩm “Mùa thu vàng”. Đó là một bài ca rất đẹp bằng mầu sắc về mùa thu ở một vùng nông thôn nước Nga. Nơi ấy có con sông chạy dài bên cánh rừng bạch dương thơ mộng, ánh nắng trải vàng trên thảm cỏ xanh, sắc xanh lam của bầu trời in bóng trên mặt nước sông phẳng lặng, thanh bình. Tông mầu vàng chủ đạo của những nét mầu ánh lên nhè nhẹ trong bức tranh cho thấy thu đã đến trong tiếng gió như xào xạc ở hàng bạch dương, và trên bầu trời, những đám mây đang lướt qua nhẹ nhàng như trôi.
Bức tranh “Mùa thu vàng” của Isaac Levitan không phủ mầu rực rỡ như những bức tranh của đại danh họa Vincent Van Gogh. Màu vàng của “Mùa thu vàng” gợi lên một điều gì đó bàng bạc, u uẩn và buồn bã, nhưng thực ra ẩn chứa phía sau là sự thể hiện tình yêu cuộc sống mãnh liệt của một người nghệ sĩ vĩ đại yêu nước Nga từ trong máu thịt, tình yêu được thể hiện qua từng nét cọ đắm đuối và tinh tế. Mầu vàng của tranh và con sông gần như chia đôi bức tranh đã tạo cho nó một chiều sâu vô tưởng. Cũng mầu vàng với những gam khác nhau của bức tranh cho người thưởng lãm có quyền suy tưởng rằng, chìm trong sâu thẳm của sự phối sắc ấy là một nỗi buồn sâu kín của chính tác giả. Rất nhiều bức tranh khác của Levitan cũng thế, với những cảnh sắc nông thôn Nga bình dị và đẹp, nhưng là cái đẹp mang vẻ đượm buồn, hơi có cảm giác cô đơn, đó cũng là cái đẹp mang mầu sắc rất riêng của nước Nga mênh mông.
Lần ấy nước Nga, trước tuyệt họa “Mùa thu vàng” của đại danh họa vĩ đại nước Nga Isaac Levitan, tự thẳm sâu trong tâm hồn tôi đã trào dâng một cảm xúc cực kỳ lạ lẫm. Đó là dòng mỹ cảm mà người thưởng lãm không thể nào diễn tả hết bằng lời…
